[ ΤΟ ΣΤΙΓΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ]

Ο Ηλίας Καζάν θα τιμηθεί με Όσκαρ για το σύνολο της προσφοράς του στον
κινηματογράφο· στην τέχνη, όχι στους ανθρώπους του…

Ηλίας Καζάν. «Εκτός από την παλιά φρουρά, δεν υπάρχουν και πολλοί σήμερα στο Χόλιγουντ που να θυμούνται ποιος ήταν»

ΠΟΛΛΟΙ είναι αυτοί που ουδέποτε συγχώρησαν τον Ηλία Καζάν για την απόφασή του
να σώσει την επαγγελματική καριέρα του, το 1952, κατονομάζοντας συναδέλφους
του ως κομμουνιστές στην καρδιά της μακαρθικής περιόδου. Μολονότι το έργο του
τον κατατάσσει στους κορυφαίους σκηνοθέτες του αιώνα, η υποψηφιότητά του για
ένα Όσκαρ που θα τιμούσε ολόκληρη τη σταδιοδρομία του πάντα απορριπτόταν: είχε
προδώσει τους φίλους και το επάγγελμά του συμμετέχοντας στο αντικομμουνιστικό
κυνήγι μαγισσών που ξεκίνησε στο Χόλιγουντ ο διαβόητος γερουσιαστής ΜακΚάρθυ.
Φαίνεται όμως ότι το στίγμα έχει πια ξεθωριάσει. Η αμερικανική Ακαδημία
Κινηματογράφου ανακοίνωσε πως ο 88χρονος Καζάν θα τιμηθεί τον Μάρτιο με Όσκαρ
για το σύνολο της σταδιοδρομίας του, στη διάρκεια της οποίας δημιούργησε
ταινίες-ορόσημα της Έβδομης Τέχνης ­ «Λεωφορείον ο Πόθος», «Το Λιμάνι της
Αγωνίας», «Ανατολικά της Εδέμ».

«Αν κάποιος αξίζει αυτό το τιμητικό βραβείο λόγω του ταλέντου και του έργου
του, αυτός είναι ο Καζάν», δήλωσε ο ηθοποιός Καρλ Μώλντεν. Είναι πράγματι ο
σκηνοθέτης που γνώρισε στον πολύ κόσμο τον Άρθουρ Μίλερ και τον Τένεση
Ουΐλιαμς και έκανε σταρ τον Μάρλον Μπράντο, τον Τζέημς Ντην και τον Ουώρεν
Μπήτυ. Ουδείς αμφισβήτησε ποτέ την καλλιτεχνική αξία του. Αυτό που του
καταμαρτυρούσαν οι ομότεχνοί του ήταν ότι αποφάσισε ­ αυτός ο κοινωνικά και
πολιτικά στρατευμένος καλλιτέχνης ­ να συνεργαστεί με την Επιτροπή
Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων και να κατονομάσει οκτώ παλιούς φίλους του ως
μέλη ή συνοδοιπόρους του Κομμουνιστικού Κόμματος καταστρέφοντας την καριέρα
τους. Και σαν να μην έφτανε αυτό, δημοσίευσε στη συνέχεια ολοσέλιδη καταχώρηση
στους «Νιου Γιορκ Τάιμς», στην οποία προσπαθούσε να δικαιολογήσει τη
συμπεριφορά του και καλούσε και άλλους να ακολουθήσουν το παράδειγμά του.

Ο Μάρλον Μπράντο έκλαψε, ο Άρθουρ Μίλερ δεν του μιλούσε επί δέκα χρόνια. Ο
ηθοποιός Σαμ Τζάφι αρνήθηκε να καθήσει δίπλα του σ’ ένα θέατρο. Ο Μάρτιν Ριτ,
ο νεαρός σκηνοθέτης που γύρισε τη «Βιτρίνα» ­ μία από τις λίγες ταινίες για
την αντικομμουνιστική καταστολή στο Χόλιγουντ ­ δήλωσε αργότερα: «Ουδέποτε
μπόρεσα να τον κοιτάξω ξανά στα μάτια, ούτε αυτός εμένα, γιατί γνωρίζει ότι γνωρίζω».

Οι περισσότεροι στο Χόλιγουντ έχουν όμως πια ξεχάσει τα πάθη της μακαρθικής
περιόδου. «Είμαι σίγουρος ότι στην τελετή θα τον επευφημήσουν», λέει στην
«Ιντιπέντεντ» ο Πάτρικ Γκολντστάιν, μελετητής του έργου του Καζάν και της
εποχής της «μαύρης λίστας». «Εκτός από την παλιά φρουρά, δεν υπάρχουν και
πολλοί σήμερα που να θυμούνται ποιος ήταν ο Ηλίας Καζάν».