ΣΗΜΑΤΑ

… του αδύνατου είναι πλάι στον δυνατό. Και αν δεν τη βρίσκει στο πλάι του,
τη διεκδικεί κόντρα. Τα λιλιπούτεια κόμματα, αυτά που προσφέροντας ή αίροντας
υποστήριξη ανεβοκατεβάζουν κυβερνήσεις, το γνωρίζουν αυτό πολύ καλά. Αλλά στην
Ιταλία, αυτόν τον καιρό, δεν είναι τόσο ο μικρός εκείνος που σηκώνει μπαϊράκι
όσο ο μικρός του μικρού του μικρού. Κεραυνός εν αιθρία έπληξε τον Ρομάνο
Πρόντι. Και αν όλα πάνε στραβά, λένε στη Ρώμη, η κυβέρνηση θα έχει πέσει μέσα
σε δέκα μέρες. Η κρίση άρχισε με την κατά μέτωπον επίθεση ­ για τον νέο
προϋπολογισμό ­ που εξαπέλυσε εναντίον των κυβερνώντων Δημοκρατικών της
Αριστεράς η Κομμουνιστική Επανίδρυση. Όχι όμως ολόκληρη: Η κατεδάφιση
προωθείται κυρίως από τη «φράξια» του Γενικού Γραμματέα Φάουστο Μπερτινόττι.
Ενώ η άλλη φράξια, του προέδρου του κόμματος Αρμάντο Κοσσούττα, χτυπά μεν και
αυτή, αλλά κάπως πιο ευγενικά. Ο παλιός σταλινικός έχει γίνει τώρα ο «πραγματιστής».

… δεν είναι και τόσο απλό. Διότι κάθε μία από τις φράξιες των κομμουνιστών
περιέχει και από μία υπο-φράξια Τροτσκιστών. Έτσι, διχασμένη εμφανίζεται ακόμη
και αυτή η «διαρκής επανάσταση». Οι Τροτσκιστές του Φάουστο είναι όλοι, ή
σχεδόν, κατά του Πρόντι. Θέλουν να τον δουν να σφαδάζει καταγής. Οι
Τροτσκιστές του Κοσσούττα είναι όλοι, ή σχεδόν, διαλλακτικότεροι. Φυλή
ολιγάνθρωπη αλλά φλογερή, με κλάδους παντού, με εισοδιστές ακόμη και μέσα στη
σοσιαλδημοκρατία, αντικομμουνιστές εντός των ΚΚ, και με διάσημους νυν ή πρώην,
όπως ο Φορμίκα ή ο Φλόρες Ντ’ Αρκάις, οι Τροτσκιστές είναι κάθε άλλο παρά
αμελητέοι. Στην Πολιτική Επιτροπή της Επανίδρυσης έχουν 48 ψήφους από τις 338.
Στις 3/10, η Επιτροπή θα ψηφίσει «γραμμή» και ποιον τελικά θέλει ηγέτη, τον
Αρμάντο ή τον Φάουστο. Αν επικρατήσουν ο Φάουστο και οι σκληροί Τροτσκιστές, η
Επανίδρυση θα άρει την ανοχή της στην κυβέρνηση. Αλλοιώς όχι ­ αλλά μπορεί να
διασπασθεί. Τα γκάλλοπ είναι θεοσκότεινα. Όλα «φλου».

… και άλλοι 109 πίνακες του Έντβαρντ Μουνχ, σκορπισμένοι σ’ όλο τον κόσμο,
θα εκτίθενται τρεις μήνες στην Πινακοθήκη του Λουγκάνο. Τόση εντύπωση εμποιούν
τα έργα, έτσι μαζεμένα, στους κριτικούς που ο ευρωπαϊκός Τύπος έχει γεμίσει
οκτάστηλα και ολοσέλιδα για τον μεγάλο Νορβηγό. Νεαρός ακόμα, στα τέλη του
19ου αιώνα, ο πατέρας του βορινού εξπρεσσιονισμού (νοτιότερα, τα χωράφια είναι
του Βαν Γκογκ) έγραφε ξεκινώντας: «Δεν μπορεί να ζωγραφίζουμε αιωνίως γυναίκες
που μαγειρεύουν και άντρες που διαβάζουν. Θέλω πλάσματα που να αναπνέουν, να
αγαπούν και να πονούν. Να σου αποκαλύπτουν την ιερότητά τους. Ν’ αποκαλύπτεσαι
μπροστά τους και συ όπως σε ναό». Και έφτιαξε κάμποσα τέτοια έργα ο δυστυχής
Έντβαρντ, μεγάλα σε πάθος, μικρά σαν αναθήματα.

… σερνόμενος κιόλας απ’ τις απώλειες (μάνα, αδελφή και αδελφό τους θέρισε η
φυματίωση, ο πατέρας σε ψυχιατρείο), ο Μουνχ γεννούσε πλέον μόνο σπαραχτικά
έργα. Την ώρα που οι ιμπρεσσιονιστές έψαλλαν τη χαρά της ζωής και της φύσης,
εκείνος ζωγράφιζε πίνακες που δεν τους κοιτάς, κοιτάζουν θαρρείς αυτοί τους
θεατές ­ και μάλιστα έναν έναν, προσωπικά. Μικρός Ηράκλειτος με τη σκοτεινή
μόνο πλευρά, Σιοράν της σινικής, πιο βίαιος και απ’ τον Σουτίν, τον Ρουώ και
τον Μπέηκον, ο Μουνχ σκαλίζει τον σπόρο της φρίκης μέσα στην ευτυχία, τη
διάβρωση της καρδιάς από τον νου, την πολιορκία της αγάπης από τον θάνατο.
Ζωγράφε, στον αιώνα σου τι βλέπεις.