«Λαέ της Ελλάδας, λαέ βασιλιά…»

Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης προχθές, 21 Μαρτίου (όπως αντίστοιχη της Μουσικής
είναι η 21η Ιουνίου) ­ λες και διαλέγονται οι ημερομηνίες αυτές που
σηματοδοτούν την αλλαγή στις εποχές του χρόνου για να ορίσουν τον χρόνο με
άλλα μέτρα.

Και εβδομάδα της Ποίησης αυτή στη Γαλλία, όπου το Διεθνές Σαλόνι του Βιβλίου
στη Θύρα των Βερσαλλιών συνεχίζεται με συμπαγή συμμετοχή εκδοτών, συγγραφέων
και επισκεπτών απ’ όλο τον κόσμο.

Το ποίημα του Πωλ Ελιάρ είναι γραμμένο μες στα Δεκεμβριανά του ’44 και
αφιερωμένο ακριβώς πενήντα χρόνια πριν, σαν αύριο, παραμονή της 25ης Μαρτίου,
στον κατοπινό σύζυγο της κυρίας Ελένης Αρβελέρ, τον Ζακ Αρβελέρ, που ακόμα
τότε οι δυο τους δεν γνωρίζονταν, αλλά κάτι, μυστικά, σαν να προετοίμαζε τη
συνάντησή τους ­ λέγοντας ότι «αυτό το ποίημα είναι πάντα επίκαιρο», πέντε
χρόνια μετά που είχε γραφτεί.

«Λαέ της Ελλάδας, λαέ – βασιλιά, λαέ απελπισμένε / δεν έχεις πια τίποτ’ άλλο
να χάσεις παρά την λευτεριά σου / την αγάπη σου για τη λευτεριά, τη δικαιοσύνη
/ και τον ατέλειωτο αυτοσεβασμό σου».

Είναι αξιοσημείωτο ότι στην άνοιξη της ποίησης στη Γαλλία, με την πρωτοβουλία
των πρώην και νυν υπουργών Πολιτισμού κ.κ. Ζακ Λαγκ και Κατερίν Τρότμαν, με
συνεπίκουρο τον υπουργό Παιδείας Κλοντ Αλέγκρ, συμμετέχουν ΔΕΚΟ όπως το Μετρό,
ο ΟΤΕ, το τρένο κάτω από τη Μάγχη Eurostar, η Συνομοσπονδία Υψηλής Ραπτικής, η
Radio France, ο ραδιοφωνικός σταθμός Skyrock, το Πέμπτο Κανάλι και η Arte, η
εφημερίδα «Le Monde» και πολλοί ακόμα.

Ο Πωλ Ελιάρ στέλνει στις 21 Μαρτίου 1949 το ποίημα «Athena» στην Ελένη Αρβελέρ με την αφιέρωση: «Αυτό το ποίημα είναι πάντα επίκαιρο»

Ο λόγος; Ότι η ποίηση βρίσκεται σε ύφεση στη χώρα του Βίκτωρος Ουγκώ. Και
θέλουν να τη συνδράμουν στα τελευταία της.

Σε έρευνες και άρθρα που γράφονται σχετικά παρατηρείται ότι η ποίηση βρίσκεται
σε άνθηση στις υπό ανάπτυξιν χώρες, ενώ στις ανεπτυγμένες έχει περιπέσει σε
μαρασμό. Π.χ. στο Μεξικό, όπως είχα την ευκαιρία να το διαπιστώσω και ο ίδιος
πριν από δέκα χρόνια, η απαγγελία ποιημάτων σε δημόσιους χώρους προσελκύει τις
μάζες σαν να είναι κοντσέρτα ροκ.

Στο Μεξικό και ένας ελληνικής καταγωγής συγγραφέας και ποιητής, ο Όμηρος
Αριτζής, από πρόσφυγα πατέρα της Σμύρνης, κατέχει μια περίοπτη θέση. (Είναι
εξάλλου και πρόεδρος του διεθνούς ΡΕΝ Club).

«Στο Ιράν ο λαός εκφράζεται ποιητικά. Κάθε κουβέντα, κάθε προσφώνηση
συνοδεύεται αναγκαστικά από στίχους είτε του Atar είτε του Sadi είτε από
αυτοσχέδια τετράστιχα», εξηγεί στην εφημερίδα «Φιγκαρό» ο υπεύθυνος του
Ιρανικού Πολιτιστικού Κέντρου στο Παρίσι.

Το ίδιο και στην Ασία. «Στην Κορέα (τη Νότιο εννοείται) δεν περιφρονείται ούτε
περιθωριοποιείται η ποίηση όπως στη Γαλλία», λέει ο κ. Πορτοκάλλης (Orange),
του αντίστοιχου κορεατικού Πολιτιστικού Ινστιτούτου. «Η ποίηση έχει το κοινό
της, όπως εξάλλου και το διήγημα».

Ενώ στην Ιαπωνία υπάρχουν ποιητικά εργαστήρια που κυρίως λειτουργούν σαν
σχολές αντίστοιχες της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών. Όπως εκεί οι άνθρωποι
μαθαίνουν να ζωγραφίζουν και να σχεδιάζουν, έτσι στα εργαστήρια αυτά μαθαίνουν
να γράφουν στίχους, για πνευματική εξάσκηση».

Και η Ελλάδα δεν λείπει από τον κατάλογο των χωρών όπου η ποίηση παίζει
πρωτεύοντα ρόλο. Όχι γιατί μας κατατάσσουν στις υπό ανάπτυξιν χώρες (για τους
Γάλλους είμαστε ήδη μέλος της ΟΝΕ), αλλά γιατί, όπως οι Ιάπωνες, έχουμε την
πιο μακριά παράδοση της ίδιας γλώσσας και εξάλλου εφηύραμε αν όχι το είδος,
τουλάχιστον τη λέξη.

Όμως, στη Γαλλία δεν υπάρχει Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ούτε πολιτιστικός
ακόλουθος στην πρεσβεία μας. Έτσι αναγκαστικά ρωτήθηκε ο ιδιοκτήτης του
βιβλιοπωλείου «Δεσμός» που έχει αναλάβει, συν τοις άλλοις, και την ελληνική
εκπροσώπηση στο Σαλόνι του Βιβλίου.

Λέει, λοιπόν, ο κ. Μαυροειδάκος: «Οι μεγάλοι Έλληνες ποιητές διαβάζουν τους
στίχους τους στα γήπεδα. (Όπου η Ελλάδα αναστενάζει, θα πρόσθετα εγώ). Η
Ελλάδα κέρδισε αυτόν τον αιώνα δύο Νόμπελ για την ποίησή της, του Σεφέρη και
του Ελύτη, αλλά διαθέτει και πολλούς νεώτερους ποιητές που πωλούν τις συλλογές
τους σε εκατοντάδες χιλιάδες αντίτυπα». Άμποτε!

Ενώ ο Γάλλος δημοσιογράφος συγκρατεί το όνομα της «πραγματικής σταρ του
τραγουδιού», όπως γράφει, Ελευθερίας Αρβανιτάκη, η οποία μελοποιεί τα
τραγούδια της πάνω σε στίχους του Μιχάλη Γκανά.

Τελικά, τι είναι η ποίηση; Με ποια βιολογία του ανθρώπινου οργανισμού είναι
τόσο συνδεμένη, ώστε να μας είναι απαραίτητη; Θυμάμαι τον Αλέξανδρο Παναγούλη
που μου έλεγε ότι επέζησε στις φυλακές της χούντας με τη μέθοδο της ποίησης
και μόνο.

Συνθέτοντας στίχους, που τους απήγγελλε φωναχτά στο κελί του, ηύξανε τα
περιθώρια της εισπνοής και της εκπνοής. Άρα, η ποίηση είναι συνταιριασμένη με
το αναπνευστικό μας σύστημα. Όπως η άμπωτις και η παλίρροια που αναζωογονούν
τις ακτές των ωκεανών.

Αποτελεί δηλαδή την ανάσα της ζωής μας.