Αλλού ράντζα κι αλλού άδεια κρεβάτια!

Το ΕΣΥ αργοσβήνει.

* Συμφέροντα φανερά και υπόγεια το ροκανίζουν.

* Δισεκατομμύρια σπαταλώνται και το ανθρώπινο δυναμικό του εξουθενώνεται
από την έλλειψη επιτελικού σχεδιασμού και οργάνωσης.

* Έλεγχος ανύπαρκτος.

* Αποτέλεσμα, ασθενείς απροστάτευτοι και αβοήθητοι.

Και αν ξεφύγαμε οριστικά από την προ του ΕΣΥ αθλιότητα (που μοιάζει να την
έχουν λησμονήσει όλοι), δεν μπορεί να κλείσει κανείς τα μάτια σε αυτό που
συμβαίνει: τα ράντζα πάντα στη θέση τους και την ίδια στιγμή ολόκληρα τμήματα
κλινικών άδεια, το φακελάκι «ανθίζει» ακόμη, οι μίζες δίνουν και παίρνουν, τα
ιατρικά λάθη επαναλαμβάνονται, η κακή συμπεριφορά συνεχίζεται. Η κατάσταση
στον χώρο της Υγείας έχει φθάσει σε τόσο κρίσιμη φάση ώστε ακόμη και
κυβερνητικοί αξιωματούχοι (ως και ο Πρωθυπουργός) να αναγκάζονται να ομολογούν
και να σχολιάζουν τις άσχημες συνθήκες παροχής περίθαλψης στα ελληνικά
νοσοκομεία. Το ΕΣΥ, το πιο σημαντικό ίσως βήμα που έγινε ποτέ στην προσπάθεια
να αποκτήσει κάποτε και η χώρα μας ένα οργανωμένο δίκτυο υπηρεσιών υγείας
υψηλού επιπέδου, γέρασε πριν καν ενηλικιωθεί. Αυτοί που το πίστεψαν δεν είχαν
τη δύναμη να το εφαρμόσουν ολόκληρο ερχόμενοι σε σύγκρουση με κατεστημένα
συμφέροντα δεκαετιών και αυτοί που δεν το πίστεψαν (όχι μόνον πολιτικοί
αντίπαλοι αλλά και… ομογάλακτοι) το υπονόμευσαν δεόντως και κατάφεραν να
αλλοιώσουν τη φυσιογνωμία του, έτσι που τελικά να μην αναγνωρίζεται. «ΤΑ ΝΕΑ»,
κρίνοντας ότι η κατάσταση στην Υγεία είναι τόσο κρίσιμη ώστε να απαιτείται η
συμμετοχή όλων στην αναζήτηση των λύσεων, αρχίζουν σήμερα έναν διάλογο που
επικεντρώνεται κυρίως στα αίτια της κρίσης και στις προτάσεις για την
αντιμετώπιση των προβλημάτων, ώστε να αποκτήσουν κάποτε και οι πολίτες αυτής
της χώρας το σύστημα περίθαλψης που τους αξίζει.

Στους διαδρόμους. Σε άλλα νοσοκομεία τα ράντζα είναι κανόνας και σε άλλα υπάρχουν πολλά άδεια δωμάτια…

ΤΕΤΡΑΚΟΣΙΑ έως εξακόσια εκατομμύρια δραχμές θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν από
τον προϋπολογισμό ενός μόνο νοσοκομείου και μόνο με έναν μικρό προγραμματισμό
στην εισαγωγή ασθενών κατά 10%, με αντίστοιχη μείωση των παρακλινικών εξετάσεων!

Το στοιχείο είναι συγκλονιστικό και το παράδειγμα αυθεντικό. Στη διδακτορική
του διατριβή ο κ. Νίκος Πολύζος μελέτησε το Νοσοκομείο Παίδων Αγία Σοφία, ένα
από τα «καλά» σε οργάνωση νοσοκομεία της χώρας μας όπου, όπως λέει ο ίδιος, τα
τρία τελευταία χρόνια έχουν γίνει σοβαρά βήματα προόδου με μείωση του ρυθμού
αύξησης των εξόδων, σταθεροποίηση του προσωπικού και, έτσι, αύξηση της
παραγωγικότητας. Ανάμεσα στα μέτρα που έχουν ληφθεί, είναι ο σωστός
προγραμματισμός εισαγωγής ασθενών που φθάνει το 60% και ο προεγχειρητικός έλεγχος.

Το μέγεθος του νοσοκομείου και ο τρόπος λειτουργίας του, κρατούν το κόστος
χαμηλά ­ αν και υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στις έξι παιδιατρικές κλινικές του ­
που κυμαίνεται από 35.000-50.000 δρχ. την ημέρα ανά ασθενή. Ενώ στα
χειρουργεία του γίνονται 11.500 περίπου επεμβάσεις τον χρόνο, αν και
λειτουργεί «δημοσιοϋπαλληλικά» για ένα πρωινό 6ωρο.

ΑΠΩΛΕΙΑ

Και όμως, ακόμη και σε αυτό το «τακτοποιημένο» νοσοκομείο, λέει ο κ. Πολύζος,
«ο επιπλέον προγραμματισμός εισαγωγής για νοσηλεία και η ανάλογη μείωση των
παρακλινικών εξετάσεων, για έναν επιπλέον σε κάθε 10 ασθενείς (10%), μειώνει
συνολικά τη μέση ημερήσια νοσηλεία κατά 3.000 ημέρες τον χρόνο, ενώ η πρόληψη
των επιπλοκών κατά 1,5 ημέρα, αντιστοίχως, την μειώνει για άλλες 4.500 ημέρες
τον χρόνο. Η αντίστοιχη εξοικονόμηση πόρων είναι θεωρητικά, με βάση το κόστος,
της τάξεως των 400-600 εκατομμυρίων δραχμών, λαμβανομένων όμως υπόψη και των
ιατρικών αποτελεσμάτων.

Αν αυτό το μεγάλο κέρδος, που δεν είναι μόνο οικονομικό, μπορούμε να το έχουμε
σε ένα νοσοκομείο που έχει ήδη καλό προγραμματισμό, αντιλαμβάνεται κανείς τι
όφελος θα μπορούσαμε να έχουμε σε κάποιο από τα ανοργάνωτα νοσοκομεία στα
οποία γίνεται μεγάλη σπατάλη πόρων».

Ένα χαρακτηριστικό τέτοιο παράδειγμα σπατάλης πόρων αλλά και κακής κατανομής
υπηρεσιών, που έχει βέβαια κι αυτό ως τελικό αποτέλεσμα την ταλαιπωρία των
ασθενών, αφορά τον τρόπο που κατανέμονται στα νοσοκομεία όλης της χώρας τα
κρεβάτια σε κάθε εξειδικευμένη κλινική. Έτσι, βλέπουμε ότι κλινικές όπως οι
παιδιατρικές, οι οφθαλμολογικές, οι ΩΡΛ και οι γυναικολογικές έχουν πληρότητα
κάτω από 50%. Πράγμα που σημαίνει ότι, συνήθως, τα μισά κρεβάτια αυτών των
κλινικών είναι άδεια με κάποιες εξαιρέσεις, όπως στην Αττική και την Κρήτη οι
παιδιατρικές (54% και 60% αντίστοιχα) και οι γυναικολογικές (63% και 59% αντίστοιχα).

Η ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ

Νίκος Πολύζος. Ακόμη και στο καλά οργανωμένο «Αγία Σοφία» η ετήσια απώλεια είναι 400-600 εκατομμύρια!

Αντίθετα, στις παθολογικές και τις ορθοπεδικές κλινικές η πληρότητα φθάνει
κατά μέσον όρο το 74%, στις χειρουργικές το 70% και στις καρδιολογικές το 65%.
Τη μεγαλύτερη κάλυψη την έχουν οι ορθοπεδικές κλινικές της Ηπείρου (98%), της
Θεσσαλίας (88%), της Στερεάς Ελλάδας (85%), του Β. Αιγαίου (82%) και της
Αττικής (81%), οι ουρολογικές της Στερεάς Ελλάδας (92%) και της Αττικής (79%),
οι παθολογικές της Θεσσαλίας (84%) και οι χειρουργικές της Θεσσαλίας (86%) και
της Αττικής (79%).

Είναι χαρακτηριστικό ότι και τα τρία παιδιατρικά νοσοκομεία της Αττικής δεν
ξεπερνούν σε πληρότητα το 60%, γιατί τώρα πια έχουν δημιουργηθεί τέτοια
τμήματα και σε μεγάλα νοσοκομεία της επαρχίας οπότε στην Αθήνα φθάνει κάτω από
το 25% των άρρωστων παιδιών, ενώ το υπόλοιπο μένει στον τόπο του. Αντίθετα,
μόνο το 17% των γυναικών γεννάνε στον τόπο τους, ενώ πάνω από το 80% πηγαίνει
στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, αλλά κυρίως στα ιδιωτικά μαιευτήρια.

«Είναι φανερό», λέει ο κ. Πολύζος, «ότι θα έπρεπε να γίνει ανακατανομή των
κρεβατιών ανάλογα με τις ανάγκες ούτως ώστε να μη μένουν ολόκληρες κλινικές
άδειες την στιγμή που σε άλλες οι άνθρωποι νοσηλεύονται στα ράντζα ή
περιμένουν σε λίστες αναμονής. Στην πραγματικότητα θα έπρεπε να πάρουμε 4.000
κρεβάτια παιδιατρικά, οφθαλμολογικά, ΩΡΛ και γυναικολογικά και να τα
μεταφέρουμε σε άλλες ειδικότητες, όπως η παθολογία, η χειρουργική και η
ορθοπεδική. Αυτό θα έλυνε πολλά προβλήματα με τον απλούστερο τρόπο. Αλλά αν
ληθφεί τέτοια απόφαση είναι σίγουρο ότι θα αντιδράσουν κάποιοι γιατροί γιατί
αυτό θα σημαίνει αλλαγή στις θέσεις εργασίας».

15 ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

Το 35% των εισαγωγών οφείλεται σε 15 ασθένειες και, στους φυσιολογικούς
τοκετούς. Κατά σειρά οι ασθένειες είναι: η ισχαιμική καρδιοπάθεια, ο
καταρράκτης, χολοκυστιάσεις – χολοκυστίτιδες, παθήσεις της ράχης, κήλες,
σκωληκοειδίτιδα, διαβήτης, νεοπλάσματα, βρογχίτιδα – άσθμα, οξύ έμφραγμα του
μυοκαρδίου, πνευμονία, υπερπλασία προστάτη. Η ανάλυση των στοιχείων αυτών
δίνει σημαντικές πληροφορίες που θα μπορούσαν να είναι πολύτιμος οδηγός για τη
χάραξη πολιτικής υγείας και τον προγραμματισμό.

«Τέτοια στοιχεία υπάρχουν πολλά θαμμένα στα συρτάρια διάφορων επιστημόνων και
κανείς δεν ενδιαφέρεται να τα αξιοποιήσει», λέει ο κ. Πολύζος. «Είναι
χαρακτηριστικό ότι ενώ συλλέγονται ατομικά και νοσηλευτικά στοιχεία για 1,4
περίπου εκατομμύρια νοσηλευθέντες ετησίως, ανάλογες μελέτες σπανίως βλέπουν το
φως της δημοσιότητας. Σημειώστε ότι η δύσκολη πρόσβαση των ερευνητών και η
τρομακτική καθυστέρηση επεξεργασίας των στοιχείων, που αποτελούν ευθύνη της
Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδος, καθιστά τη δαπανηρή και επίπονη
αυτή συλλογή στοιχείων σχεδόν άνευ αντικειμένου αξιολόγηση. Έτσι, ακυρώνεται
στην πράξη ο στόχος για τον οποίο δημιουργήθηκαν τέτοιες βάσεις δεδομένων και
το κυριότερο δεν αξιολογείται το νοσοκομειακό σύστημα όπως θα έπρεπε και όπως
τουλάχιστον γίνεται σε άλλες ανεπτυγμένες χώρες».

Τέσσερα μερόνυχτα σε ράντζο του Λαϊκού πέρασε ο γαμπρός του κ. Σπύρου Λιβάνιου

«ΜΟΝΟΝ ΑΥΤΟ δεν περιμέναμε: να διαρκέσει η νοσηλεία του 4,5 συνολικά ημέρες
και τις τέσσερις από αυτές να τις περάσει στο ράντζο. Είχαμε βέβαια ακούσει
ότι όταν ένα νοσοκομείο εφημερεύει οι διάδρομοι γεμίζουν ράντζα, αλλά
φανταζόμασταν ότι την επομένη ή τη μεθεπομένη έστω θα μεταφέρονται οι ασθενείς
σε κάποιο δωμάτιο. Απ’ ό,τι φαίνεται ήμασταν μακριά νυχτωμένοι».

Ο κ. Σπύρος Λιβάνιος αφηγείται με αρκετή δόση σαρκασμού τις… αξέχαστες
στιγμές που έζησε στο Λαϊκό Νοσοκομείο ο 65χρονος γαμπρός του κ. Αντώνης
Προκοπίου, ο οποίος είχε διακομιστεί εσπευσμένα στο νοσοκομείο πάσχοντας από γαστρορραγία.

«Στον ίδιο “θάλαμο” νοσηλεύονταν και άλλοι ασθενείς, οι οποίοι όμως ήσαν
λιγότερο… τυχεροί από αυτόν», λέει. «Ο Αντώνης ήταν ο πρώτος που εξέταζαν οι
γιατροί, διότι το ράντζο του ήταν το πρώτο στη σειρά! Δεν είναι ότι έχουμε
κανένα παράπονο από τους γιατρούς ή το νοσηλευτικό προσωπικό. Το να περνάς
όμως τέσσερις ημέρες σε έναν διάδρομο, με τον καθετήρα, τους ορούς και τις
ενέσεις σου δεν είναι ό,τι το καλύτερο ­ για να μη μιλήσω για εκείνες τις
στιγμές που, τέλος πάντων, έχεις κάποιες “ειδικές” ανάγκες και πρέπει να τις
κάνεις σε κοινή θέα. Οφείλω, βέβαια, να ομολογήσω ότι από πλευράς… ανέσεως ο
διάδρομος προσφέρεται, διότι είναι ευρύχωρος και παρέχει συνεχείς εναλλαγές
σκηνών και περιστατικών, οπότε περνάει και η ώρα σου».

Όλα αυτά διαδραματίσθηκαν στα τέλη του περασμένου Αυγούστου, όταν ο
κυρ-Αντώνης μεταφέρθηκε από την πατρίδα του, τη Σέριφο, στην Αθήνα με
ελικόπτερο του ΕΚΑΒ. Όσο για την παραμονή του στον (κανονικό) θάλαμο, αυτή
διήρκεσε μόλις 12 ώρες, διότι ο ασθενής μετά πήρε εξιτήριο…

«ΚΑΚΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ γραφειοπαθολογία». Αυτές είναι οι δύο λέξεις με τις οποίες
όλοι οι αναλυτές των προβλημάτων της Δημόσιας Διοίκησης, μέρος της οποίας
αποτελούν τα δημόσια νοσοκομεία, χαρακτηρίζουν το διοικητικό – οργανωτικό
πρόβλημα που υπάρχει στη χώρα μας. Ως αίτια αυτής της κατάστασης, που πλέον
έχει πάρει τη μορφή χρόνιας νόσου, αναφέρονται τα εξής:

1 Ανυπαρξία αναπτυξιακού σχεδιασμού, ιδιαίτερα σε περιφερειακό επίπεδο.

2 Υπερσυγκεντρωτισμός και γραφειοκρατική διοίκηση.

3 Έλλειψη αποτελεσματικής διαχείρισης και διοίκησης των μονάδων υγείας.

4 Έλλειψη δικτύου πληροφορικής και επαρκούς αξιολόγησης.

5 Έλλειψη οικονομικής αποδοτικότητας.

6 Γεωγραφικές ανισότητες.

7 Έλλειψη κινήτρων προς τους απασχολούμενους στις δημόσιες υπηρεσίες.

8 Αντιδεοντολογικές συμπεριφορές.

9 Έλλειψη εγγυήσεων ποιότητας. Και τελικά,

10 Έλλειψη ικανοποίησης και εμπιστοσύνης του κοινού προς το ΕΣΥ.

Είναι χαρακτηριστικό ότι από τον κατάλογο των παραγόντων, που οι επιστήμονες
θεωρούν έναν ­ ας πούμε ­ «μπούσουλα», στον οποίο βασίζονται οι αποφάσεις για
τον σχεδιασμό πολιτικής και για την αξιολόγηση έργων, οι εκάστοτε υπουργοί
Υγείας ελάχιστους έλαβαν υπ’ όψιν ­ στην καλύτερη περίπτωση 4 στους 10 όπως
επισημαίνεται στην έκθεση καθηγητή Δ. Παπούλια, πρώην προέδρου του ΟΤΕ. Έτσι,
για παράδειγμα, όπως αναφέρει ο κ. Παπούλιας, αγνοήθηκαν παράγοντες όπως: οι
στρατηγικές επιπτώσεις μίας απόφασης, η διαμόρφωση μιας πολιτικής με σαφείς
και μετρήσιμους στόχους, η εκτίμηση των οικονομικών και των ανθρώπινων πόρων
για την υλοποίηση των σχεδιαζόμενων προγραμμάτων αλλά, από την άλλη μεριά, η
εκτίμηση των απόψεων και των αντιδράσεων των άμεσα ενδιαφερομένων.

Με αυτό τον τρόπο, όπως μπορεί να αντιληφθεί κανείς, όλα τα σχέδια για την
Υγεία ήταν εκ των προτέρων «καταδικασμένα» αν όχι στην αποτυχία, πάντως στην
προβληματική εφαρμογή, καθώς στερούνταν τον καλά μελετημένο σχεδιασμό και την
ευελιξία που θα τα έκανε βιώσιμα και αποτελεσματικά.

Ο ΟΟΣΑ

Η ιστορία επιβεβαιώνεται έως τις ημέρες μας. Στην τελευταία έκθεση του ΟΟΣΑ
(1997) για την ελληνική οικονομία, στο κεφάλαιο που αφορά τον νοσοκομειακό
τομέα περιλαμβάνονται οι εξής διαπιστώσεις:

* Ανεπαρκής διοίκηση – διαχείριση συνδυαζόμενη με τον περιορισμό της ευελιξίας
στους προϋπολογισμούς.

* Ελαχιστοποίηση του περιθωρίου άσκησης διοίκησης και εξοικονόμησης
προσωπικού, αφού τα πάντα καθορίζονται από το υπουργείο.

* Έλλειψη κινήτρων για τους γιατρούς και το προσωπικό και δεσμευτικής σχέσης
μισθού και απόδοσης.

* Απώλεια πόρων εξαιτίας του χαμηλού ποσοστού κάλυψης (όπως π.χ. συμβαίνει
στην επαρχία) και από την άλλη μεριά μακρές λίστες αναμονής (όπως π.χ.
συμβαίνει στα νοσοκομεία του κέντρου).

* Αντιδεοντολογικές συμπεριφορές από την πλευρά των γιατρών.

* Αναποτελεσματικότητα που αναδεικνύεται και από τη χαμηλή ικανοποίηση των ασθενών.

* Μη χρησιμοποίηση της αγοραστικής μονοψωνιακής δύναμης των νοσοκομείων (π.χ.
διαδικασίες προμηθειών).

Στην Εντατική. Οι ελλείψεις και η κακή οργάνωση μαστίζουν την «καρδιά» των νοσοκομείων

Τεράστια προβλήματα στη λειτουργία των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ)
προκαλούν οι ελλείψεις σε νοσηλευτικό προσωπικό. Από τις 300 περίπου κλίνες
Εντατικής Θεραπείας που υπάρχουν στα ελληνικά νοσοκομεία, οι 70 είναι ήδη
εκτός λειτουργίας ­ και δεν αποκλείεται να κλείσουν και άλλες στο εγγύς
μέλλον, αν δεν γίνει κάτι.

«Οι ΜΕΘ πλήττονται ιδιαιτέρως από τις ελλείψεις, διότι χρειάζονται ειδικά
εκπαιδευμένο προσωπικό για να λειτουργήσουν», τονίζει ο κ. Αλέξανδρος
Αναστασάκης, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Εντατικής Θεραπείας. «Μία απλή
νοσηλεύτρια χρειάζεται τουλάχιστον 4μηνη εκπαίδευση για να μπορέσει να κάνει
μόνη της βάρδια σε μία ΜΕΘ, ενώ θα αποδώσει πλήρως μόνον ύστερα από ένα χρόνο
εργασίας της στη Μονάδα. Και αυτό, διότι τα καθήκοντά της είναι ποικίλα και,
μεταξύ άλλων, έχουν να κάνουν με έλεγχο και παρακολούθηση των ασθενών μέσω
πολύπλοκων, υψηλής τεχνολογίας μηχανημάτων».

Όπως επισημαίνει ο κ. Αναστασάκης ε λάχιστα είναι τα νοσοκομεία στα οποία
λειτουργούν όλα τα ήδη υπάρχοντα κρεβάτια των μονάδων. Ενδεικτικά αναφέρουμε
ότι στη ΜΕΘ του «Ευαγγελισμού» λειτουργούν τα 20 από τα 30 κρεβάτια· στο
Νοσοκομείο της Ελευσίνας τα 4 από τα 8· στο Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο «Αγία
Όλγα» λειτουργούν τα 6 από τα 8· στο Νοσοκομείο «Άγιοι Ανάργυροι» τα 8 από τα
10· και στο Νοσοκομείο Ασκληπείο Βούλας λειτουργούν τα 7 από τα 9 κρεβάτια.

«Σε έρευνα που είχε πραγματοποιήσει η Εταιρεία Εντατικής Θεραπείας τον Ιούλιο
του 1997, σε συνεργασία με το υπουργείο Υγείας, είχαμε διαπιστώσει ότι
πανελλαδικά χρειαζόμαστε 650 κλίνες για να καλύψουμε όλες τις ανάγκες»,
προσθέτει ο κ. Αναστασάκης. «Όταν, λοιπόν, δεν έχουμε ούτε καν τις μισές και
από αυτές το 25% σχεδόν είναι κλειστές, καταλαβαίνετε ότι το πρόβλημα είναι
τεράστιο. Και αναμένεται να οξυνθεί ακόμα περισσότερο όταν λειτουργήσουν τα
νέα νοσοκομεία που κατασκευάζονται αυτή τη στιγμή, όπως το νοσοκομείο της
Άρτας, της Βέροιας, της Κατερίνης και άλλα. Αν δεν γίνουν προσλήψεις, οι
μονάδες τους απλούστατα δεν θα λειτουργήσουν. Σημειώνεται, επίσης, ότι μονάδα
εντατικής θεραπείας για παιδιά υπάρχει μόνο στην Αθήνα και σε καμία άλλη
πόλη».

Ο κ. Αναστασάκης, πάντως, δίνει άλλη μια διάσταση στο πρόβλημα της έλλειψης
νοσηλευτικού προσωπικού. «Για την όλη κατάσταση ευθύνεται και η κακοδιαχείριση
των υπάρχοντων νοσηλευτών και νοσηλευτριών», λέει. «Στο δικό μου νοσοκομείο,
το Ασκληπείο, λ.χ., έχουμε 55 περίπου ετεροαπασχολούμενες και αποσπασμένες
αδελφές, αρκετές από τις οποίες δεν έχουν αποσπασθεί σε άλλα νοσοκομεία, αλλά
στο υπουργείο Υγείας και σε άλλους δημόσιους οργανισμούς. Με άλλα λόγια, αυτές
οι νοσηλεύτριες δεν εργάζονται ως νοσοκόμες, αλλά ως διοικητικό προσωπικό».