Οι «αγώνες» της ήσσονος προσπάθειας

Τα τελευταία χρόνια, μέσα από την επαφή μας με τους φοιτητές Ιατρικής, που
είναι ­ κατά τεκμήριο ­ οι απόφοιτοι των Λυκείων μας με την κορυφαία
βαθμολογία, διαπιστώνουμε την έντονη αδυναμία τους να απαντήσουν σε προβλήματα
που απαιτούν κριτική σκέψη και ωριμότητα, στοιχεία άκρως απαραίτητα στη μάθηση
της ιατρικής επιστήμης και στην άσκηση του ιατρικού λειτουργήματος στη
συνέχεια.

Χαρακτηριστική είναι και η δυσχέρειά τους στη σωστή και αποτελεσματική χρήση
της ελληνικής γλώσσας τόσο στη σύνταξή της όσο και στην ορθογραφία της. Οι
διαπιστώσεις δεν μπορεί παρά να οφείλονται κατά κυριότητα στην
αναποτελεσματικότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας στη Μέση Εκπαίδευση και
αποδεικνύουν ότι το Λύκειο έχει πλέον εκτραπεί από τον αρχικό του στόχο, που
ήταν να προσφέρει κύρια και γενική μόρφωση στους νέους. Επιπλέον, το γεγονός
ότι το απολυτήριο δεν μετρούσε ουσιαστικά για την είσοδο στο Πανεπιστήμιο,
αλλά κυρίως η προετοιμασία σε τέσσερα μόνο μαθήματα ­ αντικείμενο πλέον των
φροντιστηρίων ­ είχε ως αποτέλεσμα την ακόμη μεγαλύτερη απαξίωση της
εκπαιδευτικής διαδικασίας στο Λύκειο.

Η ανάγκη αλλαγής αυτού του συστήματος ήταν επιτακτική. Το σχολείο πρέπει να
παρέχει την απαραίτητη μόρφωση για την προετοιμασία των αυριανών πολιτών στον
άκρως ανταγωνιστικό χώρο της Ενωμένης Ευρώπης. Την απόλυτη αυτή ανάγκη
καλείται να αντιμετωπίσει η πρόσφατη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, η οποία
προσπαθεί να επανασυνδέσει το Λύκειο με τους αρχικούς του στόχους, με την
εισαγωγή σύγχρονων νέων μαθημάτων επαναφέροντας παράλληλα την αξιολόγηση του
μαθητή για την είσοδο στο Πανεπιστήμιο στον φυσικό της χώρο. Η αξιολόγηση αυτή
γίνεται σε βάθος χρόνου καταργώντας τη λογική τού «μια κι έξω», έτσι ώστε ο
μαθητής να έχει πολύ περισσότερες ευκαιρίες να αποκτήσει την απαραίτητη
βαθμολογία για την είσοδό του στο Πανεπιστήμιο. Κατά την άποψή μας, το σύστημα
αυτό πριμοδοτεί τον επιμελή και συνεπή μαθητή ελαχιστοποιώντας την πιθανότητα
τυχαίας αποτυχίας του. Επιπλέον, η αξιολόγηση στηρίζεται σε όλα τα μαθήματα
που διδάσκονται στο Λύκειο, προάγοντας έτσι και τη γενικότερη μόρφωση, που
αποτελεί την καρδιά και την ουσία της Μέσης Εκπαίδευσης.

Με οδύνη διαπιστώνουμε ότι αυτά τα τόσο λογικά και εύκολα δεν γίνονται
κατανοητά από τους κατ’ εξοχήν ενδιαφερομένους. Μία μικρή μερίδα μαθητών,
υποστηριζόμενη από ακραίες επιλογές κομμάτων και συνδικαλιστών, αρνείται τη
μόρφωσή της. Η επιλογή τους αυτή θα μπορούσε να είναι ανεκτή, εάν δεν
επεβάλλετο με αντιδημοκρατικές πράξεις στο σύνολο των μαθητών. Αποτελούν
ντροπή για την κοινωνία μας οι εικόνες κατάληψης και καταστροφής των σχολείων
ή το κλείσιμο των δρόμων και οι ξυλοδαρμοί πολιτών, όπως η εικόνα που είδαμε
στην τηλεόραση τού ηλικιωμένου να ισοπεδώνεται από κάδο απορριμμάτων
οδηγούμενο από «αγωνιστή μαθητή». Η κατάληψη των εκπαιδευτικών χώρων και ο
αποκλεισμός των δρόμων αποτελούν πράξεις ακραίες, αντισυνταγματικές και
βαθύτατα αντιδημοκρατικές, διότι παρεμποδίζουν βασικές ελευθερίες του πολίτη,
όπως το δικαίωμα στη μόρφωση και στην ελεύθερη μετακίνηση. Αλήθεια, πού είναι
η ευαισθησία των αρμοδίων για την τήρηση των νόμων και την προστασία του
δημοκρατικού πολιτεύματος; Πότε, επιτέλους, η χώρα μας θα αποφασίσει να
εφαρμόζει τους νόμους ανεξάρτητα από πολιτικές ή άλλες σκοπιμότητες;

Μία μερίδα καθηγητών της Μέσης Εκπαίδευσης αντιδρά στη μεταρρύθμιση μετά
πολλών δακρύων κοπτόμενη δήθεν για την αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης.
Αγνοούν μήπως οι καθηγητές αυτοί ότι η δημιουργηθείσα κατάσταση οδήγησε
πολλούς γονείς να μεταφέρουν τα παιδιά τους στα ιδιωτικά σχολεία ή το γεγονός
ότι τα ιδιωτικά φροντιστήρια τους τελευταίους μήνες έχουν στην ουσία αναλάβει
όλο το εκπαιδευτικό έργο;

Είναι πράγματι λυπηρό να διαπιστώνουμε ότι ορισμένοι καθηγητές υποστηρίζουν,
αν δεν υποκινούν, τους μαθητές τους σε αποχή από την μόρφωση, αλλά και στην
υιοθέτηση αντιδημοκρατικών και παράνομων αγωνιστικών πρακτικών. Ποια είναι η
διαπαιδαγώγηση προς τους μαθητές τους για την τήρηση των νόμων και τον σεβασμό
της δημοκρατίας ­ στοιχεία απαραίτητα μιας αληθινά προοδευτικής και σύγχρονης
κοινωνίας που ξέρει να διαλέγεται και να δίνει παραγωγικές λύσεις σε
αντιθέσεις και προβλήματα της ζωής;

Είναι μήπως λογική διαλόγου η συνολική απόρριψη μιας μεταρρυθμιστικής
προσπάθειας; Αυτή η συμπεριφορά των συγκεκριμένων μαθητών και καθηγητών είναι
αποτέλεσμα της νοοτροπίας της ήσσονος προσπάθειας που έχει επικρατήσει στην
κοινωνία μας τα τελευταία χρόνια. Για να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους,
οι μαθητές αυτοί αγωνίζονται για τη διατήρηση ενός αναχρονιστικού συστήματος
που απορρίπτει την ορθή αξιολόγηση και την εμβάθυνση στη γνώση, ενώ
επιβραβεύει την αποστήθιση και την επιφανειακή γνώση. Ορισμένοι καθηγητές από
την πλευρά τους αρνούνται την αξιολόγηση μαθητών και καθηγητών, αλλά και την
αυξημένη προετοιμασία και δουλειά που απαιτεί η νέα εκπαιδευτική διαδικασία.

Ενας άλλος παράγοντας που συμβάλλει στην ολοκλήρωση του εκφυλισμού της
δημόσιας Μέσης Εκπαίδευσης είναι και τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία
βρήκαν «λαμπρό» πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Κι αυτό γιατί η αναταραχή στην
ευαίσθητη μαθητική κοινότητα μεταδίδεται γρήγορα και αποτελεσματικά και στο
κοινωνικό σύνολο οξύνοντας τις κοινωνικές αντιθέσεις και δημιουργώντας
συνθήκες «επανάστασης και κοινωνικής αλλαγής». Με ποιο τίμημα για το σύνολο
δεν ενδιαφέρει τελικά. Αυτό που ενδιαφέρει είναι η επίτευξη πρόσκαιρων
πολιτικών στόχων.

Και η κυβέρνηση; Νομίζει ότι με το να ψηφίσει έναν ορθό ­ κατά βάση ­ νόμο
έληξαν οι υποχρεώσεις της; Μια αποτελεσματική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση
εφαρμόζεται με την παράλληλη βελτίωση της υλικοτεχνικής υποδομής (βιβλία,
εργαστήρια κ.λπ), με ετοιμότητα για αλλαγές και βελτιώσεις όπου απαιτείται
αλλά και με ουσιαστικές αυξήσεις στις αμοιβές των εκπαιδευτικών, ώστε να είναι
σε θέση να εργαστούν αποκλειστικά και απρόσκοπτα στον χώρο του σχολείου τους.

Τέλος, η κυβέρνηση έχει καθήκον και υποχρέωση να διαφυλάξει το δικαίωμα της
συντριπτικής πλειοψηφίας των μαθητών στη μόρφωση εφαρμόζοντας τον νόμο,
διατηρώντας τα σχολεία ανοικτά και αποδίδοντας τις ποινικές και άλλες ευθύνες
στους υπαίτιους των καταστροφών της δημόσιας περιουσίας, που είναι ιδιοκτησία
όλων μας.

Ο Χρήστος Στουρνάρας είναι καθηγητής Βιοχημείας στην Ιατρική Σχολή του
Πανεπιστημίου Κρήτης.

Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι αναπληρωτής καθηγητής Φαρμακολογίας στην Ιατρική
Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης.