ΣΗΜΑΤΑ

… αναπτυχθεί ο τομέας της πληροφορικής που δεν είναι πια ούτε άκαιρο αλλά
ούτε και άτοπο (αντίθετα, μοιάζει σχεδόν επιβεβλημένο) ν’ αρχίσουν να
συζητούνται τα όριά της. Σε ποιο βαθμό άραγε θα μπορέσουν τα συστήματα αυτά,
αυτές οι μηχανές ­ ένα «μέσο» που ποζάρει περίπου ως «σκοπός» ­ να ελέγξουν,
να κυβερνήσουν, να κλέψουν εν τέλει, τις ζωές μας; Αυτό θα γίνει, πέρα για
πέρα! λένε οι μεν. Θα καταντήσουμε δούλοι του συστήματος. Ή θα γίνουμε
αφέντες, αλλά μόνο μέσω αυτού, δηλαδή ψευτο-αφέντες. Κάθε άλλο! απαντούν οι
δε. Δεν θα μας δυναστεύσει η τεχνολογία. Ο άνθρωπος θα είναι πάντοτε, εξ
ορισμού, κύριος των συστημάτων και των εργαλείων που επινοεί. Οποιαδήποιτε
άλλη εκδοχή είναι μυωπική.

… άναψε με αφορμή ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο του Μάικλ Ντελ που δημοσίευσε
αυτές τις μέρες ο «Εκόνομιστ». Ο Ντελ είναι διευθυντής της αμερικανικής
εταιρίας Ντελ Κομπιούτερς και θεωρείται ένας από τους γκουρού της (ψηφιακής)
«Νέας Εποχής». Στο άρθρο του επαναλαμβάνει τη γνωστή ήδη πρόβλεψη ότι τα
ηλεκτρονικά εργαλεία, ιδίως το Ιντερνέτ, θα σημάνουν το τέλος των επιχειρήσεων
με τη μορφή που τις ξέρουμε. Όλα θ’ αλλάξουν, λέει ο Ντελ. Θα δουλεύουμε
προπάντων στο σπίτι. Πωλητής και αγοραστής θα συναντώνται μεσω Δικτύου. Το
λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων σχεδόν θα μηδενιστεί. Τρόφιμα και ρούχα θα
έρχονται να μας βρουν αντί να τα κυνηγάμε εμείς. Ακόμη και η ψυχαγωγία, θα
είναι και αυτή προσιτή στην οθόνη. (Το πολύ, να βγαίνει κανείς μια φορά τον
χρόνο για διακοπές).

… στον Ντελ ήρθε με αρκετά άρθρα, επιστολές και συζητήσεις διά του Τύπου,
από ειδικούς αλλά και ερασιτέχνες ­ μερικοί από τους οποίους διόλου δεν
συμφωνούν μαζί του. Όλα αυτά, του λένε με δυο λόγια, τα έχουμε ξανακούσει.
Χρόνια τώρα γίνεται λόγος για δήθεν ριζικές αλλαγές στο επαγγελματικό τοπίο,
για την τηλεργασία, για τον Homo Digitalis κλπ. Δυστυχώς όμως (ή ευτυχώς) ο
τρόπος που αγαθά και υπηρεσίες διακινούνται στις κοινωνίες μας, ένας τρόπος
που με ελάχιστες αλλαγές ισχύει από την αρχαιότητα, δεν είναι δυνατόν να
μεταβληθεί και πολύ. Άνθρωποι που δούλευαν στο σπίτι, άλλωστε, υπήρχαν
πάντοτε: Ο μεταφραστής, ο λεπτουργός, η υφάντρα, ο εμποράκος του Τρίτου Κόσμου
που έχει στο κατώφλι του ψιλικατζήδικο, ο λογιστής που κλείνει ισολογισμούς
στο καθιστικό του, όλα αυτά υπήρχαν πολύ πριν από τους τηλεργαζόμενους του φαξ
και του κομπιούτερ.

… και τούτο: Η τεχνολογία, που δουλειά της είναι να ευκολύνει τη ζωή, να
ικανοποιεί ανάγκες, δεν νοείται να καταλύσει κάτι που πάντοτε, ούτως ή άλλως,
αποτελούσε αίτημα. Διότι για πολλούς ανθρώπους, ως γνωστόν, η εργασία δεν
είναι μόνο υπόθεση βιοπορισμού. (Για ορισμένους μάλιστα δεν είναι καν αυτό).
Είναι διέξοδος. Έξοδος. Αφορμή να «βγουν». Να δουν τον έξω κόσμο και να φανούν
σ’ αυτόν. Οδός ­ λεωφόρος σχεδόν ­ προς κοινωνικές, προσωπικές, ερωτικές,
πνευματικές και ό,τι άλλο επιδιώξεις. Η νέα γυναίκα που αγόρασε το ιδανικό της
φόρεμα και δεν βλέπει την ώρα να δει, στα μάτια των άλλων, πόσο λάμπει
ολόκληρη, δεν θα κλειστεί στο σπίτι για χάρη κανενός κομπιούτερ. Ούτε ο
γεννημένος ηθοποιός (του σανιδιού ή της πιάτσας) θα αρκεστεί να κάνει σόου από
το σπίτι του, ψηφιακά, και να στερηθεί το χειροκρότημα, το «γεια σου μεγάλε»,
της πλατείας ή της παρέας. Έχουν λοιπόν μέλλον και η τηλεργασία και το
Ιντερνέτ και όλα αυτά. Αλλά διαμορφώσιμο. Με όρια. Λένε οι σκεπτικιστές.