Αγωνία για βόμβες και προτροπές για ψυχραιμία

Κρίσιμες ώρες περνάει το Χρηματιστήριο, η αγορά ομολόγων και η δραχμή,
καθώς η κρίση στη Γιουγκοσλαβία προκαλεί φόβους για αρνητικές επιπτώσεις. Οι
ανησυχίες και οι φόβοι είχαν «περάσει» στην ελληνική αγορά από την προηγούμενη
εβδομάδα καθώς «έβραζε» η περιοχή του Κοσσυφοπεδίου.

Η κρίση στην ευρύτερη γειτονική περιοχή φόβισε τους ξένους επενδυτές, οι οποίοι είναι αρκετά ευαίσθητοι και αντιδρούν ακαριαία σε τέτοιες εξελίξεις, ρευστοποιώντας ελληνικά ομόλογα και αγοράζοντας συνάλλαγμα

Τα ερωτηματικά και η αγωνία για τις επιπτώσεις που θα έχουν στην ελληνική
αγορά μετοχών και ομολόγων οι βομβαρδισμοί στη Γιουγκοσλαβία προβληματίζουν
τους ειδικούς, οι οποίοι, ωστόσο, συνιστούν ψυχραιμία. Διατυπώνουν μάλιστα
εκτιμήσεις ότι οι μακροπρόθεσμες προοπτικές είναι θετικές. Παρ΄ όλα αυτά η
σύγκρουση στη Γιουγκοσλαβία «πέρασε» στην ελληνική αγορά την προηγούμενη
Τετάρτη, προκαλώντας ρευστοποιήσεις μετοχών, ομολόγων και εκροές
συναλλάγματος. Έτσι, ο Γενικός Δείκτης Τιμών στη συνεδρίαση της προηγούμενης
Τετάρτης σημείωσε πτώση κατά 4,57%, ενώ πιέστηκαν οι τιμές των ομολόγων και η
ισοτιμία της δραχμής.

Βραχυπρόθεσμη κρίση

Ωστόσο, όπως τονίζουν ανώτατα στελέχη της ελληνικής κεφαλαιαγοράς, οι
αρνητικές επιδράσεις που ασκούνται σήμερα στην αγορά μπορεί να αποδειχτούν
τελικά βραχυπρόθεσμης διάρκειας, αν και, όπως λένε, όλα θα κριθούν τόσο από τη
διάρκεια όσο και από τις επιπτώσεις που θα έχουν στην Ελλάδα οι συγκρούσεις
στη γειτονική χώρα. Οι θετικοί παράγοντες, όπως λένε οι αναλυτές, είναι το
μακροοικονομικό περιβάλλον, η προεξόφληση της ένταξης της Ελλάδος στην ΟΝΕ και
η έντονη επιχειρηματική δραστηριότητα με την καλή κερδοφορία των κλάδων.
Βασικές, όμως, προϋποθέσεις για ανάκαμψη της αγοράς αποτελούν, εκτός από την
ηρεμία στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή, και η καλή πορεία των ξένων αγορών,
καθώς και η συγκράτηση των τιμών του πετρελαίου.

Το διεθνές περιβάλλον

«Ήδη, οι διεθνείς αγορές άρχισαν να αντιδρούν θετικά», δηλώνει στα «ΝΕΑ»
οικονομικός αναλυτής μεγάλης ελληνικής τράπεζας, ο οποίος προσθέτει ότι «ο
δείκτης Dow Jones του Χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης, που θεωρείται ότι δίνει
τον παλμό στις διεθνείς χρηματαγορές, ξεκίνησε χθες με έντονη άνοδο και
κατέγραφε στις 6 το απόγευμα κέρδη της τάξεως των 124 μονάδων και είχε
διαμορφωθεί στις 9.790,33 μονάδες».

Όσον αφορά στο ελληνικό Χρηματιστήριο, παρά τη μεγάλη πτώση της Τετάρτης, στη
συνεδρίαση καταγράφτηκε και μια θετική αντίδραση. Έτσι, όταν ο Γενικός
Δείκτης, ύστερα από 13 λεπτά από την έναρξη, έχανε 6,20% ή 225,58 μονάδες,
παρατηρήθηκε έντονο αγοραστικό ενδιαφέρον από μεγάλους επενδυτές ­ κυρίως
τράπεζες και θεσμικοί ­ με αποτέλεσμα ο Γενικός Δείκτης να ανακάμψει στις
3.471,48 μονάδες μειώνοντας τις αρχικές απώλειες σε 4,57%.

Οι ειδικοί

Ο αναλυτής και χρηματιστής της Capital Χρηματιστηριακής, κ. Χρύσανθος
Λαζαρίδης, συμφωνεί με την άποψη ότι οι θετικές μακροοικονομικές και
επιχειρηματικές εξελίξεις θα υπερισχύσουν των βραχυπρόθεσμων αρνητικών και
εκτιμά ότι «ο Γενικός Δείκτης θα παρουσιάζει πτώσεις και ανόδους ώσπου να
οδηγηθεί σε υψηλότερα επίπεδα. Όταν λυθεί το πρόβλημα με το Κόσοβο και
επικρατήσει ηρεμία στην αγορά, προβλέπω ενίσχυση του Γενικού Δείκτη εφόσον
υπάρξει σταθερότητα και θετικό κλίμα στις διεθνείς αγορές. Έως τότε, όμως, θα
παρατηρούνται αυξομειώσεις. Επειδή στην αγορά επικρατεί αισιοδοξία για την
πορεία της οικονομίας και την κερδοφορία των επιχειρήσεων, που είναι από τους
πιο σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη χρηματιστηριακή αγορά, εκτιμώ ότι
κάθε φορά που θα πέφτουν οι τιμές, οι επενδυτές θα εκλαμβάνουν την εξέλιξη
αυτή ως ευκαιρία για αγορές. Αυτό, ήδη, συνέβη την Τετάρτη, όταν ο Γενικός
Δείκτης είχε πέσει κατά 6,20%. Τότε οι τράπεζες και οι θεσμικοί επενδυτές
αγόραζαν ό,τι πούλαγαν οι ιδιώτες επενδυτές».

Βγαίνοντας, την Τετάρτη, από την αίθουσα συναλλαγών, ένας αντικρυστής έλεγε
χαρακτηριστικά ότι «οι θεσμικοί και τα ασφαλιστικά ταμεία έβγαλαν την
ηλεκτρική σκούπα και μάζευαν ό,τι κινούνταν. Για το λόγο αυτό, άλλωστε,
πραγματοποιήθηκε υψηλός τζίρος, ο οποίος διαμορφώθηκε σε 199,9 δισ. δραχμές,
κυρίως από μετοχές τραπεζών και μεγάλων εταιρειών».

Οι ξένοι

Όταν ο Γενικός Δείκτης είχε πέσει κατά 6,20%, τότε οι τράπεζες και οι θεσμικοί επενδυτές αγόραζαν ό,τι πούλαγαν οι ιδιώτες επενδυτές

Όσον αφορά στους ξένους θεσμικούς επενδυτές της οδού Σοφοκλέους, σύμφωνα με
πληροφορίες από γραφεία διαχειριστών αμοιβαίων κεφαλαίων, τις ημέρες αυτές
πουλούσαν μετοχές, διότι εκτιμούσαν ότι αυξήθηκε ο κίνδυνος στη χώρα μας.
Έτσι, όπως υποστηρίζουν οι ίδιοι, αναθεωρούνται τώρα οι προηγούμενες
εκτιμήσεις για το επίπεδο τιμών που περίμεναν οι ξένοι για να αρχίσουν να
επενδύουν ξανά μαζικά σε μετοχές. Το προηγούμενο επίπεδο τιμών, σύμφωνα με τις
ίδιες πηγές, ήταν οι 3.300 μονάδες, ενώ το αναθεωρημένο υπολογίζεται σε 3.200 μονάδες.

Δραχμή και ομόλογα

Μεγαλύτερος, ίσως, προβληματισμός επικρατεί στην αγορά ομολόγων και στη
δραχμή. Όπως επισημαίνουν τραπεζικά στελέχη, η κρίση στην ευρύτερη γειτονική
περιοχή φόβισε τους ξένους επενδυτές, οι οποίοι είναι αρκετά ευαίσθητοι και
αντιδρούν ακαριαία σε τέτοιες εξελίξεις, ρευστοποιώντας ελληνικά ομόλογα και
αγοράζοντας συνάλλαγμα. Αυτό, άλλωστε, ενισχύεται και από την πτώση των τιμών
στα δεκαετή και στα δεκαπενταετή ομόλογα, τα οποία είναι οι «αγαπημένοι»
τίτλοι των ξένων. Ταυτόχρονα, αυτές τις μέρες το εθνικό μας νόμισμα έχασε
περισσότερο από 3 δραχμές έναντι του ευρώ. Συγκεκριμένα, η τιμή κλεισίματος
της δραχμής έναντι του ευρώ τη Δευτέρα ήταν 321,60 και την Τετάρτη ήταν 324,74.

Αναφερόμενοι στο κλίμα των επόμενων ημερών, τα ίδια τραπεζικά στελέχη ήταν
αρκετά διστακτικά και εκτιμούν ότι ο προβληματισμός και οι φόβοι θα
συνεχιστούν έως ότου ηρεμήσει η κατάσταση στο Κόσοβο και βεβαιωθούν οι ξένοι
ότι ο κίνδυνος δεν θα επεκταθεί στο Αιγαίο.

Χωρίς κλυδωνισμούς. Ανοδικά έκλεισε χθες το Χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης, όπως και τα άλλα μεγάλα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια

Οι χρηματιστηριακές αγορές σ’ όλον τον κόσμο έκλεισαν χθες τα αυτιά τους στους
κρότους των βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία. Τα μεγάλα ευρωπαϊκά Χρηματιστήρια
σημείωσαν εντυπωσιακή άνοδο, συνεπικουρούμενα από την ανοδική πορεία των
μετοχών στη Νέα Υόρκη και το Τόκιο.

Οι χρηματιστηριακές αγορές της Ασίας έκλεισαν ανοδικά χθες ­ με εξαίρεση τα
Χρηματιστήρια της Κορέας και των Φιλιππίνων ­ ωθούμενες από μια εντυπωσιακή
άνοδο των ιαπωνικών μετοχών. Ο δείκτης Nikkei 225 στο Τόκιο κέρδισε 470.57
μονάδες, σημειώνοντας άνοδο κατά 3,03%. Στο Χόνγκ Κόνγκ ο δείκτης Hang-Seng
«έγραψε» κέρδη 1,07%. Λίγες ώρες αργότερα, οι Ευρωπαίοι επενδυτές δεν έδειξαν
να ανησυχούν από την επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία. Ο δείκτης Xetra DAX
στη Φρανκφούρτη κέρδισε 66 μονάδες, σημειώνοντας άνοδο κατά 1,39%. Ανάλογη
άνοδο σημείωσαν οι μετοχές και στο Λονδίνο, όπου ο δείκτης FTSE 100 κέρδισε
ποσοστό 1,14%. Το Παρίσι, τέλος, σημείωσε εντυπωσιακή άνοδο. Ο δείκτης CAC-40
«έγραψε» κέρδη 79 μονάδων, περίπου 2% υψηλότερα σε σχέση με το κλείσιμο της Τετάρτης.

Ο δείκτης Dow Jones στη Νέα Υόρκη σημείωνε χθες, λίγο πριν από το κλείσιμο,
άνοδο περίπου 1,5%.

Στις αγορές συναλλάγματος το ευρώ ενισχύθηκε ελαφρά έναντι του δολαρίου.

Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Οι μεγάλες χρηματιστηριακές αγορές του πλανήτη
φαίνεται ότι παίρνουν έμπνευση από τις ένοπλες επεμβάσεις του αμερικανικού
Πενταγώνου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ένοπλη επέμβαση της διεθνούς
κοινότητας στο Ιράκ. Ο Ιρακινός πρόεδρος Σαντάμ Χουσεΐν αποδείχθηκε «εχθρός»
της Γουώλ Στρητ όταν στις 3 Αυγούστου του 1990 εισέβαλε στο Κουβέιτ. Ο φόβος
για άνοδο της τιμής του πετρελαίου και αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή
προκάλεσε μαζικό κύμα πωλήσεων μετοχών στη Νέα Υόρκη και ο Ντάου Τζόουνς
έκλεισε με απώλειες περίπου 2% ­ μεγάλο ποσοστό για την εποχή.

Ο Ντάου Τζόουνς, όμως, πήρε εκδίκηση στις 17 Ιανουαρίου του 1991 όταν
εκδηλώθηκε η «Καταιγίδα της ερήμου». Η επέμβαση των Αμερικανών και των
συμμάχων τους στον Κόλπο εκτόξευσε και το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, όπου
μέσα σε μια πανηγυρική συνεδρίαση σημείωσε κέρδη ύψους 4,5%, κλείνοντας στις
2.508,91 μονάδες. Σημαντική άνοδος των μετοχών σημειώθηκε και χθες στη Νέα
Υόρκη μετά την αεροπορική επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Γουγκοσλαβία.

Με έντονη ανησυχία παρακολουθούν τις εξελίξεις στη Σερβία και τα στελέχη πέντε
ελληνικών επιχειρήσεων (ΟΤΕ, Μυτιληναίος, Δέλτα, 3Ε, ΔΙΕΚΑΤ), που έχουν
πραγματοποιήσει επενδύσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων δραχμών στη χώρα αυτή. Από
την ίδια ανησυχία διακατέχονται και εκπρόσωποι του εξαγωγικού εμπορίου, καθώς
από την εμπόλεμη περιοχή διέρχεται ο κυριότερος οδικός άξονας που ενώνει την
Ελλάδα με τις αγορές της Ευρώπης.

Παράλληλα, οι εξελίξεις στη γειτονική χώρα και εφ’ όσον έχουν μεγαλύτερη της
προσδοκώμενης από όλους διάρκεια, θα επηρεάσει αρνητικά και τις εμπορικές
συναλλαγές Ελλάδος-Σερβίας, που μετά την άρση του εμπορικού εμπάργκο σημείωσαν
στο πρώτο 8μηνο του 1998 αύξηση κατά 32,6% φθάνοντας στα 138,2 εκατομμύρια
δολάρια. Ωστόσο, η ανησυχία του ελληνικού επιχειρηματικού κόσμου
επικεντρώνεται αυτήν τη στιγμή στους κινδύνους που περιβάλλουν τις άμεσες
επενδύσεις ελληνικών εταιρειών στην εμπόλεμη περιοχή και όχι μόνο. Το
ενδεχόμενο, όσο απίθανο και να φαίνεται αυτήν τη στιγμή, η κρίση να αγγίξει
και άλλες χώρες των Βαλκανίων, θα υποχρεώσει τις ελληνικές επιχειρήσεις να
αναθεωρήσουν τα σχέδιά τους για νέες επενδύσεις στην ευρύτερη περιοχή,
τουλάχιστον μέχρι να υπάρξουν σαφείς ενδείξεις για ομαλοποίηση της κατάστασης
και εξασφάλιση όρων σταθερής ειρήνης. Η μεγαλύτερη ελληνική επένδυση στη
Σερβία είναι σήμερα αυτή του ΟΤΕ, ο οποίος έχει εξαγοράσει από κοινού με την
ιταλική STET το 49% των μετοχών της Telecom Serbia αντί του ποσού του 1,57
δισ. δρχ. Στελέχη του Οργανισμού δεν έκρυβαν την ανησυχία τους για τις
απρόβλεπτες αυτήν τη στιγμή εξελίξεις στη Σερβία, αλλά και τις πιθανές
επιπτώσεις στις άλλες βαλκανικές χώρες στις οποίες έχει σημαντική παρουσία.
Στη Ρουμανία εξαγόρασε το 35% της Rom Telecom και στη Βουλγαρία έχει υποβάλει
προσφορά από κοινού με την ολλανδική ΚΡΝ για την εξαγορά του 51% της Bulgarian
Telecom. Η μεταλλουργική εταιρεία Μυτιληναίος έχει υπογράψει συμφωνία 5ετούς
διάρκειας με τα ορυχεία Trepca στο Κόσοβο και άλλη μία 7ετούς διάρκειας με τη
μεταλλουργική και εξορυκτική εταιρεία RTB Bor. Οι δύο αυτές επενδύσεις της
Μυτιληναίος έχουν βαρύνουσα σημασία για την ηγετική παρουσία της εταιρείας στα
Βαλκάνια, καθώς το συνολικό μετάλλευμα που βγαίνει από τα ορυχεία αυτά
ανέρχεται στους 400.000 τόνους. Η εταιρεία γαλακτοκομικών Δέλτα έχει επενδύσει
περίπου 4 δισ. δρχ. για εργοστάσιο παρασκευής παγωτών στο Βελιγράδι, που ήδη
βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία. Σημαντική όμως είναι η επένδυση και της 3Ε που
έχει εξαγοράσει τα 68% της ΙΒΡ Beograd, που δραστηριοποιείται στον κλάδο
εμφιάλωσης αναψυκτικών και κατέχει ηγετική θέση στη συγκεκριμένη αγορά.

Τέλος, με ανησυχία παρακολουθούν τις εξελίξεις στη Σερβία και στελέχη της
κατασκευαστικής εταιρείας ΔΙΕΚΑΤ, η οποία συμμετέχει σε κοινοπραξία εταιρειών
που κατασκευάζουν το Μετρό Βελιγραδίου, αλλά και σε έργο ανακύκλωσης απορριμμάτων.