Φοβούνται εμπλοκή τα Σκόπια

Χαμόγελα στην κοινή γνώμη αλλά βαθιά ανησυχία στην κυβέρνηση προκάλεσε εδώ στα
Σκόπια η σύλληψη των τριών Αμερικανών στρατιωτών.

ΣΚΟΠΙΑ

Η ήδη φορτισμένη με αντι-ΝΑΤΟϊκά και αντιαμερικανικά συναισθήματα κοινή γνώμη,
βρήκε με την υπόθεση αυτή ένα ακόμη πολύ σοβαρό επιχείρημα να αμφισβητεί τις
δυνατότητες του ΝΑΤΟ και να θαυμάζει ­ ακόμη και με τάσεις υπερεκτίμησης ­ το
αξιόμαχο του σερβικού στρατού.

Για τον απλό Σκοπιανό πολίτη, οι ξένοι στρατιώτες που βρίσκονται εδώ και μήνες
στη χώρα του, πήραν ένα καλό μάθημα από τους Σέρβους. «Εδώ είναι Βαλκάνια,
εσείς δεν μπορείτε να δράσετε ατιμώρητοι και με την άνεση που είχατε σε
παλαιότερες επιχειρήσεις», σχολιάζουν στους τοπικούς ραδιοσταθμούς
επιχαίροντας οι Σκοπιανοί δημοσιογράφοι.

Αντίθετα, η κυβέρνηση της χώρας έχει από χθες έναν ακόμη λόγο να ανησυχεί.
Περιστατικά όπως η σύλληψη των Αμερικανών αποδεικνύουν ότι πολύ εύκολα η χώρα
τους μπορεί να εμπλακεί έστω και σε μικρού βεληνεκούς «θερμά επεισόδια» με
απρόβλεπτες συνέπειες και εξελίξεις.

Την ικανοποίησή του για το γεγονός δεν έκρυβε ο Σέρβος πρέσβης στα Σκόπια
Ζόραν Γιανάτσκοβιτς, που παραχώρησε χθες έκτακτη συνέντευξη Τύπου. «Καλούμε
την κυβέρνηση αλλά και το ΝΑΤΟ να σταματήσουν τις περιπολίες στα σύνορα και
τις αεροπορικές ασκήσεις πάνω από τα Σκόπια», είπε χαρακτηριστικά, αφήνοντας
να εννοηθεί ότι η στρατιωτική παρουσία στη μεθόριο δεν εξαντλείται στην
επιτήρηση, κάτι το οποίο η χώρα του θεωρεί καθαρή εχθρική ενέργεια.
«Αντιλαμβανόμαστε ότι η κυβέρνηση έχει κάποιου είδους συνεργασία με το ΝΑΤΟ
και ότι θα πρέπει να τη συνεχίσει. Να το κάνει, αλλά στον βαθμό που η
συνεργασία αυτή δεν θα είναι επικίνδυνη για την ίδια τη χώρα», είπε
χαρακτηριστικά, αφήνοντας έμμεσα αλλά εύλογα νοήματα.

Στο Κουμάνοβο

Χθες ήταν πολεμική η ατμόσφαιρα στο Κουμάνοβο, την περιοχή από την οποία
ξεκίνησαν οι τρεις Αμερικανοί στρατιώτες για την περιπολία τους στα σύνορα.
Εκεί έχει εγκατασταθεί η γαλλική στρατιωτική δύναμη, η οποία όμως από χθες
πλαισιώθηκε από ειδικούς αξιωματικούς των ΗΠΑ και της Βρετανίας.

Στο κέντρο της πόλης, όπου ζει η μεγαλύτερη σερβική μειονότητα των Σκοπίων,
είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε ότι έχουν ενταθεί τα διακριτικά μέτρα
ασφαλείας. Πάνοπλοι Γάλλοι στρατιώτες πάνω σε ελαφρά άρματα περιπολούν
διαρκώς, τόσο στις παρυφές της πόλης όσο και στους γύρω αγροτικούς δρόμους
μέχρι τα σύνορα. Ειδικοί παρατηρητές ελέγχουν κάθε κίνηση. Το στρατόπεδο του
ΝΑΤΟ βρίσκεται σε απόσταση περίπου 3 χιλιομέτρων από το Κουμάνοβο. Οι σκοπιές
γύρω από αυτό έχουν αυξηθεί όπως και τα φυλάκια σε απόσταση 200-300 μέτρων από
την πύλη του.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι ΝΑΤΟϊκοί αναζητούν στοιχεία για συμμετοχή των
ντόπιων Σέρβων σε προσπάθειες μεταβίβασης πληροφοριών προς τον γιουγκοσλαβικό
στρατό. Για το λόγο αυτό έχουν εγκαταστήσει ειδικά μηχανήματα εντοπισμού
εκπομπής ραδιοκυμάτων, κάτι που δεν αρνήθηκε ούτε η σκοπιανή κυβέρνηση.
Αξιωματικός του ΝΑΤΟ που μίλησε στα «ΝΕΑ», θεώρησε ότι τέτοια μέτρα είναι
μέτρα αυτοπροστασίας της ΝΑΤΟϊκής στρατιωτικής δύναμης από ενδεχόμενες
σερβικές επιθέσεις. «Έχουμε ανακοινώσει επίσημα στο παρελθόν ότι θα
προχωρήσουμε σε μέτρα αυτοπροστασίας (επιτήρηση της μεθορίου, συλλογή
πληροφοριών κ.λπ.) των στρατιωτών μας», είπε χαρακτηριστικά.

Για τους Σέρβους του Κουμάνοβο η είδηση της σύλληψης ήταν η επόμενη (μετά την
είδηση κατάρριψης αμερικανικού αεροσκάφους) αφορμή για… γλέντι. «Οι Σέρβοι
δεν παίζουμε όταν υπερασπίζουμε την πατρίδα μας», μάς λέει χαμογελώντας ένα
υπέργηρος Σέρβος.

Το περιστατικό

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, τόσο από την πλευρά του ΝΑΤΟ όσο και από την
πλευρά της σκοπιανής κυβέρνησης, οι τρεις στρατιώτες επιβαίνοντας σε
αμερικανικό τζιπ, βρίσκονταν σε αγροτικό δρόμο ανάμεσα στα χωριά Αλγκούνια και
Λικουλιάνε, λίγο μετά τις 2, το μεσημέρι της Τετάρτης. Εκείνη την ώρα, στην
τελευταία επικοινωνία που είχαν μέσω ασυρμάτου με τη μονάδα τους, ανέφεραν ότι
περικυκλώθηκαν από ενόπλους, οι οποίοι έβαλαν εναντίον τους.

Ο εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ, ταγματάρχης Ρόμπιν Κλίφορντ, επέμεινε ότι το όχημά τους
βρισκόταν όλη την ώρα εντός των συνόρων των Σκοπίων. Ωστόσο, ο υπουργός
Εσωτερικών Ν. Τραϊανόφ δήλωσε ότι η μεθοριακή γραμμή στο σημείο δεν είναι
επαρκώς οροθετημένη, οπότε είναι πιθανό να χάθηκαν και να εισήλθαν χωρίς να το
θέλουν στο γιουγκοσλαβικό έδαφος. Οι τρεις στρατιώτες ανήκαν στη στρατιωτική
δύναμη του ΟΗΕ που σταθμεύει από το 1992 στα Σκόπια με σκοπό την προστασία της
Δημοκρατίας. Μετά τη διάλυση της δύναμης αυτής, εντάχθηκαν, όπως όλη η
αμερικανική δύναμη των 350 ανδρών, στα στρατεύματα του ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με τον
εκπρόσωπο της Συμμαχίας, εκείνη την ώρα συμμετείχαν σε άσκηση. Αμέσως μετά την
τελευταία επικοινωνία έγινε προσπάθεια εντοπισμού και διάσωσης από πεζοναύτες,
που επέβαιναν σε τρία ελικόπτερα και ένα μεταγωγικό C130. Η τύχη τους
αγνοούνταν μέχρι που εμφανίστηκαν περίπου στις 10 το πρωί χθες στη
γιουγκοσλαβική τηλεόραση.

«Ο γιουγκοσλαβικός στρατός θα πρέπει να σεβαστεί τις διεθνείς συνθήκες στο
θέμα των αιχμαλώτων», κατέληξε ο ταγματάρχης Κλίφορντ.

Ερωτηματικά

Ωστόσο προκύπτουν πολλά ερωτηματικά, σύμφωνα με πολιτικούς και στρατιωτικούς
κύκλους εδώ στα Σκόπια, όπως:

Πώς βρέθηκαν σε έδαφος το οποίο βρίσκεται ­ από την πλευρά του ΝΑΤΟ ­ υπό
γαλλική στρατιωτική διοίκηση; «Δεν έχουμε δει καθόλου Αμερικανούς στο Τέτοβο»,
μάς είπαν Γάλλοι στρατιώτες που περιπολούσαν στη μεθόριο. Σε τι είδους
αποστολή συμμετείχαν; Η επιτήρηση συνόρων σίγουρα δεν ήταν στα δικά τους
καθήκοντα. Στέκει ο ισχυρισμός της άσκησης; Άραγε οι ασκήσεις σε μια τόσο
κρίσιμη χρονικά περίοδο γίνονται πάνω στη συνοριακή γραμμή; Οι Αμερικανοί
στρατιώτες στα Σκόπια δρουν αυτόνομα από την υπόλοιπη στρατιωτική δύναμη του
ΝΑΤΟ; Και αν όχι, γιατί η επίσημη υπηρεσία ενημέρωσης του ΝΑΤΟ πήρε σαφέστατα
αποστάσεις και δήλωνε άγνοια για τις συνθήκες του περιστατικού; Είναι μήπως
άσχετο το γεγονός ότι η επίσημη ενημέρωση δεν έγινε από τον Δανό ταγματάρχη
που κάνει το καθημερινό breafing, αλλά από Αμερικανό αξιωματικό, που προσήλθε
εσπευσμένα από το επιτελείο του στρατηγού Μ. Τζάκσον, διοικητή του τομέα
επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη;

Η κυβέρνηση

Η σκοπιανή κυβέρνηση επιβεβαίωσε χθες ότι ένας ΝΑΤΟϊκός πύραυλος
αντιμετωπίστηκε με επιτυχία από τη σερβική αεράμυνα. Αρνήθηκε όμως με
κατηγορηματικό τρόπο ότι υπήρχε ποτέ περίπτωση ο πύραυλος αυτός να είχε
εκτοξευθεί από το έδαφος των Σκοπίων.

Ο υπουργός Εσωτερικών αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι ανακαλύφθηκαν δύο συσκευές
εντοπισμού εκπομπών ραδιοκυμάτων που ανήκουν στο ΝΑΤΟ και ότι όντως
σημειώθηκαν εκρήξεις λίγο πριν από τα μεσάνυχτα σε περιοχή 10 χιλιομέτρων
μακριά από το Τέτοβο. Οι πληροφορίες του τοπικού Τύπου έκαναν λόγο για
ΝΑΤΟϊκούς πυραύλους που… έχασαν τον προσανατολισμό τους. Με τη φράση «Οι
ειδικοί μελετούν την υπόθεση» η αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ρ. Κιπριάνοβα
αρνήθηκε να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει τις πληροφορίες.

Για 60.000 πρόσφυγες στα Σκόπια μιλούν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις

Η σκοπιανή κυβέρνηση κατέστησε χθες σαφές ότι επιδιώκει την με κάθε τρόπο
επιστροφή των προσφύγων στο Κοσσυφοπέδιο, μόλις η κατάσταση ομαλοποιηθεί. Ο
αριθμός τους επισήμως φθάνει τους 35.000, ενώ ανεπίσημες πηγές προσκείμενες
στις ισλαμικές ανθρωπιστικές οργανώσεις κάνουν λόγο για 60.000 πρόσφυγες. Οι
ίδιες, όπως άλλωστε και πολλά δημοσιεύματα, ισχυρίζονται ότι η κυβέρνηση
ανακοινώνει πολύ μικρούς αριθμούς για να μην προκαλεί αντιδράσεις από τον
σλαβικό πληθυσμό. Σύμφωνα με το σκοπιανό υπουργείο Άμυνας, σε απόσταση μικρή
από τα σύνορα, μέσα στο έδαφος της Γιουγκοσλαβίας, περιμένουν να περάσουν τη
μεθόριο ακόμη 20.000 πρόσφυγες. Η κυβέρνηση, επίσης, ανακοίνωσε ότι δεν θα
επιτρέψει την είσοδο ή δεν θα αποδώσει το χαρακτηρισμό του πρόσφυγα σε
αντάρτες Κοσοβάρους ή σε άτομα που συμμετείχαν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Εξήγησε ότι με σκοπό τον εντοπισμό μαχητών ή πρακτόρων, τόσο από τη μία όσο
και από την άλλη πλευρά, συνεχίζονται οι αυστηροί έλεγχοι και διατυπώσεις στα
σύνορα. Ο Γιουγκοσλάβος πρέσβης στη συνέντευξη Τύπου εδώ στα Σκόπια επανέλαβε
τον ισχυρισμό της χώρας του ότι οι βομβαρδισμοί προκαλούν το προσφυγικό κύμα
και ανακοίνωσε ότι οι πρόσφυγες εκτός από τους αυτονομιστές είναι ευπρόσδεκτοι
να επιστρέψουν. Κατήγγειλε, τέλος, ότι το ΝΑΤΟ εξοπλίζει και εκπαιδεύει τον
Απελευθερωτικό Στρατό του Κοσσυφοπεδίου.