116 υπουργοί σε 78 χρόνια δεν έδιωξαν τα ράντζα!

Μεγάλα ονόματα της πολιτικής ανέλαβαν την καίρια θέση του υπουργού Υγείας
και μερικοί από αυτούς σε πολύ κρίσιμες για τη χώρα στιγμές.

ΑΝΑΜΕΣΑ τους ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο Θεόδωρος Ζαΐμης, ο Αλέξανδρος Κορυζής,
ο Κων. Τσάτσος, ο Στ. Γονατάς, ο Κων. Καραμανλής, ακόμη και ο σημερινός
Πρόεδρος της Δημοκρατίάς κ. Κ. Στεφανόπουλος. Εν τούτοις, λίγοι έμειναν (ή
τους άφησαν) να ολοκληρώσουν κάποιο έργο. Οι περισσότεροι έπεφταν πολύ γρήγορα
θύματα ανασχηματισμών και αυτό, τις περισσότερες φορές, δεν σχετιζόταν με την
επάρκεια και την αποτελεσματικότητά τους στη θέση αυτή. Πολύ συχνότερα
σχετιζόταν με αντιδράσεις ομάδων συμφερόντων στον χώρο της πολιτικής και της
υγείας, με αποτέλεσμα να διαιωνίζεται μια κατάσταση που όλοι ομολογούσαν ­
χρόνο με τον χρόνο ­ ότι είναι άσχημη αλλά, παραδόξως, δεν βρισκόταν το
φάρμακο για τη ριζική θεραπεία της.

Η στατιστική που συνδέεται με το υπουργείο Υγείας είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Ο
πρώην υπουργός Υγείας κ. Παρ. Αυγερινός είχε την υπομονή να καταγράψει όλους
τους υπουργούς Υγείας (ή Περίθαλψης, Υγιεινής, Πρόνοιας, Κοιν. Αντίληψης κ.λπ.
όπως έχει κατά καιρούς μετονομαστεί) από το 1920 έως την εποχή μας. Βρήκε,
λοιπόν, ότι από αυτή τη θέση πέρασαν 102 πολιτικοί έως το 1981. Από αυτούς:

* 19 έμειναν λιγότερο από… 20 ημέρες

* 26 έμειναν 1-3 μήνες

* 20 έμειναν 3-6 μήνες

* 13 έμειναν από 6 μήνες έως έναν χρόνο

* 16 έμειναν από 1-1,5 χρόνο. Ελάχιστες ήταν οι εξαιρέσεις υπουργών που
αφέθηκαν, τουλάχιστον χρονικά, να ολοκληρώσουν κάποιο έργο. Συγκεκριμένα:

* Τρεις έμειναν 1,5-2 χρόνια. Οι Κ. Λογοθετόπουλος (’41-’43), Λίνα Τσαλδάρη
(’56-’58) και Λουκάς Πάτρας (’68-’70).

* Τρεις έμειναν 2-3 χρόνια. Οι Εμμ. Εμμανουηλίδης (’28-’30), Αλεξ. Κορυζής
(’36-’39) και Παρασκευάς Αυγερινός (’81-’84). Και

* Μόνο δύο έμειναν περισσότερο από 3 χρόνια. Και αυτοί ήταν οι Ανδρέας Στράτος
(’58-’61) και Σπύρος Δοξιάδης (’77-’81).

Από το ’81 έως σήμερα εξάλλου είχαμε 14 υπουργούς Υγείας

ΟΙ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ- ΤΑ ΝΕΑ

1. Ποιο θεωρείτε το σημαντικότερο έργο σας; (μόνο ένα)

2. Ποιο θεωρείτε το μεγαλύτερο λάθος που κάνατε;

3. Τι εμποδιστήκατε να κάνετε και θα το υλοποιούσατε τώρα αν γινόσασταν
ξανά υπουργός;

Παρασκευάς Αυγερινός

(υπουργός Υγείας: 10/81 – 1/84)

1. Το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Εννοώ βέβαια το νομοθετικό μέρος.

2. Πίστευα ότι όσα νομοθετούνται εφαρμόζονται και αυτό είχε ως
αποτέλεσμα να μη δεχτώ κάποιους συμβιβασμούς.

3. Την εφαρμογή του ΕΣΥ. Αυτό που εφαρμόστηκε και λειτουργεί σήμερα
δεν έχει σχέση με το ΕΣΥ που νομοθέτησα.

Γ. Α. Μαγκάκης

(υπουργός Υγείας: 2/87 – 9/87)

1. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε, πιστεύω, η καθοριστική συμβολή μου στη
λήψη και υλοποίηση της απόφασης ­ παρά τα αντίθετα, κυρίως οικονομικά,
επιχειρήματα ­ να είναι ανωτάτου επιπέδου ο τεχνολογικός εξοπλισμός των τριών,
υπό κατασκευήν τότε, Πανεπιστημιακών Νοσοκομείων (Πάτρας – Ιωαννίνων –
Ηρακλείου), έτσι ώστε να παρέχεται σε αυτά περίθαλψη υψηλοτάτης στάθμης.
Ανάλογη ήταν και η παρέμβασή μου για τον πληρέστερο δυνατόν εξοπλισμό των
αγροτικών Κέντρων Υγείας, ο οποίος άρχισε να υλοποιείται. Αργότερα όμως,
δυστυχώς, σε πολλά υποβαθμίστηκε τραγικά.

2. Ήταν λάθος μου το ότι δεν διακήρυξα δημόσια το διαπιστωμένο
κεντρικό πρόβλημα του ΕΣΥ, που ήταν και είναι η καθιέρωση ως απαρέγκλιτου
δόγματος της αρχής της αποκλειστικής απασχόλησης των γιατρών του. Και αυτό,
γιατί θεώρησα ότι μια τέτοια διακήρυξη θα προκαλούσε καταστρεπτικές
συγκρούσεις. Έτσι περιορίστηκα να θέσω στον πρωθυπουργό το θέμα της
λειτουργίας και από τους γιατρούς του ΕΣΥ, ιδιωτικού ιατρείου, αλλά κατά
τρόπον απόλυτα ελεγχόμενο από τα νοσοκομεία στα οποία υπηρετούν, όπως γίνεται
και στις χώρες που καθιέρωσαν πρώτες τον θεσμό του ΕΣΥ. Η εισήγησή μου όμως
αυτή προσέκρουσε στον δογματισμό και στις ιδεοληψίες που επικρατούσαν τότε στο ΠΑΣΟΚ.

3. Εισηγήθηκα και πέτυχα τη συναίνεση του Πρωθυπουργού για την ένταξη
του υγειονομικού μηχανισμού του ΙΚΑ στο ΕΣΥ, όπως το προέβλεπε άλλωστε και ο
ιδρυτικός του νόμος. Με την ένταξη αυτή θα λυνόντουσαν πολλά καυτά προβλήματα.
Μεταξύ άλλων, τα πλυϊατρεία του ΙΚΑ θα γινόντουσαν εξωτερικά ιατρεία των
νοσοκομείων. Έτσι θα βελτιωνόταν η πρωτοβάθμια περίθαλψη, θα περιοριζόταν ο
αριθμός των εισαγομένων στα νοσοκομεία και θα μειώνονταν τα ράντζα. Η λύση
όμως αυτή έβλαπτε πολλά κατεστημένα συμφέροντα με ισχυρή επιρροή στο
πρωθυπουργικό περιβάλλον. Έτσι το περιβάλλον αυτό πέτυχε την απομάκρυνσή μου
από την κυβέρνηση κατά τον ανασχηματισμό του 1987 και τη συνακόλουθη
εγκατάλειψη της προσπάθειας ένταξης του υγειονομικού μηχανισμού του ΙΚΑ στο ΕΣΥ.

Γιάννης Φλώρος

(υπουργός Υγείας: 9/87 – 11/88)

1. Σημαντικότερο έργο μου θεωρώ τη σχεδίαση και υλοποίηση του ΕΣΥ ως
βουλευτής και αργότερα ως υφυπουργός και υπουργός σε συνεργασία με τον
Παρασκευά Αυγερινό και τον αείμνηστο Γιώργο Γεννηματά.

2. Χωρίς να θέλω να αδικήσω την πολιτική, η οποία μου πρόσφερε και
εμπειρίες αλλά και συγκινήσεις, θα τολμούσα να πω ότι ίσως το μεγαλύτερο λάθος
μου ήταν το ότι εγκατέλειψα την Ιατρική.

3. Το ΕΣΥ ήταν μια πραγματική επανάσταση στον χώρο της υγείας και όπως
είναι φυσικό υπήρξαν αντιδράσεις. Κάναμε βήματα μεγάλα και σημαντικά, χωρίς
βέβαια να φθάσουμε στο επίπεδο που θέλαμε.

Το ΕΣΥ είναι μία δύσκολη υπόθεση. Αν ήμουν τώρα υπουργός θα συνέχιζα από εκεί
που σταματήσαμε το 1989, γιατί με λύπη μου πρέπει να πω ότι η συνέχεια δεν
ήταν αυτή που οραματιστήκαμε.

Απόστολος Κακλαμάνης

(υπουργός Υγείας: 11/88 – 6/89)

1. Την επίσπευση και ολοκλήρωση κατασκευής των Πανεπιστημιακών
Νοσοκομείων Ιωαννίνων, Ηρακλείου και Πατρών.

2. Την άρνησή μου ως προέδρου του Συμβουλίου Υπουργών Υγείας να
προωθήσω το σχέδιο οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τα περιοριστικά μέτρα για
τον καπνό, χάριν των Ελλήνων καπνοπαραγωγών.

3. Τη βαθιά τομή που χρειάζεται το Εθνικό Σύστημα Υγείας, που
απαξιώνεται, δυστυχώς, ραγδαία προς όφελος των ιδιωτών εμπόρων της υγείας και
των συντεχνιακών συμφερόντων, που ήταν ευθύς εξ αρχής τα κύρια εμπόδια στην
εφαρμογή και την ανάπτυξή του.

Δημήτρης Κρεμαστινός

(υπουργός Υγείας: 10/93 – 1/96)

1. Τη θεμελίωση και ανέγερση των 10 μεγάλων νοσοκομείων στην
περιφέρεια, τα οποία ουσιαστικά θα συμβάλουν στην αποκέντρωση και κατά
συνέπεια στην κατάργηση των ράντζων, των μεγάλων λιστών αναμονής ασθενών και
την παραοικονομία (φακελάκι).

2 . Δεν θεωρώ ότι έγιναν μεγάλα λάθη στη δική μου διετία.

3. Την προώθηση του νομοσχεδίου ανασυγκρότησης του ΕΣΥ, που στόχο θα
είχε τη δημιουργία του ενιαίου φορέα υγείας, τη διοικητική ανασυγκρότηση του
υπουργείου Υγείας και των υπηρεσιών Υγείας και φυσικά στην πράξη τη λειτουργία
του θεσμού του οικογενειακού ιατρού.

Αναστάσιος Πεπονής

(υπουργός Υγείας: 1/96 – 9/96)

1. Περιλάμβανε την Ελλάδα από τον Ιούνιο του 1996 στην πρωτοπορία των
τριών χωρών της Ευρώπης που εισήγαγαν τη χορήγηση του νέου συνδυασμού
αντιρετροϊκών φαρμάκων κατά του AIDS και μάλιστα δωρεάν, παρά το υψηλό κόστος
που ανερχόταν σε 130 εκατομμύρια κατά μήνα.

2. Αποδέχθηκα το υπουργείο Υγείας και δεν προέβλεψα πως δεν θα μας
άφηναν, μαζί με τον ικανό και γνώστη του τομέα κ. Φ. Παπαδέλλη, ούτε τον
ελάχιστο αναγκαίο χρόνο, για να αποδώσουμε. Παρέμεινα 7 μήνες.

3. Τη συνδυασμένη ανέγερση, εγκατάσταση και λειτουργία του Κέντρου
Ελέγχου Ποιότητας Ιατρικών Υπηρεσιών και του Κέντρου Ελέγχου Ποτών και
Τροφίμων, που αποφασίσαμε, σχεδιάσαμε και είχαμε ξεκινήσει στο μικρό διάστημα
της θητείας μας.

Γεώργιος Σούρλας

(υπουργός Υγείας: 8/91 – 2/92)

1. Την εξάλειψη των ράντζων από τα νοσοκομεία, πλην ελαχίστων
περιπτώσεων, το θεωρώ ως το σημαντικότερο επίτευγμα.

Η νοσηλεία σε ράντζα στους διαδρόμους των νοσοκομείων προσβάλλει την ανθρώπινη
αξιοπρέπεια, καταργεί κάθε έννοια ίσης μεταχείρισης και χαρακτηρίζει κάθε
σύστημα υγείας.

Τα ράντζα και οι λίστες αναμονής αποτελούν τα πλέον νοσηρά συμπτώματα μιας
υγειονομικής πολιτικής.

Όταν άλλοι δίνουν τη μάχη με τον θάνατο σε ράντζο στον διάδρομο και άλλοι ζουν
στη χλιδή, στην πολυτέλεια ή νοσηλεύονται σε προνομιακές θέσεις, τότε αυτή η
Πολιτεία είναι άδικη, χωρίς ευαισθησία και ανθρωπιά.

Δυστυχώς, το επίτευγμα αυτό είχε προσωρινό χαρακτήρα. Τα ράντζα επανήλθαν σήμερα.

2. Λάθος επιλογή ορισμένων συνεργατών. Σε τέτοιες νευραλγικές θέσεις,
θέσεις μεγάλης ευθύνης, η επιλογή των συνεργατών από έναν υπουργό πρέπει να
γίνεται αποκλειστικά και μόνο με κριτήρια τη γνώση, την υπευθυνότητα, την
αντικειμενικότητα και όχι με βάση τις φιλικές και άλλες σχέσεις, γιατί από τις
θέσεις αυτές εξαρτάται ο χειρισμός και η έκβαση σοβαρών κοινωνικών θεμάτων και
όχι προσωπικών και οικογενειακών υποθέσεων.

Αυτές οι επιλογές, ελάχιστες ευτυχώς, μου έδωσαν όμως και τη δυνατότητα του
μέτρου σύγκρισης και αξιολόγησης όλων των άλλων ικανών και επιτυχημένων
συνεργατών μου.

3. Τα εμπόδια ήταν πολλά και οι συγκρούσεις συνεχείς. Άλλωστε ήταν
αναμενόμενα σε ένα υπουργείο με προϋπολογισμό πάνω από ένα τρισεκατομμύριο τον
χρόνο και με αντιμαχόμενα συμφέροντα και σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από
τη διαφθορά και τα διαπλεκόμενα. Όταν όμως οι αποφάσεις υπαγορεύονται από το
καθήκον και διέπονται από νομικούς και ηθικούς κανόνες και ελέγχονται από τη
συνείδηση, οι αντιστάσεις είναι ισχυρές και το πρόβλημα μετατίθεται σε
εκείνους που θέλουν να σε εμποδίσουν.

Με τις ίδιες απόψεις και αρχές, χωρίς συμβιβασμούς, θα συνεχίσω να ενεργώ
ανεξάρτητα από όποια θέση και αξίωμα και αν κατέχω.

Μαριέττα Γιαννάκου

(υπουργός Υγείας: 4/90 – 8/91)

1. Θεωρώ ως σημαντικότερο έργο μου την υιοθέτηση μιας «άλλης»
προνοιακής αντίληψης. Αναπροσαρμόσαμε δηλαδή τη μεθοδολογία ανάπτυξης και
παροχής του συνόλου των κοινωνικών υπηρεσιών. Προτείναμε και εφαρμόσαμε τότε
ένα συνολικό πλαίσιο θεσμικών δομών και δράσης, βασισμένο στο τρίπτυχο
πρόληψη, αγωγή υγείας και αυτόνομη διαβίωση των πολιτών. Το πλαίσιο αυτό
υλοποιήθηκε μέσα από τη λογική της αποτελεσματικής διαχείρισης των υφιστάμενων
πόρων, κάτι που επέτρεψε ουσιαστικές παρεμβάσεις στους τομείς της
αντιμετώπισης της μάστιγας των ναρκωτικών και της μάχης κατά του καρκίνου.

2. Έχω την εντύπωση ότι παρ’ ότι κάποια μικροσφάλματα σημειώθηκαν,
κάτι που θεωρώ φυσικό σ’ ένα τόσο πολυσύνθετο, αλλά και απαιτητικό πλαίσιο
δράσης, τελικά το «μεγάλο» λάθος δεν έγινε. Άλλωστε η μεγάλη πλειοψηφία των
καινοτομιών που εισήχθηκαν στο σύστημα υγείας, διατηρήθηκε και από τους
μεταγενέστερους συναδέλφους μου.

3. Η αλήθεια είναι ότι αντιμετώπισα πολλές δυσκολίες, κυρίως λόγω των
αναχρονιστικών υποδομών, της γραφειοκρατίας και του ότι μέχρι τότε δεν είχε
γίνει καμία επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό. Αποδειχτήκαμε αποτελεσματικοί,
γιατί μια μικρή ομάδα ανθρώπων δούλεψε πάνω από τις δυνάμεις της, με διάθεση
προσφοράς και με συγκεκριμένους στόχους. Δεν μπορώ να πω όμως ότι εμποδίστηκα
να εφαρμόσω την πολιτική μου. Απλώς λυπούμαι που λόγω της αποχώρησής μου δεν
ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα των παρεμβάσεων που είχαμε σχεδιάσει.

Δημήτρης Σιούφας

(υπουργός Υγείας: 2/92 – 10/93)

1. Το ότι βρίσκομαι στην πολιτική με αντικειμενικό σκοπό την υπηρεσία
στον πολίτη, την κοινωνία, τον λαό και το έθνος.

2. Είναι λάθος η ιεράρχηση των λαθών. Είναι σωστή η αποφυγή τους.

3. Δεν με εμπόδισαν άνθρωποι, με εμπόδισε ο χρόνος. Η εποχή όμως
κινείται τόσο γρήγορα που αν ξαναγίνω υπουργός θα κάνω εκείνα που θα απαιτεί η εποχή.

ΦΩΤΗΣ ΜΗΤΣΗΣ

ΠΑΡΑ ΤΑ τεράστια προβλήματα στη λειτουργία των δημόσιων νοσοκομείων ουδείς
(από όσους δεν έχουν συμφέρον να το κάνουν) αμφισβητεί τον ουσιαστικό ρόλο
τους στην παροχή περίθαλψης προς τους πολίτες. Τους λόγους αναλύει ο καθηγητής
Φώτης Μήτσης, πρόεδρος του Δ.Σ. του Νοσοκομείου Ευαγγελισμός: «Ο ρόλος του
δημόσιου νοσοκομείου, όπως λειτουργεί στο πλαίσιο του ΕΣΥ, είναι
αδιαμφισβήτητος, παρά τις δυσκολίες και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει. Και
αυτό γιατί προασπίζει τον δημόσιο χαρακτήρα της παροχής υπηρεσιών υγείας,
διασφαλίζει την ισότιμη μεταχείριση των πολιτών και την κοινωνική δικαιοσύνη ­
αρχές που εκπορεύονται και από το ελληνικό Σύνταγμα και την ΠΟΥ που τοποθετούν
την Υγεία ως κοινωνικό αγαθό το οποίο δεν πρέπει να υπακούει στους κανόνες της
κερδοσκοπίας. Ακόμα και σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, με τον άκρατο φιλελευθερισμό, τα
δημόσια και μη κερδοσκοπικά νοσοκομεία αποτελούν την πλειονότητα. Η οργάνωση
και λειτουργία του δημόσιου νοσοκομείου διέπεται από θεσμικούς νόμους και
εντάσσεται στην όλη λειτουργία του κρατικού μηχανισμού, με τα χαρακτηριστικά
της δημοσιοϋπαλληλικής νοοτροπίας, της γραφειοκρατίας και της συγκεντρωτικής
διοίκησης σε επίπεδα εκτός νοσοκομείου. Ένα σύστημα αποκέντρωσης της διοίκησης
και μεταφορά σε επίπεδο διοίκησης νοσοκομείου, με περισσότερη αυτοτέλεια στις
διοικήσεις και με μεγαλύτερη εξουσία και ευελιξία στις διαδικασίες της λήψης
και εκτέλεσης αποφάσεων σε θέματα πρόσληψης προσωπικού, λειτουργίας τμημάτων,
στις εν γένει προμήθειες, στην εκτέλεση έργων κ.ά., θα επέφερε άμεσες
βελτιώσεις και αναβάθμιση της όλης λειτουργίας του νοσοκομείου.Τα οικονομικά
προβλήματα του νοσοκομείου είναι και παραμένουν σοβαρά, τόσο σε θέματα αμοιβών
προσωπικού (μισθοδοσία, εφημερίες, υπερωρίες) όσο και στη χρηματοδότηση των
παρεχομένων υπηρεσιών υγείας, την ανταπόκριση στις οφειλές προς τρίτους και
για τις ανάγκες εξοπλισμού. Ένα αποτελεσματικότερο και πιο δίκαιο σύστημα
χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση των αναγκών και των ελλειμμάτων θα ήταν
ίσως προσφορότερο. Πολλά από τα παραπάνω προϋποθέτουν θεσμικές αλλαγές για να
μπορέσει το δημόσιο νοσοκομείο να εκσυγχρονισθεί για να αντιμετωπίσει τις
προκλήσεις των καιρών και να ανταποκριθεί στις προσδοκίες του λαού. Και αυτό
είναι ανεξάρτητο από την μέχρι σήμερα κοινωνική προσφορά που παρέχει το
δημόσιο νοσοκομείο και που είναι πολύ σημαντική παρά τα εμπόδια και τις
δυσκολίες και που το καθιστά αναντικατάστατο για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού».

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Εκτός από τους 9 υπουργούς Υγείας που μιλούν σήμερα στα «ΝΕΑ» ­
ορισμένοι με αξιοθαύμαστη αυτοκριτική διάθεση και άλλοι όχι ­ πέντε ακόμα
προσωπικότητες πέρασαν από την ίδια θέση: ο Γ. Γεννηματάς και ο Γ. Μερίκας, οι
οποίοι δεν ζουν πλέον, ο Μ. Έβερτ που δεν απάντησε στην έρευνα παρά τις
υποσχέσεις του, ο Κ. Γείτονας που δεν κάνει σχόλια για υπουργείο που μόλις
άφησε, και ο Λ. Παπαδήμας που ανέλαβε καθήκοντα πρόσφατα.