ΣΗΜΑΤΑ

… κατ’ αρχήν, απ’ αυτούς που θαυμάζουμε. Από τα πρόσωπα που εκτιμούμε.
Εκείνα στα οποία θα θέλαμε να μοιάσουμε. Τον απωθητικό, τον ανίκανο, αυτόν που
δεν μας εμπνέει, που δεν μας «πηγαίνει», τον αγνοούμε. Καθένας από μας
προσεγγίζει αυτόν που του ταιριάζει, εκείνον ή εκείνη που με κάθε είδους
μηνύματα, φανερά ή κρυφά, υπόσχεται ότι θα τον βοηθήσει να αναδείξει τον
βαθύτερο εαυτό του, τις ικανότητές του και τα αισθήματά του και να βελτιώσει
τις προοπτικές του στην κοινωνία. Έτσι μαθαίνουν και οι νέοι, ιδίως αυτοί.
Καθένας ονειρεύεται και προσεγγίζει ό,τι, όποιον, τον εκφράζει καλύτερα, ας
είναι και στη Λαπωνία ή στη Γη του Πυρός. Πολύ συχνά, παιδιά σοφών ή άλλων
ξεχωριστών ανθρώπων, παιδιά που μεγαλώνουν σ’ ένα περιβάλλον το οποίο άλλοι θα
ζήλευαν, δεν παίρνουν τίποτα από τους γονείς τους. Δεν μαθαίνουν απ’ αυτούς.
Άλλα παιδιά είναι ικανά να έρθουν από την άκρη του κόσμου για να γίνουν
ευλαβικοί και ευγνώμονες μαθητές αυτών των φωτισμένων προσώπων. Τα δικά τους
παιδιά όμως έχουν, κατά κανόνα, τελείως διαφορετικά ινδάλματα.

… του καιρού μας δεν μαθαίνουν τίποτα ή σχεδόν τίποτα, γιατί δεν παίρνουν
για πρότυπα ούτε τους γονείς ούτε τους δάσκαλους τους. Ίσως, βέβαια, και αυτοί
σαν προσωπικότητες να μην είναι ικανοί να προκαλέσουν το ενδιαφέρον της
νεώτερης γενιάς. Αλλά το φαινόμενο πρέπει μάλλον να εξεταστεί από κάπως
γενικότερη άποψη. Εκεί λοιπόν, γύρω στα 10, στα 12, τα εν λόγω παιδιά
εντάσσονται στη Διεθνή των εφήβων, στην περίπου παγκόσμια αυτή «φυλή» της
οποίας τα μέλη έχουν τα δικά τους ήθη, τους τρόπους, τις παρέες, τα ρούχα και
τις συμπεριφορές, όλα λίγο πολύ κοινά. Αν τα παιδιά αυτά θαυμάζουν κάτι
αληθινά, είναι ίσως τα Spice Girls, ή κάποιος ράππερ ή ένας τοπικός
τραγουδιστής ή σόουμαν. Σαράντα Σαίξπηρ και πενήντα Πλάτωνες ή Γκαίτε να
κατεβάσετε στα πόδια μπροστά τους, ούτε μισό βλέμμα δεν θα τους ρίξουν. Ο
Φρόυντ, ο Χεμινγουαίυ, ο Τσέχωφ, εκεί στην άκρη κάθονται κι αυτοί, αδιάβαστοι.
Διότι, τελικά, ό,τι σ’ ένα τόπο προβάλλεται και καθαγιάζεται από τα κοινά ήθη,
την πολιτεία, την τηλεόραση, αυτό είναι που εγκαθίσταται και στις καρδιές των
νέων. Εκεί όπου η κοινωνία τιμά και στηρίζει τους πνευματικούς ανθρώπους, θα
ανθήσει η τέχνη και ο πολιτισμός. Εκεί όπου τιμώνται οι επιστήμονες, θα
φουντώσει η γνώση και η τεχνολογία.

… δεν ισχύει στη δική μας περίπτωση. Οι ψυχές μας είναι δοσμένες στη μόδα,
τη φιγούρα, τις συσκευές και την αέναη φυγή (από το πουθενά προς το πουθενά).
Και η τηλεόραση προτείνει πρόσωπα του θεάματος. Ένα κόσμο παρδαλό, ελαφρό, των
κουΐζ και των λαχνών, με ολίγη πολιτική για σάλτσα. Αυτά βλέπουν και οι νέοι,
αυτή είναι η πυξίδα τους. Πολύ σκεφτικός, ο Ιταλός φιλόσοφος Φραντσέσκο
Αλμπερόνι, διατυπώνει τις σκέψεις αυτές σε τετράστηλο πρωτοσέλιδο άρθρο στην
«Κορριέρε». Και ξαφνικά θυμάται, μέσα στ’ άλλα, την Ιστορια.

… σαν σε έμμεση ­ αλλά χωρίς πολλή πεποίθηση ­ προτροπή, παρατηρεί:
«Καταλαβαίνει λοιπόν κανείς γιατί ορισμένες πόλεις, όπως η Αθήνα ή η
Φλωρεντία, γέννησαν κάποτε μεγάλες ιδέες και γιγάντια έργα πολιτισμού. Διότι
οι πολίτες τους και οι πολιτικοί τους (τότε) περιβάλλονταν από μεγάλους
άνδρες, τους οποίους θαύμαζαν και τιμούσαν. Και οι πόλεις αυτές παρήκμασαν
μόλις κυριάρχησε η ελαφρότητα και η απληστία. Και μόλις έγιναν οι ανίκανοι και
οι μετριότητες οδηγοί και πρότυπα ζωής»