Τα στέκια της Ιστορίας είναι εδώ!

Ο Ανδρέας Παπανδρέου χορεύει το αγαπημένο του ζεϊμπέκικο

Ηταν μία νύχτα, στην αρχή του χειμώνα του ’76, όταν μία ξεχωριστή παρέα
μπαίνει σ’ ένα μαγαζί απέναντι από τους Στύλους του Ολυμπίου Διός. Πρώτος απ’
όλους εμφανίστηκε στην είσοδο ο Γιώργος Κατσιφάρας, έχοντας σχεδόν στο πλάι
του τον Ανδρέα Παπανδρέου και, λίγο πιο πίσω, τον Μένιο Κουτσόγιωργα και τον
Θανάση Τσούρα.

Οι τέσσερις διαλέγουν ένα τραπέζι κοντά στην πίστα και παραγγέλνουν στο
γκαρσόνι κάτι για φαγητό και εμφιαλωμένο κόκκινο κρασί. Σε λίγο ο «Γιώργος» ­
έτσι γνώριζαν τον Γ. Κατσιφάρα στο κέντρο ­ σηκώνεται, διανύει τα λίγα μέτρα
της άδειας πίστας και ψιθυρίζει στο αυτί του τραγουδιστή. Αυτός γνέφει καταφατικά.

Το επόμενο τραγούδι, «Είμαι αετός χωρίς φτερά», ένα ζεϊμπέκικο του Βασίλη
Τσιτσάνη, η ορχήστρα το αφιερώνει «στον Ανδρέα», ο οποίος με ευχαρίστηση
σηκώνεται να το χορέψει.

«Τυχερό»

Εκείνη τη βραδιά έγινε η πρώτη «συνάντηση» του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ με το
«Περιβόλι του Ουρανού». Μία «σχέση» η οποία έμελλε να κρατήσει για πολλά
χρόνια, με αποτέλεσμα το κέντρο να χαρακτηριστεί ως ένα από τα πιο
χαρακτηριστικά στέκια των στελεχών του Κινήματος. Το «μαγαζί» ήταν γνώριμο από
την περίοδο της δικτατορίας σε μία παρέα τότε νεαρών, οι οποίοι εκεί έβρισκαν
καταφύγιο για να ακούσουν ­ αργά τις νύχτες, με κλειστά τα φώτα και χωρίς
μικρόφωνα ­ τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη. Τη συντροφιά αυτή, που στη
μεταπολίτευση οργανώθηκε στο ΠΑΣΟΚ, αποτελούσαν οι Μιχάλης Βαρδάνης, Νίκος
Μιχαλόπουλος, Θανάσης Τσούρας και Τάκης Παπαγεωργόπουλος.

Το «Περιβόλι του Ουρανού», όπως θυμάται σήμερα ένας από τους ιδιοκτήτες του ο
Βασίλης Ευθυμίου, ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ θεωρούσε ως το «τυχερό του μαγαζί». Και
δεν θα ξεχάσει ποτέ εκείνη την «παρθενική βραδιά». «Είχε παραγγείλει για
φαγητό μία μερίδα εσκαλόπ. Ο μάγειρας, τότε, Σπύρος Παπαθεοδώρου, ένας
κομμουνιστής της εποχής, με το παρατσούκλι “κωλοβρέχτης”, γαρνίρισε το πιάτο
μ’ ένα σφυροδρέπανο. Ο Ανδρέας γέλασε και το ευχαριστήθηκε με την καρδιά του.
Στην αναχώρηση ο Σπύρος έσπευσε στην πόρτα για να τον χαιρετήσει και,
σηκώνοντας την αριστερή του γροθιά, του είπε: “Ελάτε μαζί μας”. Και ο Ανδρέας
απάντησε με χαμόγελο: “Εσείς θα έρθετε σε λίγο μαζί μας”…».

Και αν αυτά συνέβαιναν το 1976, περίπου ενάμιση χρόνο νωρίτερα, τα στέκια στην
Αθήνα των στελεχών του ΠΑΣΟΚ ήταν «αυστηρώς περιορισμένα» στο κέντρο της πόλης.

Πάνω απ’ όλα, ιδιαίτερα την τελευταία περίοδο πριν από τη μεταπολίτευση και
αμέσως μετά, το καφέ-ζαχαροπλαστείο «Η Σόνια» στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας
λειτουργούσε εκείνα τα χρόνια ως «το λίκνον χάραξης της πολιτικής και των
ζυμώσεων» για τα στελέχη του κόμματος. Στον χώρο αυτό, που τον ανακάλυψαν
πρώτοι ­ λόγω γειτονιάς ­ οι Τ. Παπαγεωργόπουλος και Θ. Τσούρας, ανάμεσα σε
καφέδες, ποτά και μεταμεσονύκτιες «μπολονέζ», διαμορφώθηκε μία «παρέα» από
σημαίνοντα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, τα οποία δημιούργησαν εκεί το δικό τους
ξεχωριστό στέκι μέχρι το τέλος του 1975.

Την ίδια περίοδο, πάντως, που η πολιτική ζωή έσφυζε στο κέντρο, ταβέρνες και
καφενεία ­ κυρίως σε Εξάρχεια και Νεάπολη και πολύ λιγότερο στο Κολωνάκι ­
αποτέλεσαν μεσημέρι και βράδυ τόπους συνάντησης των στελεχών του ΠΑΣΟΚ.

Οι νέοι, ιδιαίτερα οι φοιτητές από τη Νομική και τη Φυσικομαθηματική,
μαζεύονταν τα πρωινά στο «Ντόλτσε» στην οδό Σκουφά, δίπλα από τον Άγιο
Διονύσιο. Αργότερα, «κατέβαιναν» τη Σόλωνος και έκαναν «διάλειμμα» στο
τσιπουράδικο του «Τσέλιγκα», στη συμβολή της Ζωοδόχου Πηγής με την Αραχώβης.
Τα μεσημέρια σχεδόν λειτουργούσε «απουσιολόγιο» στην ταβέρνα του
Μπαρμπα-Γιάννη στη γωνία Θεμιστοκλέους και Δερβενίων, ενώ τα βράδια την
«τιμητική» τους είχαν δύο άλλες ταβέρνες πιο ψηλά, «Η Λεύκα» στη Μαυρομιχάλη
και «Του Φώντα» σε μία πάροδο της Ιπποκράτους.

Και ακολουθούσε ­ ποιο άλλο; ­ «Το Χάραμα» στην Καισαριανή, με τον Τσιτσάνη
και τη Σωτηρία Μπέλλου, από τα πιο «αγαπημένα μαγαζιά» όχι μόνον του Ανδρέα
αλλά και πολλών ακόμη στελεχών του ΠΑΣΟΚ, εκτός από τους νεαρότερους, οι
οποίοι προτιμούσαν το Πεδίον του Άρεως, όπου τότε τραγουδούσε η Ελευθερία
Αρβανιτάκη με την Οπισθοδρομική Κομπανία. Αργότερα ο «Δίας» του Θανάση
Σταυρακάκη έγινε «έδρα» των περισσοτέρων εκδηλώσεων του ΠΑΣΟΚ

Εκείνη την περίοδο ωστόσο η ζωή στην επαρχία δεν είχε τον «κοσμικό αέρα» της
πρωτεύουσας και αρχικά ως στέκια λειτουργούσαν κυρίως γραφεία ορισμένων
στελεχών, τα οποία από την πρώτη στιγμή συνετάχθησαν με τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Στη Θεσσαλονίκη, αμέσως μετά τη μεταπολίτευση, ο πρώην υπουργός Ντίνος
Τριαρίδης παραχώρησε τα γραφεία του, στην οδό Μητροπόλεως 36 που στέγαζαν μία
φαρμακευτική εταιρεία, για τις πρώτες συγκεντρώσεις κυρίως όσων γνωρίζονταν
από τα χρόνια της δικτατορίας.

Ένα μήνα αργότερα νοικιάστηκαν, για να εξυπηρετήσουν τις ολομέλειες της
νεολαίας, τα γραφεία στην οδό Αριστοτέλους 24 και στη συνέχεια λειτούργησε η
πρώτη επίσημη στέγη του ΠΑΣΟΚ, στην οδό Τσιμισκή. Παράλληλα κάποια παραδοσιακά
καφενεία, όπως το «Άλφα» και το «Ζάππειο», καθώς και άλλα στην Άνω Πόλη, στην
Τούμπα, στην Ανάληψη και στο Διοικητήριο μαζί με τα κυλικεία των Πανεπιστημίων
διαμόρφωναν ξεχωριστούς χώρους πολιτικών συζητήσεων από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ.

Στην Πάτρα, οι πρώτες συγκεντρώσεις, όπου έπαιρναν μέρος κυρίως οι νέοι αλλά
και τα πιο «επαναστατικά στοιχεία του Κινήματος», γίνονταν στο δικηγορικό
γραφείο του νυν βουλευτή του ΔΗΚΚΙ Γιώργου Τσαφούλια. Και μέχρι να νοικιαστούν
τα πρώτα γραφεία του ΠΑΣΟΚ στην οδό Κορίνθου, άλλες συναντήσεις στελεχών ­
όσων είχαν συνδεθεί με την αντιστασιακή οργάνωση «ΔΕΚΑ» ­ φιλοξενούσε στο
σπίτι του στην οδό Παπαφλέσσα, ο ζωγράφος Σπύρος Σώκαρης.

Η «Όαση»

Στο Ηράκλειο, ίσως και λόγω κλίματος, τα πράγματα ήσαν πιο «κοινωνικά». Οι
πρώτοι οργανωμένοι νέοι στο ΠΑΣΟΚ ­ όπως και μέλη από τις άλλες νεολαιίστικες
οργανώσεις εκείνου του καιρού ­ έδιναν το «παρών» στο καφενείο «Νέο Κέντρο»
στην Πλατεία Ελευθερίας, ενώ τα βράδια, παρέα με τα μεγαλύτερα σε ηλικία
στελέχη του Κινήματος, μαζεύονταν στην «Ταβέρνα του Κορεάτη».

Λίγο αργότερα δημιουργήθηκε, κοντά στην Ενετική Τάφρο, το περίφημο στέκι της
«Όασης». Ένα υπαίθριο καφέ, στα τραπέζια του οποίου έχουν φιλοξενηθεί όλοι οι
βουλευτές και οι πολιτευτές του νησιού, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί, κάποια
στιγμή, η «περιβόητη» Κλαδική Οργάνωση Όασης του ΠΑΣΟΚ, με «πρόεδρο» τον
διαφημιστή Νίκο Βελιγραδή και «μέλη» όλα τα στελέχη του Κινήματος.

Από τότε άλλαξαν οι εποχές, μαζί τους άλλαξαν και τα στέκια. Τώρα οι
«συναθροίσεις» γίνονται σε μαγαζιά πιο «γκλάμορους», πιο «ιν», πιο… σύγχρονα!