ΣΗΜΑΤΑ

… οικονομική η παγκοσμιοποίηση. Κυβερνήσεις και κρατικά όργανα παρεμβαίνουν
τώρα συχνότερα σε θέματα πολιτικής συμπεριφοράς άλλων κρατών. Εκδήλωση
«παγκοσμιοποίησης» ήταν, με την έννοια αυτή, η ισπανική αίτηση στους Άγγλους
να εκδώσουν τον Πινοσέ. «Παγκοσμιοποίηση» εκφράζει και η ιταλική άρνηση
παράδοσης του Οτζαλάν στην Άγκυρα. Ο Τζέραλντ Σήγκαλ, διευθυντής του
(αγγλικού) Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, γράφει στη «Ρεπούμπλικα» ότι
υπάρχει πλέον μια νέα αντίληψη για τον τρόπο με τον οποίο θα εκφράζεται στο
εξής η διεθνής αντίδραση στην εσωτερική καταπίεση πολιτών.

… αιώνα Ψυχρού Πολέμου και γεωπολιτικών μπλοκ, είναι φυσικό κατά τον Σήγκαλ
να εμπνέει ανησυχία η εμμονή μιας χώρας σε αυταρχικές πρακτικές. Ακόμη και αν
αυτές δεν αφορούν παρά μόνο τους πολίτες της, αποτελούν απειλή και για άλλες
χώρες. Σε ό,τι αφορά τον τομέα της ασφάλειας ­ γράφει ο Σήγκαλ ­ οι τοπικές
ανωμαλίες «δημιουργούν κίνδυνους γενικότερης αποσταθεροποίησης». Εξ ου και το
δικαίωμα επέμβασης ­ ή ακριβέστερα παρέμβασης ­ των ξένων σε τέτοιες
περιπτώσεις. Καλώς ή κακώς, δεν υπάρχει πια ή δεν λειτουργεί κάποιο παγκόσμιο
σύστημα ασφαλείας, λέει ο Σήγκαλ. «Κατέρρευσε και ο μύθος για την ικανότητα
του ΟΗΕ να παρεμβαίνει αποτελεσματικά υπέρ της παγκόσμιας ειρήνης». Ας
επεμβαίνει λοιπόν, έστω, όποιος και όπου μπορεί. Με τη διαφορά, βέβαια, ότι
ένα τέτοιο «δικαίωμα», λογικά, θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο αν αναγνωριζόταν
σε κράτη που δεν έχουν δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις. Το θέμα, όπως
εύκολα φαίνεται, δεν είναι και τόσο απλό. Η έλλειψη ρύθμισης από την πλευρά
του διεθνούς δικαίου είναι αισθητή.

… από τις «νόσους της εποχής», είναι εκείνη για την οποία μιλούν λιγότερο.
Και όμως, γράφει ο Γάλλος ψυχολόγος Αλαίν Ερενμπέργκ, η διάδοσή της τα
τελευταία χρόνια έχει σπάσει όλα τα ρεκόρ. Από το 1980 ως το 1990, οι
καταθλιπτικοί στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί περίπου κατά 100%. Τι ακριβώς είναι η
αρρώστια αυτή, ο συγγραφέας το λέει επιγραμματικά στον τίτλο του νέου βιβλίου
του: «Η κούραση τού να είσαι εσύ». Γιατί ο καταθλιπτικός είναι ­ παραείναι
μάλιστα ­ ακριβώς αυτό: ο εαυτός του. Η αρρώστια του δεν είναι παρά το
αποτέλεσμα της μάχης που δίνει για να διατηρήσει ­ στο πείσμα του
περιβάλλοντος ­ τις απόψεις του, τις συνήθειές του, τους μύθους του, τους
τρόπους του, την ατομικότητά του. (Α. Ehrenberg: «La fatigue d’ etre soi»,
Odile Jacob).

… περιγράφει με συμπόνια αλλά και με θαυμασμό τον καταθλιπτικό. Επιμένει να
είναι αυτός που είναι, λέει. Και μάλιστα να αναπτύξει ακόμη περισσότερο τις
εγγενείς ιδιότητές του, ό,τι τον ξεχωρίζει από τους άλλους, ό,τι, τελικά, τον
κάνει αξιόλογο. Αλλά όλα αυτά πληρώνονται ακριβά. Υπάρχουν φυσικά φάρμακα: το
θαυματουργό ­ για λίγες ώρες έστω ­ Πρόζακ, και τόσα άλλα. Ένας Αμερικανός
ψυχίατρος είχε πει πριν από μερικά χρόνια ότι «δεν υπάρχει καλύτερη εποχή από
τη σημερινή να είσαι δυστυχής». Αλλά είναι τα φάρμακα η λύση; Ο Ερενμπέργκ δεν
αμφισβητεί την αποτελεσματικότητά τους. Ακόμη και ο μελαγχολικότερος των
καταθλιπτικών μπορεί να γίνει για λίγο ξένοιαστος. Αλλά το φάρμακο, με το να
σ’ εμποδίζει να αναδιπλωθείς, σου στερεί ουσιαστικά τη μόνη σου άμυνα, τη μόνη
λύση που σου μένει για να επιβιώσεις όταν δεν έχεις πια τη δύναμη ­ ή την
επιθυμία καν ­ να παλέψεις. Μπρος βαθύ, δηλαδή, και πίσω ρέμα…