Τα γονίδια αποκαλύπτονται

Έως το έτος 2003, η μοριακή βιολογία θα έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο
προόδου, που θα γνωρίζουμε ολόκληρο τον γονιδιακό χάρτη του ανθρώπου με τα
100.000 γονίδια, ενώ ως το τέλος του 2001 οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι θα
γνωρίζουμε όλα τα βλαβερά, για τον άνθρωπο, γονίδια που ευθύνονται για τις
αρρώστιες που καταδυναστεύουν την ανθρωπότητα.

Από την εποχή που ο άνθρωπος είχε τη μορφή πιθήκου μέχρι σήμερα, το γενετικό
υλικό μας έχει αλλάξει μόνο κατά 2%. Και μέσα σ’ αυτόν τον αιώνα, έχει γίνει
τόσο τρομακτική πρόοδος καθώς και ανακαλύψεις επιστημονικές, ώστε να
βρισκόμαστε πολύ κοντά στο να γνωρίζουμε τα πάντα για το DNA μας, να μπορούμε
να το τροποποιούμε κατά βούληση αλλάζοντας τη γενετική μηχανή όπως θέλουμε.

Γι’ αυτή την ελπιδοφόρα και μαζί τρομακτική εξέλιξη της επιστήμης στις μέρες
μας, και ακόμη περισσότερο όπως αυτή διαγράφεται στο μέλλον, μίλησαν χθες δύο
επιστήμονες, ο ακαδημαϊκός Δημήτρης Νανόπουλος και ο καθηγητής χειρουργικής
Γιώργος Ανδρουλάκης προετοιμάζοντας το έδαφος για ένα συνέδριο με παγκόσμια
πρωτοτυπία, όπως είπαν, που θα προσπαθήσει να συνδυάσει τη ζωή με την
τεχνολογία (βιο-τεχνολογία). Το 1ο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Βιοηθικής έχει θέμα
τη «μοριακή διάγνωση ατόμων με υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου, ιατρικά,
ηθικά, νομικά και κοινωνικά ζητήματα» και διοργανώνεται από την Α’
Προπαιδευτική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών και θα πραγματοποιηθεί στις
19-21 του μηνός στο Μέγαρο Μουσικής.

Έκρηξη γνώσεων

Όπως ανέφερε χθες σε συνέντευξη Τύπου ο κ. Νανόπουλος, οι επιστήμονες
γνωρίζουν ότι ο άνθρωπος είναι ένα σύνολο 100.000 γονιδίων και από αυτά έχουν
ήδη αποκωδικοποιηθεί τα 20.000.

Ως το 2001, είπε ο κ. Νανόπουλος, θα γνωρίζουμε όλα τα γονίδια, η παρουσία των
οποίων προκαλεί σοβαρές βλάβες στον άνθρωπο, όπως ο καρκίνος, (ήδη γνωρίζουμε
κάποια από αυτά, όπως π.χ. τα γονίδια του καρκίνου, του μαστού ή του παχέως εντέρου).

Αυτή η έκρηξη των γνώσεων, αυτή η επανάσταση στη βιοτεχνολογία δημιουργεί μια
νέα κατάσταση την οποία πρέπει να αντιμετωπίσουμε, τόνισε ο κ. Νανόπουλος. Μια
κατάσταση που ο κ. Ανδρουλάκης παρομοίασε με την ατομική βόμβα και υπογράμμισε
ότι πρέπει να χαράξουμε μία κόκκινη γραμμή ανάμεσα στο καλό και το κακό.

Μερικά «καλά» αυτής της ραγδαίας προόδου είναι η δυνατότητα ελέγχου των
ασθενειών που γνωρίζουμε με εντοπισμό του «άρρωστου» γονιδίου, ενώ ανάμεσα στα
«κακά» ο κ. Νανόπουλος ανέφερε την κατά παραγγελία κατασκευή ανθρώπων ή την
άρνηση ασφαλιστικής κάλυψης κάποιου βάσει του γενετικού του κώδικα.

Το γήρας

Τα γονίδια της γήρανσης απασχολούν, επίσης, τους επιστήμονες διεθνώς, αλλά και
στην Ελλάδα. Μελέτες των Γάλλων σε άτομα που ξεπερνούν τα 75 χρόνια εντόπισαν
ήδη ένα συγκεκριμένο γονίδιο, το Ε2, που συνδέεται με τη μακροβιότητα. Στην
Ελλάδα, στο Εργαστήριο Μοριακής και Κυτταρικής γήρανσης του Εθνικού Ιδρύματος
Ερευνών, οι επιστήμονες που μελετούν τα γενετικά αίτια που ρυθμίζουν τη
γήρανση του ανθρώπινου οργανισμού, απομόνωσαν κι άλλα γονίδια σχετιζόμενα με
τη γήρανση, εφαρμόζοντας σύγχρονες μεθόδους μοριακής βιολογίας. Ας σημειωθεί
ότι η γήρανση είναι ένα αναπόφευκτο φυσιολογικό φαινόμενο για κάθε ζωντανό
οργανισμό, τα βιολογικά αίτια της οποίας δεν έχουν μέχρι σήμερα διαλευκανθεί,
αλλά οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι συμπεριλαμβάνουν ιδιαίτερα περίπλοκες
αλληλοεπιδράσεις γενετικών παραγόντων και περιβάλλοντος.

Όπως αναφέρει ο κ. Στάθης Γκόνος, αναπληρωτής καθηγητής ερευνών του
Εργαστηρίου του ΕΙΕ, ο οποίος πρόκειται να μιλήσει γι’ αυτό το θέμα στο 26ο
Πανελλήνιο Συνέδριο Ενδοκρινολογίας και Μεταβολισμού που θα γίνει στην Αθήνα
στις 18-21 του μηνός, η γνωστή διαδικασία που προκαλεί το φαινόμενο της
γήρανσης είναι η έκθεση του οργανισμού σε διάφορους οξειδωτικούς παράγοντες
του περιβάλλοντος. Υπέρμετρη έκθεση σε τέτοιους παράγοντες έχει ως συνέπεια να
αδυνατούν τα κύτταρα να διορθώσουν τις προκύπτουσες βλάβες, με αποτέλεσμα
συσσώρευση και τελικά επιτάχυνση του φαινομένου.

«Εργαστηριακές μελέτες σε ανθρώπινους ινοβλάστες, αναφέρει ο κ. Γκόνος,
έδειξαν ότι η προκληθείσα επιτάχυνση της γήρανσης από αυτούς του οξειδωτικούς
παράγοντες συνοδεύεται από υπερέκφραση των γονιδίων της γήρανσης. Τα πρώτα
πειράματά μας είναι πολύ ενθαρρυντικά».