Κρίση του συστήματος

Οι παίκτες και οι διαιτητές ­ ή απλούστερα οι επενδυτές και οι χρηματιστές ­
έχουν αρχίσει να ανησυχούν πολύ σοβαρά: η τρέχουσα κρίση δεν είναι όπως οι
άλλες. Παρακολουθούν τους πίνακες κάθε ημέρα και οι διακυμάνσεις που
αντικρύζουν δεν έχουν τίποτα το φυσιολογικό.

Όλα κάτω. Ένας χρηματιστής του Χονγκ Κονγκ εκθέτει χαρτονομίσματα στη βιτρίνα του. Αλλά οι αξίες τους καθημερινά πέφτουν

Η ΧΘΕΣΙΝΗ ημέρα, με την τρομερή βουτιά σε πολλές χρηματαγορές και την τραγωδία
του χρηματιστηρίου της Βραζιλίας ­ που έκλεισε για να μην…. καταργηθεί ­
ήταν ένας ακόμη θλιβερός σταθμός σε μία εξαιρετικά ανώμαλη και απρόβλεπτη
πορεία της «παγκοσμιοποιημένης» οικονομίας.

Ολόκληρη η Λατινική Αμερική κλυδωνιζόταν στο έλεος της χρηματιστηριακής
κρίσης, ενώ η Ευρώπη, παρόλο που δοκιμάστηκε και αυτή σκληρά, εμφάνισε αρκετά
μεγαλύτερες αντοχές.

Το ότι «κάτι παράξενο συμβαίνει» το σημείωσε και ο Τζορτζ Μάγκνους, έμπειρος
χρηματιστής της εταιρείας Ουόρμπεργκ Ντίλον Ριντ στο Λονδίνο.

«Δεν έχουμε ξαναδεί τέτοια φαινόμενα ­ είπε στο πρακτορείο Ρώυτερ ­ να
εκδηλώνονται στην κλίμακα που τα παρακολουθούμε να εκτυλίσσονται αυτόν τον
καιρό. Είναι δύσκολο να χαρακτηρίσει κανείς αυτό που συμβαίνει. Εγώ θα το
ονόμαζα “κρίση του συστήματος”».

ΑΠΟ ΡΩΣΙΑ ΜΕΧΡΙ ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ

Μετοχές, συναλλάγματα, ομόλογα, όλα θαρρείς έχουν πάρει την κάτω βόλτα, πράγμα
τελείως αφύσικο σε τόση έκταση και με τόση επιμονή και διάρκεια. Οι ευρωπαϊκές
χρηματαγορές, που αρχικά εφέτος είχαν μείνει έξω από τους μεγάλους
κλυδωνισμούς, στο τέλος παρασύρθηκαν στον χορό των ασιατικών κρίσεων.

Ο πανίσχυρος δείκτης Ντάου Τζόουνς λύγισε και αυτός τελικά, χάνοντας κάπου 18%
από το ύψος εκκίνησης. Αλλά η κατάσταση στις λεγόμενες «ανερχόμενες»
οικονομίες ήταν ασυγκρίτως χειρότερη.

Σε διάστημα ενός μήνα, η κάμψη που σημειώθηκε στη ρωσική αγορά ήταν της τάξης
του 70%. Η Βενεζουέλα, που παρ’ όλα της τα πετρέλαια περνάει «ιστορική» κρίση,
είχε απώλειες γύρω στο 39% εφέτος. Η καθίζηση στην ουγγρική οικονομία, επίσης,
ήταν εντελώς ασυνήθιστη: 38%.

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ

Οι αναστατώσεις αυτές ξεκινούν από πολλές και ποικίλες αιτίες. Η πιο σοβαρή
όμως φαίνεται πως είναι, πολύ απλά, το γεγονός ότι οι περισσότερες
αναπτυσσόμενες ή «ανερχόμενες» χώρες αντιμετωπίζουν τεράστιες δυσκολίες στη
χρηματοδότηση της παραγωγής τους.

Σχεδόν ταυτόχρονα μπήκαν όλες σε φάση οξείας οικονομικής ανεπάρκειας, αν όχι
σε πλήρη και κατάφωρη οικονομική κρίση. Η παγκόσμια εξάπλωση αυτής της
«αρρώστιας» έκανε τους επενδυτές ιδιαίτερα νευρικούς.

Απεγνωσμένα, αγωνίζονται να βρουν κάποια αγορά ή κάποιες μετοχές που να
πηγαίνουν κάπως καλύτερα. Μόλις τις βρουν, ορμούν να αγοράσουν, για να
πουλήσουν πάλι, αμέσως μετά, στο παραμικρό σημάδι ανόδου ­ σε μία προσπάθεια
αν όχι να κερδίσουν, τουλάχιστον να περιορίσουν όσο γίνεται το ενδεχόμενο της ζημίας.

Το σύνθημα «πούλα, πούλα», ή «αγόρασε, αγόρασε», ακούγεται πολλές φορές την
ημέρα σε όλα τα διεθνή χρηματιστήρια από επιχειρηματίες και παίκτες γεμάτους
αγωνία, που θέλουν να αξιοποιήσουν και το τελευταίο διαθέσιμο δευτερόλεπτο
προτού αλλάξουν και πάλι ξαφνικά τα δεδομένα.

«ΘΥΜΙΖΕΙ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ ’30»

Τα σκαμπανεβάσματα του Ντάου Τζόουνς είναι αποκαλυπτικά της γενικότερης αυτής
νευρικότητας. Την περασμένη εβδομάδα, οι δείκτες των αξιών είχαν πιάσει
«πάτωμα», και κατηφόριζαν ακόμη πιο κάτω, στο «υπόγειο». Ορισμένοι χρηματιστές
είχαν θορυβηθεί: «Θυμίζει δεκαετία του ’30…».

Και ξαφνικά, αυτή την εβδομάδα, άρχισε άνοδος: ο δείκτης κέρδισε μέσα σε λίγες
ώρες 300 πόντους. Ήταν η μεγαλύτερη άνοδος που σημειώθηκε μέσα σε μία και την
αυτή ημέρα.

Αιτία: η αισιοδοξία που απλώθηκε σε πολλούς επενδυτές, που σχημάτισαν την
εντύπωση ότι ο Άλαν Γκρίνσπαν, ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας, σκόπευε να
χαράξει κάπως χαλαρότερη νομισματική πολιτική.

ΑΠΟΤΟΜΕΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ

Τα τελευταία 24ωρα όμως η θετική τάση αντιστράφηκε άλλη μία φορά. Το σκάνδαλο
Λιουίνσκι κυριαρχούσε στον Τύπο, το μέλλον του Κλίντον φαινόταν αβέβαιο και
επιπλέον, τα πράγματα δεν ήταν διόλου καλύτερα στη Ρωσία, με την κυβερνητική κρίση.

«Υπάρχουν δύο διαφορετικές τάσεις αυτόν τον καιρό ­ λέει ο Πίτερ Σάλιβαν,
αναλυτής του οίκου Γκόλντμαν Σακς στο Λονδίνο. ­ Η μία είναι να μειώνουμε
διαρκώς τους προβλεπόμενους δείκτες και η άλλη είναι να προσδοκούμε μείωση των
επιτοκίων και της απόδοσης των τίτλων».

Το ιδιάζον χαρακτηριστικό της κρίσης όμως είναι ότι «ακουμπά» πλέον όλες τις
οικονομίες, ισχυρές και μη. Και τούτο οφείλεται στο ότι οι επενδυτές δεν
κάνουν πια διάκριση, τρέχουν παντού, σε όλη τη γη, οπουδήποτε μυριστούν κάποιο
άξιο λόγου κέρδος.

«Τα γεγονότα στη Ρωσία ­ λέει ο Ντέιβιντ Μπάουερς, από τους εγκεφάλους της
Μέριλ Λιντς ­ δείχνουν πόσο διαφορετικά είναι τα κριτήρια των εξελίξεων. Η
Ρωσία είναι απέραντη, αλλά από άποψη ΑΕΠ είναι σχεδόν ισοδύναμη με την
Ολλανδία. Η διαφορά των γεωπολιτικών δεδομένων όμως έχει συνέπεια οι ίδιοι
παράγοντες να έχουν διαφορετικές επιπτώσεις από τη μία χώρα στην άλλη». Για
αυτό και δεν μπορείς ποτέ να κάνεις ασφαλείς προβλέψεις…