Η ευθύνη κακοδιαχείρισης έχει ονοματεπώνυμο…

Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ του Κώστα Σημίτη βρίσκεται στο πηδάλιο της χώρας πάνω από δύο
χρόνια και σχεδόν τρία, αν συνυπολογιστεί η θητεία της από τον Φεβρουάριο του
1996. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει το ήθος, την εντιμότητα, τη
δημοκρατικότητα και τις εργώδεις προσπάθειες που καταβάλλει ο Πρωθυπουργός για
να αντιμετωπίσει τα σοβαρότατα εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα της χώρας
και ειδικότερα τη μάχη που δίνει για την ένταξή μας στην ΟΝΕ.

Όμως διάχυτη είναι η εντύπωση ότι υπάρχει σοβαρή κυβερνητική υστέρηση σ’ αυτό
που αποκαλείται καθημερινότητα του πολίτη, κάτι που έχει επανειλημμένα
επισημάνει και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός. Και αντί να βελτιώνεται η κατάσταση,
όπως θα έπρεπε, στα πλαίσια και του επαγγελλόμενου εκσυγχρονισμού, πηγαίνει
από το κακό στο χειρότερο.

Εκτός από τις διαπιστώσεις και τις προτροπές, εμφανίζονται κατά καιρούς στη
δημοσιότητα διάφορες βαρύγδουπες μελέτες και καινοφανείς προτάσεις για την
επίλυση του προβλήματος. Μία από τις πλέον πρόσφατες τέτοιες περιπτώσεις είναι
η σκέψη για την ίδρυση υπουργείου Ποιότητας Ζωής ή η δημιουργία «νέου τύπου»
δημοσίων υπαλλήλων! Έτσι, ανέξοδα, γίνονται διάφορες δημοσιοσχεσίτικες
εξαγγελίες ή πειραματισμοί, που φυσικά δεν οδηγούν πουθενά. Και το τέλμα ή το
«κώμα» της Δημόσιας Διοίκησης συνεχίζει τον ολισθηρό του κατήφορο.

Στις δημόσιες υπηρεσίες ο πολίτης αναστενάζει, την ίδια ώρα που οι αρμόδιοι
και συναρμόδιοι υπουργοί διαπιστώνουν, συσκέπτονται, σχεδιάζουν και
εξαγγέλλουν. Αλλά ουδέν ή ελάχιστα πράττουν. Όμως, αν ο πολίτης μπορεί και να
δέχεται τα βάρη της λιτότητας, αφού έτσι του λένε ότι θα κερδίσουμε το
εισιτήριο της πολυπόθητης ΟΝΕ, δεν μπορεί να κατανοήσει γιατί ταλαιπωρείται
ολοένα και περισσότερο στα νοσοκομεία, στο ΙΚΑ, στις Εφορίες, στην Πολεοδομία,
στις δημόσιες συγκοινωνίες. Γιατί η Παιδεία παραπαίει, γιατί έχει παραλύσει η
δημόσια τάξη, γιατί πνιγόμαστε με την πρώτη νεροποντή και καιγόμαστε, ίσως
περισσότερο από πριν, γιατί η διαφθορά είναι κυρίαρχη.

Η απάντηση είναι λιγότερο πολύπλοκη από όσο εμφανίζεται. Εστιάζεται στο
γεγονός ότι απουσιάζουν επιδεικτικά οι κλασικές αρχές της διοίκησης, όπως
διδάσκονται στα πανεπιστημιακά εγχειρίδια και έχουν εφαρμοστεί στο εξωτερικό
αλλά και στη χώρα μας με επιτυχία.

Επιγραμματικά και εντελώς συνοπτικά, οι αρχές αυτές συνίστανται κυρίως στον
ορθολογικό καταμερισμό και προσωποποίηση των ευθυνών, στην αξιοκρατία, στην
καλή γνώση των θεμάτων, στην αποτελεσματικότητα, στη δημιουργικότητα, στο
όραμα, στη φαντασία, στην αντιστοίχηση λόγων και έργων και φυσικά στην
εντιμότητα και στο ήθος. Επίσης, συνοδεύονται από την αρχή της αξιοκρατίας της
τοποθέτησης των κατάλληλων ανθρώπων στις κατάλληλες θέσεις, στον απολογιστικό
έλεγχο όσων διαχειρίζονται συγκεκριμένες εξουσίες με συνακόλουθη επιβράβευση
και προαγωγή των επιτυχημένων και απομάκρυνση των αποτυχημένων. Η επιλογή των
πλέον άξιων διευθυντικών στελεχών, η ενίσχυση των εξουσιών τους με παράλληλη
θέσπιση και λειτουργία διαδικασιών διαφάνειας και ελέγχων από ανεξάρτητες
υπηρεσίες που υπάγονται απ’ ευθείας στην κορυφή της διοικητικής πυραμίδας, η
επιβράβευση των καλών προσπαθειών και η απομόνωση ή και τιμωρία των
παραπτωματιών, αποτελούν βασικές αρχές της επιτυχημένης διοίκησης, όπως
εφαρμόζεται στην πράξη με ιδιαιτερότητες και παραλλαγές από αρχαιοτάτων χρόνων.

Γιατί όμως δεν εφαρμόζονται στα καθ’ ημάς οι τόσο γνωστές και καθιερωμένες
αρχές της διοικητικής επιστήμης και διεθνούς πρακτικής; Αυτό συμβαίνει,
κυρίως, γιατί οι αρχές αυτές έχουν πολιτικό κόστος και είναι ύποπτες
αυταρχικών αντιλήψεων, που χωρίς αμφιβολία επικρατούσαν στη χώρα μας στο
απώτερο παρελθόν. Όμως, παρόμοιοι φόβοι σήμερα είναι αναιτιολόγητοι και
υποκρύπτουν είτε άγνοια είτε δόλιες αντιλήψεις για τα δήθεν δικαιώματα που
θίγονται κ.λπ. Στην πραγματικότητα εκείνο που θίγεται, εκτός από τα δικαιώματα
του πολίτη, είναι κυρίως η αξιοπρέπεια των δημοσίων υπαλλήλων. Οι οποίοι στη
συντριπτική τους πλειοψηφία ασφαλώς και δεν επιχαίρουν για την αναξιοκρατία
και τα διαλυτικά φαινόμενα που εμφανίζει το Ελληνικό Δημόσιο σήμερα. Και είναι
οι τελευταίοι που ευθύνονται για όλα αυτά.

Η ευθύνη επιμερίζεται αναλογικά με το βάρος της θέσης που κατέχει ο κάθε ένας.
Για την κακοδιοίκηση του κράτους, των επιμέρους δημοσίων φορέων, η ευθύνη δεν
είναι αόριστη, αλλά συγκεκριμένη.

Έχει ονοματεπώνυμο. Εκείνων που διαχειρίζονται την εξουσία στο συγκεκριμένο
αντικείμενο που τους έχει ανατεθεί.

Ο Πρωθυπουργός, ο οποίος δεν είναι αναλώσιμος, επειδή έχει εκλεγεί απ’ ευθείας
από τον ελληνικό λαό, σε αντίθεση με τους υπουργούς που είναι διορισμένοι,
οφείλει να ζυγίσει ακριβοδίκαια και να βαθμολογήσει μακριά από ισορροπίες το
έργο και τις ευθύνες όλων. Και πρώτα απ’ όλα των υπουργών του. Και να πράξει
ανάλογα, έχοντας κατά νου και το ότι κάνοντας τα ίδια πράγματα με τα ίδια
πρόσωπα δεν μπορεί να περιμένει καλύτερο αποτέλεσμα.

Η αδήριτη ανάγκη της ανανέωσης και της αποτελεσματικότητας δεν μπορεί να
υποκύπτει σε σκοπιμότητες, ισορροπίες, αυθαίρετες και ακατανόητες επιλογές, να
πνίγεται στα νερά της ακινησίας και της μονιμότητας. Γιατί και ο Πρωθυπουργός,
τον οποίο στηρίξαμε, φέρει τις συνολικές ευθύνες και θα κριθεί από το τελικό αποτέλεσμα.