Από το 1920 τούς υπόσχονται…

Η ΙΣΤΟΡΙΑ των Κούρδων, ενός λαού διεσπαρμένου ανάμεσα στην Τουρκία, το Ιράν,
το Ιράκ, την Αρμενία και τη Συρία, είναι γεμάτη με καταπατημένες υποσχέσεις,
συμφωνίες που δεν τηρήθηκαν και βίαιη καταστολή.

Υπολογίζονται σε 15 με 20 εκατομμύρια ψυχές, είναι στην πλειοψηφία τους
σουνίτες μουσουλμάνοι και μιλούν μια γλώσσα που μοιάζει με τα περσικά.
Πρωτοαναφέρθηκαν από τον Ξενοφώντα γύρω στα 400 π.Χ.

Υποταγμένοι

Στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους, οι Κούρδοι ήταν ένας υποταγμένος λαός. Με
βάση τη Συνθήκη των Σεβρών, που υπεγράφη το 1920, επρόκειτο να αποκτήσουν την
ανεξαρτησία τους. Τρία χρόνια αργότερα, όμως, ο Κεμάλ Ατατούρκ κατήργησε τη
συμφωνία.

Οι κουρδικές εξεγέρσεις κατά τις δεκαετίες του ’20 και του ’30 κατεστάλησαν
από τις τουρκικές δυνάμεις. Και έπρεπε να έλθει το 1984 για να ιδρυθεί το ΡΚΚ
και να πάρουν τα όπλα οι Κούρδοι υπό τον Αμπντουλάχ Οτζαλάν.

Η Τουρκία απαγορεύει την εκπαίδευση στην κουρδική γλώσσα, τη λειτουργία
κουρδικών ραδιοτηλεοπτικών σταθμών και την έκδοση κουρδικών εντύπων. Το 1991
ήρθη η απαγόρευση που τους είχε επιβληθεί να μιλούν τη γλώσσα τους δημοσίως.

Οι Κούρδοι δεν τα έχουν όμως καταφέρει καλύτερα και από την άλλη πλευρά των
συνόρων, στο Βόρειο Ιράκ, όπου οι εξεγέρσεις τους το 1919, το 1923 και το 1932
κατεστάλησαν με βίαιο τρόπο. Υπό την ηγεσία του Μουσταφά Μπαρζανί, οι Κούρδοι
του Ιράκ εξαπέλυσαν πόλεμο κατά της Βαγδάτης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το
1970, η κυβέρνηση της Βαγδάτης αναγνώρισε την αυτοδιάθεση και τα πολιτιστικά
δικαιώματα των Κούρδων στις κουρδικές περιοχές.

Στο Ιράν

Το 1974 ξέσπασε και πάλι ανοιχτός πόλεμος και η κυβερνητική επίθεση υποχρέωσε
130.000 Κούρδους να καταφύγουν στο Ιράν.

Η εξέγερσή τους κατέρρευσε τον επόμενο χρόνο, όταν το Ιράν απέσυρε τη βοήθεια
που τους χορηγούσε ύστερα από παραχωρήσεις του Ιράκ στον υδάτινο δίαυλο Σατ αλ Αράμπ.

Η επανάσταση του 1979 επέτρεψε στους Κούρδους να εγκαθιδρύσουν ζώνες όπου τα
κυβερνητικά στρατεύματα δεν μπορούσαν να εισέλθουν. Η «ανταρσία» αυτή, όμως,
δεν διήρκεσε πολύ.

Το 1988

Το κουρδικό θέμα ήλθε ξανά στην επικαιρότητα τον Μάρτιο του 1988, όταν 5.000
Κούρδοι του Ιράκ σκοτώθηκαν σε επίθεση των ιρακινών στρατευμάτων με
δηλητηριώδη αέρια στην πόλη Χαλάμπζα.

Το Βόρειο Ιράκ «γλίστρησε» από τον έλεγχο της Βαγδάτης μετά τον Πόλεμο στον
Κόλπο, το 1991, και μια αεροπορική δύναμη υπό αμερικανική ηγεσία που εδρεύει
στην Τουρκία προστατεύει τις κουρδικές περιοχές.

Δύο κουρδικές οργανώσεις, υπό την ηγεσία του Μπαρζανί και του Ταλαμπανί,
υπέγραψαν τον περασμένο μήνα συμφωνία υπό την αιγίδα της αμερικανικής
κυβέρνησης, η οποία απέχει πολύ από το όνειρο των Κούρδων για ένα ανεξάρτητο
κράτος ­ κάτι στο οποίο αντιδρούν έντονα όλες οι κυβερνήσεις της περιοχής.

Η ΑΓΚΥΡΑ αποκαλεί τον Αμπντουλάχ Οτζαλάν «αιματοβαμμένο φονιά» και την
οργάνωσή του «τρομοκρατική». Ο ηγέτης του αυτονομιστικού Εργατικού Κόμματος
του Κουρδιστάν (ΡΚΚ) είναι μισητός στους περισσότερους Τούρκους, παραμένει
όμως ένας χαρισματικός ηγέτης για τους Κούρδους οπαδούς του.

Ο Οτζαλάν είναι ο βασικός αρχιτέκτονας του ένοπλου κουρδικού εθνικισμού στην
Τουρκία και καταζητείται από την Άγκυρα εδώ και δύο δεκαετίες. Γνωστός και ως
«Άπο», γεννήθηκε σε μια φτωχή αγροτική οικογένεια στο χωριό Ομερλί της
Νοτιοανατολικής Τουρκίας, κοντά στα σύνορα με τη Συρία. Δραστηριοποιήθηκε
πολιτικά στο πανεπιστήμιο της Άγκυρας, όπου σπούδασε πολιτικές επιστήμες. Το
1978 ίδρυσε μαζί με μια ομάδα συμφοιτητών του το ΡΚΚ, μια οργάνωση βασισμένη
στον μαρξισμό-λενινισμό. Έκτοτε, το ΡΚΚ διεξάγει ένοπλο αγώνα για τη
δημιουργία ενός ανεξάρτητου κουρδικού κράτους στην ορεινή Νοτιοανατολική
Τουρκία, που να περιλάβει τους Κούρδους της Τουρκίας, της Συρίας, του Ιράν και
του Ιράκ. Τουλάχιστον 29.000 αντάρτες, άμαχοι και μέλη των τουρκικών δυνάμεων
ασφαλείας, έχουν σκοτωθεί σε σκληρές μάχες στην περιοχή.

Ο Κούρδος ηγέτης διέφυγε από την Τουρκία πριν από το στρατιωτικό πραξικόπημα
του 1980 και από το 1981 ζει εξόριστος, κυρίως στη Δαμασκό ή στις υπό συριακό
έλεγχο πεδιάδες του Λιβάνου, όπου εγκαθίδρυσε το αρχηγείο του και ένα
στρατόπεδο εκπαίδευσης. Αλλά η σκληρή καταστολή που ασκούν οι Τούρκοι εις
βάρος των Κούρδων ανάγκασε σταδιακά τον Οτζαλάν να παραιτηθεί από το αίτημα
της ανεξαρτησίας και να δηλώσει ότι ο πόλεμος θα τελειώσει αν η Τουρκία
παραχωρήσει στους Κούρδους αυτονομία ή πολιτιστικά και γλωσσικά δικαιώματα.
Αλλά η τουρκική κυβέρνηση απέρριψε οποιεσδήποτε συνομιλίες, ακόμη κι αν το ΡΚΚ
κατέθετε τα όπλα του.