Έλλειψη σοβαρότητας

Μπορεί να έχει την όγδοη σε μέγεθος οικονομία στον κόσμο. Όμως, όπως είχε πει
κάποτε ο στρατηγός Ντε Γκωλ, «η Βραζιλία δεν είναι σοβαρή χώρα». Η έλλειψη
σοβαρότητας αποδείχθηκε όχι μόνον από την αθέτηση της υπόσχεσης που είχε δώσει
η βραζιλιανή κυβέρνηση να μην υποτιμήσει το νόμισμα της χώρας, αλλά και από
την αντίδραση της κυβέρνησης και της διεθνούς κοινότητας στην κρίση.

Η Κεντρική Τράπεζα της Βραζιλίας αφού άφησε το ρεάλ να υποτιμηθεί, στη συνέχεια το «στήριξε» με πολύ υψηλά επιτόκια

ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ που απασχολεί τώρα τον κόσμο είναι αν η οικονομική δίνη της
Βραζιλίας θα καταπιεί και άλλες χώρες που έχουν σταθερές ισοτιμίες, από την
Αργεντινή και το Χονγκ Κονγκ έως την Κίνα. Όμως, η Αργεντινή και το Χονγκ
Κονγκ είναι τελείως διαφορετικές περιπτώσεις από τη Βραζιλία. Εγκατέλειψαν
εντελώς τη νομισματική τους αυτονομία, παρέχοντας εγγυήσεις ότι σε κάθε
νομισματική μονάδα που εκδίδουν αντιστοιχεί ένα δολάριο που φυλάσσεται στις
κεντρικές τους τράπεζες. Και ακόμη πιο σημαντικό, έθεσαν υπό έλεγχο τον
κυβερνητικό δανεισμό και έπεισαν τους πολίτες ότι είναι απαραίτητη η εξάρτηση
από την αμερικανική κεντρική τράπεζα.

Γιατί, όμως, η Βραζιλία δεν συμπεριφέρεται σαν σοβαρή χώρα; Γιατί το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο και το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξωθούν την
κυβέρνηση της χώρας σε μία αναξιόπτιση και εσφαλμένη οικονομική πολιτική, που
είναι καταδικασμένη να αποτύχει. Μετά τα «τραύματα» του 1992 στην Ιταλία, τη
Σκανδιναβία και τη Βρετανία, καθώς και την πρόσφατη νομισματική κρίση στην
Ασία, θα έπρεπε να είχαμε διδαχθεί ορισμένα πράγματα για το πώς πρέπει να
γίνονται οι υποτιμήσεις.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

Τρεις είναι οι βασικές αρχές της πολιτικής που πρέπει να ακολουθηθεί μετά την υποτίμηση.

Η πρώτη είναι ότι η κυβέρνηση δεν πρέπει ποτέ να ανεβάζει τα επιτόκια ή να
δαπανά τα συναλλαγματικά αποθέματα προσπαθώντας να «υπερασπιστεί» ένα νόμισμα
του οποίου οι αγορές «έσπασαν» την ισοτιμία.

Η δεύτερη αρχή είναι ότι ο μόνος σωστός τρόπος για να ελεγχθεί ο πληθωρισμός
επιβάλλει την εφαρμογή ενός αξιόπιστου προγράμματος περιορισμού των δημοσίων
ελλειμμάτων, σταδιακά και αποφασιστικά.

Η τρίτη και πιο σημαντική αρχή υπαγορεύει ότι η σταθερότητα μπορεί να
αποκατασταθεί μόνο με έναν τρόπο (σε μία χώρα όπου η χρηματιστηριακή και
οικονομική εμπιστοσύνη έχει τρωθεί): ανορθώνοντας την οικονομική ανάπτυξη και
δημιουργώντας σαφείς προοπτικές για άνοδο της κερδοφορίας και πτώση της ανεργίας.

ΑΝΩΦΕΛΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ

Δυστυχώς, οι βραζιλιανές αρχές, προφανώς υπό την πίεση του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου και του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, αδιαφόρησαν
για όλες αυτές τις αρχές. Αντί να μειώσουν τα επιτόκια αμέσως μετά την
υποτίμηση, τα ανέβασαν από 30% στα ακόμη πιο παράλογα επίπεδα του 50% και
παραπάνω. Αντί να αποδεχθούν το αναπόφευκτο ­ ότι το ρεάλ θα πέσει πολύ πιο
κάτω από τη «φυσιολογική αξία» του πριν ανακάμψει πάλι στις διεθνείς αγορές ­
οι βραζιλιανές αρχές δαπανούν περισσότερα από ένα δισ. δολάρια την ημέρα σε
μία ανώφελη προσπάθεια να συγκρατήσουν το ρεάλ. Αντί να προχωρήσουν σε
δραστική μακρόπνοη αναδιάρθρωση του φορολογικού συστήματος και των δημοσίων
δαπανών, αντιδρούν με έκτακτα μέτρα που στερούνται πολιτικής υποστήριξης.

ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, η Βραζιλία είναι η χώρα με τις μεγαλύτερες
ανισότητες στον κόσμο. Στο πιο πλούσιο 10% του πληθυσμού αντιστοιχεί το 47%
του συνολικού εισοδήματος της χώρας, ενώ πληρώνει μόλις το 19% των φόρων.

Αυτό που χρειάζεται η Βραζιλία για να πετύχει μια πειστική σταθεροποίηση,
είναι μία ριζική αναδιάρθρωση του δημοσιονομικού συστήματος που, αντί να
εξαθλιώνει ακόμη περισσότερο τους φτωχούς, θα δημιουργήσει πλεονάσματα, θα
ενισχύσει την ανάπτυξη και θα κατανείμει πιο δίκαια το εισόδημα.