Ο πρώτος ελληνικός δορυφόρος φεύγει για το Διάστημα

Λίγο καιρό πριν από την είσοδο της νέας χιλιετίας, η Ελλάδα κάνει το πρώτο
της αποφασιστικό βήμα προς το Διάστημα, με τη σχεδίαση και την κατασκευή ενός
μικρού τηλεπικοινωνιακού δορυφόρου, που σε πρώτη φάση θα εξυπηρετεί τις
ανάγκες της ελληνικής ναυσιπλοΐας.

Ελληνικός δορυφόρος. Αυτή τη μορφή θα έχει η διαστημοσυσκευή που θα στείλει η χώρα μας στο Διάστημα

Η ελληνική αυτή διαστημοσυσκευή θα τεθεί σε λίγες ημέρες σε τροχιά γύρω από τη
Γη. Μία ομάδα Ελλήνων επιστημόνων, με επικεφαλής τον δρα Νίκο Μπαλτέα,
επιβλέπει τώρα το τελευταίο στάδιο κατασκευής του.

Το όνομά του είναι Hel Mars – Sat και το μέγεθός του, μικρό. Σαν ένα τετράγωνο
κουτί. Ποιος είπε, εξάλλου, ότι η ποιότητα συναρτάται με το μέγεθος;

Ο δορυφόρος θα χρειάζεται 102 λεπτά, για να ολοκληρώνει την περιστροφή του
γύρω από τη Γη. Με κατεύθυνση από τον Βόρειο Πόλο προς τον Νότιο. Στο διάστημα
αυτό θα συλλέγει τα χιλιάδες μηνύματα, θα τα αποθηκεύει και, στη συνέχεια, θα
τα διοχετεύει προς τους αποδέκτες τους. Ο κ. Νίκος Μπαλτέας είναι δρ
Αεροναυπηγικής Τεχνολογίας και ιδρυτής, στην Ελλάδα, εταιρείας δορυφορικής
τεχνολογίας. Σπούδασε στο Πολυτεχνείο του Βερολίνου, σε μια σχολή με μεγάλη
παράδοση στην αεροναυπηγική. Ποιος δεν θυμάται, άλλωστε, τον Φον Μπράουν και
τους πυραύλους V2, την εποχή ακόμη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Έλληνας
επιστήμονας είχε μετάσχει ξανά, πριν από λίγα χρόνια, στην κατασκευή ενός
αντίστοιχου με τον Hel Mars-Sat, δορυφόρου, ο οποίος βρίσκεται ακόμη σε τροχιά.

Η φιλοσοφία πάνω στην οποία βασίστηκε η σχεδίαση και η κατασκευή του ελληνικού
δορυφόρου, άρχισε να διαμορφώνεται στα μέσα της περασμένης δεκαετίας. Ήταν μια
φιλοσοφία που έλεγε πως πλέον, κάποιοι δορυφόροι θα έπρεπε να κατασκευάζονται
με πιο γρήγορους ρυθμούς και, φυσικά, πιο φθηνά. Γεγονός το οποίο είχε και
άμεσο αντίκτυπο στο μέγεθος αλλά και στην εξωτερική εμφάνιση της συσκευής.

Έτσι, λοιπόν, ο ελληνικός δορυφόρος μοιάζει με ένα τετράγωνο κουτί. Όπου η
κάθε του πλευρά έχει μήκος 36 εκατοστών και το βάρος του αγγίζει περίπου τα 40
κιλά. Η κλασική εικόνα του δορυφόρου που γνωρίζαμε, με τα πτερύγια και τις
στερεωμένες σ’ αυτά ηλιακές κυψέλες, δεν βρίσκει εδώ εφαρμογή. Ο «Hel Mars-Sat
έχει κυβικό σχήμα και σε κάθε του πλευρά είναι επικολλημένη μία ηλιακή κυψέλη.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, λοιπόν, ο ήλιος βλέπει πάντα το δορυφόρο, αλλά κι εμείς
γλιτώνουμε την προσθήκη συστημάτων ευστάθειας».

Θα λειτουργεί σαν πομπός και δέκτης μαζί. «Θα διευκολύνει σε παγκόσμιο επίπεδο
αμφίδρομες επικοινωνίες, από και προς την Ελλάδα». Ο κ. Μπαλτέας λέει πως τα
μηνύματα που θα δέχεται ο δορυφόρος, θα είναι υπό μορφή γραπτού κειμένου. Κάθε
ναυτικός, σε όποια θάλασσα κι αν ταξιδεύει, θα μπορεί να χρησιμοποιεί τις
υπηρεσίες του Hel Mars-Sat και με πολύ μικρό κόστος.

«Θα γράφει το κείμενό του σ’ έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή. Δίπλα θα έχει μια
μικρή συσκευή αναμεταδότη εφοδιασμένου με μια κεραία. Όταν αυτή “ακούσει” από
πάνω της τον δορυφόρο να περνά, θα τον “ειδοποιήσει” πως έχει ένα μήνυμα να
του στείλει. Έτσι, το γραπτό κείμενο θα μεταβιβάζεται στον δορυφόρο, θα
αποθηκεύεται και, ύστερα από κάποια ώρα, θα το λαμβάνει ο αποδέκτης. Αρκεί,
βέβαια, ο τελευταίος να έχει πρόσβαση στο Ίντερνετ».

Ακόμη, όμως, και στην περίπτωση που ο αποδέκτης του μηνύματος δεν διαθέτει
κάτι τέτοιο, τότε η ίδια η εταιρεία θα είναι σε θέση να λαμβάνει τα μηνύματα
και να τα αποστέλλει με τη σειρά της, μέσω φαξ, εκεί όπου προορίζονται. Στα
γραφεία της THESA ΕΠΕ υπάρχει ήδη και το κέντρο ελέγχου του δορυφόρου.

Νίκος Μπαλτέας. Υπεύθυνος της ερευνητικής ομάδας που σχεδίασε και κατασκεύασε τον δορυφόρο

Ο HellMars-Sat δεν είναι ο πρώτος δορυφόρος που κατασκευάζει ο κ. Νίκος
Μπαλτέας. Ο Έλληνας επιστήμονας είχε μετάσχει σε ένα αντίστοιχο πρόγραμμα στη
Γερμανία, πριν από 14 χρόνια.

Την εποχή εκείνη ήταν βοηθός του καθηγητή Ούντο Ρένερ στην έδρα Δορυφορικής
Τεχνολογίας στο Πολυτεχνείο του Βερολίνου. Μαζί με μια τετραμελή ομάδα, είχαν
σχεδιάσει και κατασκευάσει έναν αντίστοιχο τηλεπικοινωνιακό δορυφόρο. Η
εκτόξευσή του όμως καθυστέρησε για λίγα χρόνια.

Το μοιραίο «Τσάλεντζερ»

Και αυτό επειδή το σκάφος που θα τον έθετε σε τροχιά, το αμερικανικό
«Τσάλεντζερ», εξερράγη στον αέρα, το 1986.

Τελικά η εκτόξευση έγινε με τον πύραυλο «Αριάδνη» από το Κουρού της Νέας
Γουινέας. Στην ίδια πτήση «μετείχε» και ο ευρωπαϊκός δορυφόρος ERS-1.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο κ. Ν. Μπαλτέας βρισκόταν ακόμη στη
Γερμανία και η εταιρεία της οποίας αποτελούσε στέλεχος ανέλαβε, ύστερα από
διεθνή διαγωνισμό, τη σχεδίαση και κατασκευή ενός αντίστοιχου
τηλεπικοινωνιακού δορυφόρου χαμηλής τροχιάς, για λογαριασμό του ιταλικού ΟΤΕ.

Μετά 15 έτη

Ο κ. Μπαλτέας επέστρεψε στην Ελλάδα το 1994, ύστερα από 15 συνεχή χρόνια
απουσίας. Ίδρυσε την εταιρεία THESA ΕΠΕ με απώτερο στόχο «τη μεταφορά
τεχνογνωσίας στη χώρα μας και στη συνέχεια την απόπειρα κατασκευής ενός
δορυφόρου από ελληνικά χέρια».

Πριν όμως συμβεί αυτό, η THESA ΕΠΕ είχε αναλάβει να φέρει εις πέρας διάφορα
άλλα προγράμματα, πάντα σε σχέση με τη δορυφορική τεχνολογία, από πελάτες του εξωτερικού.

Σημαντικό μικρό βήμα

Μια τέτοια δουλειά ήταν μεταξύ άλλων η σχεδίαση συστημάτων ευστάθειας για
τηλεπικοινωνιακό δορυφόρο, πάλι του ιταλικού ΟΤΕ. Ο κ. Μπαλτέας θεωρεί πολύ
σημαντικό βήμα για τη χώρα μας το γεγονός ότι θα αποκτήσει τον πρώτο, δικό της
δορυφόρο. Ακόμη κι αν αυτός θεωρηθεί «μικρός», με βάση την επένδυση που
χρειάστηκε η κατασκευή του. «Είμαι υπέρ των μικρών και σταθερών βημάτων. Και
όχι των μεγαλεπήβολων σχεδίων από το… πουθενά.

Αυτή η μικρή επένδυση, μπορεί να είναι μόνο η αρχή. Και στη συνέχεια να
μεγαλώσει. Να φθάσει τα 200, τα 500, το ένα δισεκατομμύριο δραχμές».

Η υπολογιστική ικανότητα του δορυφόρου είναι πολύ μεγαλύτερη από έναν
επεξεργαστή Pentium. Και πώς να μη συμβαίνει αυτό, όταν η καρδιά τού Hel
Mars-Sat αποτελείται από 7 μικροεπεξεργαστές, ένα κεντρικό σύστημα ελέγχου,
δύο πομπούς και τέσσερις δέκτες. Όλα μαζί, προστατευμένα από ένα κέλυφος που
φτιάχθηκε από ειδικό κράμα αλουμινίου, ώστε ν’ αντέξει ο δορυφόρος στους
μεγάλους κραδασμούς και στις μεγάλες διαφορές της θερμοκρασίας που θ’
αναπτυχθούν στη διάρκεια της πορείας του στο Διάστημα.

Ο δορυφόρος θα μπορεί να διαγράφει τροχιά γύρω από κάθε σημείο της Γης. Εδώ
υπάρχει και μια διαφορά με τους δορυφόρους που κινούνται στη λεγόμενη
γεωστατική τροχιά. Δηλαδή σε μια νοητή, κυκλική γραμμή γύρω από τη Γη, στο
επίπεδο περίπου του Ισημερινού, και σε απόσταση 36.000 χιλιομέτρων από την
επιφάνεια του πλανήτη.

Αυτοί οι δορυφόροι, που ορισμένοι είναι και τηλεπικοινωνιακοί, κινούνται
ταυτοχρόνως με τον πλανήτη μας, προς τη φορά που αυτός ακολουθεί και
συγκρατούνται στη θέση τους, εξαιτίας της φυγοκέντρου δύναμης.

Ο ελληνικός δορυφόρος, που θα ακολουθήσει την πολική τροχιά, θα διαγράφει
κίνηση κατά κάποιον τρόπο παράλληλη προς τον κάθετο άξονα της Γης.

Και επειδή ακριβώς η Γη περιστρέφεται συνεχώς, η κίνηση του δορυφόρου θα
«μετατοπίζεται» διαρκώς. Με αποτέλεσμα να «βλέπει» όλο τον πλανήτη και όχι
μόνο ένα σημείο του, όπως συμβαίνει με τους δορυφόρους της γεωστατικής τροχιάς.

Η πρόταση για τη σχεδίαση και κατασκευή του πρώτου ελληνικού δορυφόρου χαμηλής
τροχιάς υποβλήθηκε το 1996 από την THESA ΕΠΕ προς το υπουργείο Ανάπτυξης. Ο
στόχος ήταν να εξασφαλιστεί χρηματοδότηση, μέσω του Προγράμματος Ανάπτυξης
Βιομηχανικής Έρευνας, από το 2ο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης. Το ύψος της
χρηματοδότησης είχε υπολογιστεί στα 150 εκατομμύρια δραχμές, από τα οποία όμως
χορηγήθηκαν μόνο τα 75. Χωρίς βέβαια σε όλα αυτά να συνυπολογίζεται το κόστος
της εκτόξευσης από το κοσμοδρόμιο Πλεζέτσκ της Ρωσίας. Αυτό εκτιμάται πως
τελικά θα ανέλθει σε άλλα 150 εκατομμύρια δραχμές. Η διάρκεια της πτήσης θα
είναι περίπου 18 λεπτά και το σημείο στο οποίο θα αποκολληθεί ο δορυφόρος θα
απέχει από την επιφάνεια της Γης 700 χιλιόμετρα.