Κιτρινισμένα πρωτοσέλιδα, λαμπερές Πρωτοχρονιές

Καλή χρονιά. Αίσιον και ευτυχές το νέον έτος… 1934! Πρωτοχρονιά με ιδιόχειρη
επιστολή του Ελευθερίου Βενιζέλου, για την αποκατάσταση της εθνικής ενότητας
το 1936! Και το 1941, να είναι ο χρόνος της Νίκης του Έθνους!

Νοσταλγία, λαχτάρες, γεγονότα, σχόλια, σατιρικοί στίχοι, άρθρα διάσημων
Ελλήνων λογοτεχνών, σκίτσα, φιγούρες αγιοβασιλιάτικες, χρώματα και πολλά
ρεπορτάζ, μέσα από τα κιτρινισμένα πρωτοσέλιδα των πιο γνωστών ­ και μεγάλης
κυκλοφορίας ­ αθηναϊκών εφημερίδων πριν από 65, 60 ή 50 χρόνια. Τα «Αθηναϊκά
ΝΕΑ» υποδέχονται την Πρωτοχρονιά του 1934 με το «Φιλί της κούκλας», μια
υπέροχη (για την εποχή της) εικονογραφική σύνθεση του Φωκίωνος Δημητριάδη.
Στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας δημοσιεύονται άρθρα, σχόλια και επίκαιρα
σημειώματα των πιο γνωστών λογοτεχνών. Ο Σπύρος Μελάς γράφει για τον Αλή Πασά,
ενώ παράλληλα δημοσιεύει λογοτεχνικό σημείωμα με τίτλο «Η Πρωτοχρονιά του
Ανανία». Ο Παύλος Νιρβάνας γράφει για την «Ευτυχία της κούκλας», ενώ σε ειδικό
άρθρο αναφέρεται σε αναμνήσεις του για τον Άη Βασίλη ο Γρηγόριος Ξενόπουλος. Ο
ακαδημαϊκός Γρηγόριος Καμπούρογλου, σε σχόλιο «Μερικές σκέψεις», γράφει για
το… παρελθόν. Δεν λείπουν, βέβαια, από τα «Αθηναϊκά ΝΕΑ» ο «Σατυρικός
Καζαμίας» που υπογράφεται από τον «Αριστοφάνη», ούτε μια πρωτοχρονιάτικη
έρευνα, στην οποία 100 λόγιοι και καλλιτέχνες απαντούν στην εφημερίδα ποιο
δώρο θα ζητούσαν από την τύχη το 1934! Μεταξύ αυτών που απαντούν στην έρευνα
είναι ο ποιητής Κωστής Παλαμάς, ο γλύπτης Γιαννούλης Χαλεπάς, ο λογοτέχνης
Σπύρος Μελάς, ο μουσουργός Μανώλης Καλομοίρης, ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός.

Ο ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ

Τα «Αθηναϊκά Νέα, με τον Άη-Βασίλη και την κούκλα, προϋπαντούν την Πρωτοχρονιά του 1934. Δεξιά. Η πρώτη σελίδα του «Ασύρματου» με εντυπωσιακή εικονογράφηση, αποχαιρετά το 1940 και υποδέχεται το 1941

Το πιο σημαντικό δημοσίευμα στην πρώτη σελίδα των «Αθηναϊκών ΝΕΩΝ» στο
πρωτοχρονιάτικο φύλλο είναι δύο ιδιόχειρα ανέκδοτα τετράστιχα του Κωστή Παλαμά.

Πρωτοχρονιά από το μακρινό παρελθόν. Τα «Αθηναϊκά Νέα», το «Ελεύθερον Βήμα» και ο «Ανεξάρτητος» υποδέχονται με πρωτοσέλιδα τον καινούργιο χρόνο. Τα γεγονότα εκείνης της εποχής είναι συγκλονιστικά. Δικτατορία Μεταξά, Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, Κατοχή, Αντίσταση. Στο «Ελεύθερον Βήμα» διακρίνεται ιδιόχειρη επιστολή του Ελευθερίου Βενιζέλου

Το «Ελεύθερον ΒΗΜΑ» της 1ης Ιανουαρίου 1936 αντί πρωτοχρονιάτικων μηνυμάτων
δημοσιεύει βαρυσήμαντη ιδιόχειρη επιστολή του Ελευθερίου Βενιζέλου προς τον
βασιλέα Γεώργιο, τον οποίο καλεί «να ενστερνισθεί τα δημοκρατικά ιδεώδη και να
αποκαταστήσει την εθνική ενότητα». Ο εθνάρχης καταλήγει: «Αν δεν επιτευχθεί η
ενότης, η τύχη της Ελλάδος διαγράφεται τραγική». Πράγματι, τα τελευταία λόγια
του Ελευθερίου Βενιζέλου ήταν προφητικά, αφού η χώρα μπήκε σε πολύ τραγική
περιπέτεια με την εγκαθίδρυση της βασιλομεταξικής δικτατορίας της 4ης
Αυγούστου εκείνου του χρόνου (1936).

Στην πρώτη σελίδα του «Ελεύθερου ΒΗΜΑΤΟΣ» δημοσιεύονται ακόμη άρθρα του
Ζαχαρία Παπαντωνίου, του Σπύρου Μελά και μια καταπληκτική πολιτική
γελοιογραφία που υπογράφει ο Φωκίων Δημητριάδης. Στην αθλητική στήλη υπάρχει η
είδηση της μεγάλης νίκης του Παναθηναϊκού επί της τουρκικής Μπεσίκτας με 2-1.

Εντυπωσιακά (και με έγχρωμες εικόνες) είναι τα πρωτοσέλιδα δύο ακόμη αθηναϊκών
εφημερίδων που υποδέχονται το 1936. Πρόκειται για την «Πρωΐα» και τον
«Ελεύθερο Άνθρωπο».

Ευτυχισμένο το 1937!

Υπάρχει όμως και ο «Ανεξάρτητος» (ημερήσια πολιτική εφημερίδα) του Δημητρίου
Πουρνάρα. Την Τετάρτη 1η Ιανουαρίου 1936 κυκλοφορεί με υπέρτιτλο: «Ο
Ανεξάρτητος εύχεται εις τον ελληνικόν λαόν διά το 1936 ελευθερίαν και
κοινωνικήν δικαιοσύνην». Το κύριο άρθρο έχει τίτλο: «Προς εν έτος αγώνος κατά
του φασισμού και του πολέμου». Ενώ σε άλλο πρωτοσέλιδο άρθρο, ο διάσημος τότε
δημοσιογράφος Πότης Τσιμπιδάρος κάνει έναν απολογισμό για το 1935 και
αναφέρεται στις προβλέψεις του για το 1936, που δεν είναι και τόσο ευοίωνες.

Σε άλλη στήλη της πρώτης σελίδας του «Ανεξάρτητου» ο κομμουνιστής ποιητής και
συγγραφέας Κώστας Βάρναλης γράφει και σαρκάζει για τις συνθήκες της εξορίας
του στη Μυτιλήνη και στον Άη Στράτη στη διάρκεια του 1935. Τίτλος του θέματος:
«Με τους εξορίστους στα νησιά του θανάτου».

Η «Ακρόπολις» με επιτυχημένες έγχρωμες εικονογραφήσεις υποδέχεται δύο χρόνους
που… έχουν στη μέση το 1936. Είναι το 1935 και το 1937!

ΓΙΑ ΜΕΤΑΞΑ

Ξημερώνει 1936!

Με πολλές αιχμές η έκδοση για την Πρωτοχρονιά του 1936 από τα «Αθηναϊκά ΝΕΑ»,
αφού ο Τύπος βρίσκεται στη μέγγενη της λογοκρισίας του δικτατορικού καθεστώτος Μεταξά.

«Αίσιον και ευτυχές το νέον έτος 1940» εύχεται στους αναγνώστες της η
«Ακρόπολις», αλλά στο κύριο πολιτικό της άρθρο φαίνονται τα μαύρα σύννεφα για
τον καινούργιο χρόνο και για τις μαύρες μέρες που θ’ ακολουθήσουν. Ωστόσο, η
εφημερίδα προσπαθεί με άλλο πρωτοσέλιδο άρθρο να διασκεδάσει τις άσχημες
προβλέψεις της και καταχωρεί τις προφητείες του Νοστράδαμου, ο οποίος εκτός
των άλλων «προφητεύει» ότι το Παρίσι θα καταστραφεί ολοσχερώς το… 1999!

Με νέα και ειδήσεις από τα μέτωπα των μαχών κυκλοφόρησαν οι εφημερίδες της
Πρωτοχρονιάς του 1941. Τα «Αθηναϊκά ΝΕΑ», «την εσπέραν της Τετάρτης 1ης
Ιανουαρίου 1941», στην πρώτη σελίδα τους, σε εικονογράφηση Φωκίωνος Δημητριάδη
παρουσιάζουν τρεις φαντάρους που συζητούν σε στιγμή ανακωχής στα αλβανικά
βουνά. Η λεζάντα αναφέρει: «Οι φαντάροι χαμογελούν στον καινούργιο χρόνο που
θα φέρει τη νίκη». Σε πρωτοσέλιδα άρθρα διαβάζουμε για «τον ενθουσιασμό των
φαντάρων» του Παύλου Παλαιολόγου. Επίσης, «Μια λειτουργία εις το μέτωπον» του
Κώστα Τριανταφυλλίδη, ενώ σε άλλη στήλη υπάρχει ο «Καζαμίας» του Γρηγορίου
Ξενόπουλου. Στις εσωτερικές σελίδες, μεταξύ άλλων, ένα εύθυμο θέμα της Σοφίας
Σπανούδη, για το τσαρούχι του τσολιά. Με πολύ ωραία πρωτοσέλιδη εικονογράφηση
αποχαιρετά το 1940 που φεύγει και υποδέχεται τον καινούργιο χρόνο 1941 ο
«ΑΣΥΡΜΑΤΟΣ». Η Νίκη με τα αθάνατα φτερά προχωρεί το ρολόι της Ιστορίας και
στεφανώνει με δάφνινο στεφάνι τον Έλληνα στρατιώτη που μάχεται στο μέτωπο.
Υπάρχει μάλιστα και ανταπόκριση από τον απεσταλμένο, συνεργάτη της εφημερίδας
Κώστα Τριανταφυλλίδη που μεταδίδει: «Το πεζικόν και το πυροβολικόν
καταλαμβάνουν υψώματα».