ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Μονόδρομος η ΟΝΕ

Η ελληνική οικονομία στην εποχή της παγκοσμιοποίησης τελεί κάτω από την
κυριαρχική επιρροή των αγορών, που βάζουν τη σφραγίδα τους στις εξελίξεις όλων
των οικονομικών μεγεθών.

Και ενώ μέχρι τις αρχές του χρόνου οι αγορές με τις κινήσεις κεφαλαίων
ευνόησαν την οικονομία μας που κέρδισε από τον διεθνή ανταγωνισμό,
επιτυγχάνοντας ραγδαία πτώση του πληθωρισμού και ταχύτερους ρυθμούς ανάπτυξης.
Από τους πρώτους μήνες όμως του 1998, οι αγορές άρχισαν να εκφράζουν ανοικτά
τις αμφιβολίες τους για τη σταθερότητα και δύναμη της οικονομίας μας, με
αποτέλεσμα να πιεσθεί και να υποτιμηθεί τελικά η δραχμή. Η ένταξη του εθνικού
νομίσματος στον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών και η εξαγγελία από την
κυβέρνηση ενός ικανοποιητικού προγράμματος διαρθρωτικών αλλαγών μετέστρεψαν
θετικά τη γνώμη των αγορών και μέχρι τα τέλη Ιουλίου η ελληνική οικονομία
γνώρισε πάλι μία περίοδο άνθησης, ενώ η άνοδος της Σοφοκλέους προκάλεσε ένα
αίσθημα ευφορίας και προσδοκιών όχι μόνο στους επενδυτές αλλά και στην κυβέρνηση.

Η είσοδος της διεθνούς οικονομίας σε μια περίοδο παρατεταμένης αναταραχής, με
αλληλοδιάδοχες κρίσεις και εκρήξεις στους πιο αδύνατους κρίκους (Ρωσία,
Ιαπωνία, Λατινική Αμερική), κατέστησε υπερευαίσθητες τις αγορές που αντιδρούν
νευρικά και απρόβλεπτα σε κάθε συμβάν, είτε πολιτικό είτε οικονομικό,
μεγεθύνοντας δυσανάλογα τη σημασία του, με αποτέλεσμα τις χρηματιστηριακές
κατολισθήσεις και τις πιέσεις στα νομίσματα. Τώρα, πλέον, οι αγορές και οι
ανεξέλεγκτες κινήσεις κεφαλαίων από τα κερδοσκοπικά Hedge Funds είναι βέβαιο
ότι δεν ευνοούν την ελληνική οικονομία, καθώς δημιουργούν προσκόμματα στον
δρόμο της προς τη σύγκλιση, αφού καθιστούν πιο δύσκολη την επίτευξη των πέντε
κριτηρίων που είναι προϋπόθεση για την ένταξή μας στην ΟΝΕ.

Σε τρεις τομείς κυρίως εκδηλώνονται μέχρι στιγμής οι αρνητικές συνέπειες από
τη μεταστροφή των αγορών, χωρίς να αποκλείεται αύριο με τις ανεξέλεγκτες
διαστάσεις που προσλαμβάνει η κρίση, να υπάρξει καταιγισμός παρενεργειών. Η
πρώτη συνέπεια είναι η παραμονή σε υψηλά επίπεδα των επιτοκίων στην εγχώρια
αγορά που είναι αναγκαστική, αφού είναι το μόνο όπλο άμυνας της δραχμής
απέναντι των πιέσεων επί της συναλλαγματικής της αξίας. Υψηλά επιτόκια όμως
σημαίνουν πρώτον ότι χάνουμε το ένα από τα πέντε κριτήρια σύγκλισης, το οποίο
είχαμε εξασφαλίσει τουλάχιστον μέχρι τον Ιούλιο. Το κριτήριο αυτό αναφέρεται
στο ύψος των επιτοκίων στα δεκαετή ομόλογα που πρέπει να είναι δύο ποσοστιαίες
μονάδες πάνω από το επιτόκιο στα ίδια ομόλογα των τριών χωρών της Ευρωπαϊκής
Ένωσης με τον χαμηλότερο πληθωρισμό. Τώρα, πλέον, η κρίση ανέβασε τα δικά μας
επιτόκια, ενώ στην Ευρώπη, η οποία ­ παρά τη χρηματιστηριακή αναστάτωση που
υφίσταται ­ μένει αλώβητη συναλλαγματικά και νομισματικά, τα επιτόκια πέφτουν
θεαματικά και έτσι, έναντι επιτοκίων στα δεκαετή 8,6% στην Ελλάδα, η Γερμανία
και η Γαλλία έχουν 4,2%. Χάθηκε λοιπόν και το κριτήριο των επιτοκίων.

Τα υψηλά επιτόκια όμως δημιουργούν προβλήματα σε όλες τις επιχειρήσεις, αφού
επιβαρύνουν το χρηματοοικονομικό κόστος, επιβαρύνουν τα χρεωμένα λόγω
καταναλωτικών δανείων νοικοκυριά και καθιστούν πιο δύσκολο επίσης το κριτήριο
του δημοσίου χρέους, αφού αυξάνουν το κόστος εξυπηρέτησής του, ενώ
δυσχεραίνουν το πρόγραμμα μετοχοποιήσεων και αποκρατικοποιήσεων, το προϊόν των
οποίων ως γνωστόν πηγαίνει σε μείωση του δημοσίου χρέους. Με τα διεθνή
χρηματιστήρια σε πτωτική πορεία, με τους επενδυτές απανταχού επιφυλακτικούς,
είναι φανερό ότι προκαλούνται αβεβαιότητες για τη μετοχοποίηση του τρίτου
πακέτου του ΟΤΕ και την πώληση της Ιονικής.

Παρά τη δυσμενή αυτή τροπή των διεθνών οικονομικών εξελίξεων, η κυβέρνηση δεν
έχει άλλο δρόμο να βαδίσει από αυτόν που ήδη διανύει. Τον δρόμο που οδηγεί
στην ΟΝΕ ­ τον μόνο υπήνεμο λιμένα ­ μέσα από τη συνεπή εφαρμογή του δύσκολου
προγράμματος διαρθρωτικών αλλαγών. Την προσεχή Δευτέρα, π.χ., υπογράφεται το
συμβόλαιο διαχείρισης με τη διοίκηση του ΟΣΕ και την Τρίτη με τη διοίκηση των
αστικών συγκοινωνιών. Δύο προβληματικές ΔΕΚΟ εξυγιαίνονται. Αν την Τετάρτη
πωληθούν και τα Καταστήματα Αφορολογήτων Ειδών θα έχουν γίνει τρεις σοβαρές
κινήσεις βελτίωσης του κλίματος, που ενδεχόμενα θα αντισταθμίσουν τις πιέσεις
των αγορών.