ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η συνέταιρος Ευρώπη

Μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου, η Ευρώπη έχει για πρώτη φορά στη σύγχρονη
ιστορία της την ευκαιρία να καταστεί η ίδια πιο υπεύθυνη για την ασφάλειά της,
και να αποκτήσει πραγματική ανεξαρτησία.

Ο ρόλος της Αμερικής ως ηγέτιδας παγκόσμιας δύναμης και ο επιβλητικός της
ρόλος στις ευρωαμερικανικές σχέσεις παραμένει αδιαμφισβήτητος. Σε αντίθεση με
την Ευρώπη, η αμερικανική οικονομία είναι έτοιμη για τον διεθνή ανταγωνισμό
του 21ου αιώνα.

Εάν η Ευρώπη δεν αλλάξει την οικονομική της πορεία, θα καταστεί μια δευτέρας
τάξεως οικονομική πολιτική και τελικά πολιτιστική δύναμη. Οι προοπτικές του
επόμενου αιώνα υπαγορεύουν στην Ευρώπη ότι πρέπει να προσαρμοσθεί στα μέτρα
ενός εταίρου, τον οποίον θα σεβαστούν οι Αμερικανοί. Η Ευρώπη μπορεί να
προσανατολιστεί προς αυτή την κατεύθυνση με διάφορα μέσα.

Πρώτη προτεραιότητα είναι η επιτυχία της Νομισματικής Ένωσης της Ε.Ε., για την
επίτευξη της οποίας έχει ήδη προλειανθεί το έδαφος εφέτος τον Μάιο. Η
Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) αποτελεί μία προϋπόθεση για να καταστεί η Ευρώπη
economic global player κατά τον επόμενο αιώνα. Μία ισχυρή Νομισματική Ένωση
της Ευρώπης θα επέφερε οικονομική πειθαρχία, θα εκσυγχρόνιζε σύντομα το
ευρωπαϊκό κράτος πρόνοιας και τελικά θα βελτίωνε την ανταγωνιστικότητα της
ευρωπαϊκής οικονομίας.

Δεύτερη προτεραιότητα για την Ευρώπη αποτελεί η ανάγκη να δημιουργήσει ένα
διεθνικό ευρωπαϊκό αμυντικό σύστημα και μια διαστημική βιομηχανία. Αυτό
επισημάνθηκε τόσο από τις κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και από τις
αμυντικές βιομηχανίες της, οι κυριότερες των οποίων είναι η British Aerospace
της Βρετανίας, η DASA της Γερμανίας και η Aerospatiale, MATRA και Dassaaualt
της Γαλλίας. Αυτές οι τρεις βιομηχανίες έχουν ήδη καταστεί ανταγωνιστικές στον
τομέα αυτό στη διεθνή αγορά.

Τρίτη προτεραιότητα για την Ευρώπη είναι η διεύρυνσή της προς Ανατολάς. Οι
χώρες της δυτικής και ανατολικής Ευρώπης έχουν κοινό μέλλον όπως και κοινό
παρελθόν. Η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε. θα αποτελέσει την καλύτερη
εγγύηση για την πολιτική σταθερότητα και οικονομική ευημερία και ασφάλεια για
ολόκληρη την ήπειρο.

Τέταρτη προτεραιότητα της Ευρώπης αποτελεί η ολοκλήρωση της οικονομικής
συνεργασίας με στενότερη πολιτική συνεργασία των κρατών-μελών. Εδώ οι
Ευρωπαίοι διαπιστώνουν το ηλιοβασίλεμα μιας ιστορικά σημαντικής ειδικής σχέσης
μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας και το ξημέρωμα ενός νέου άξονα Λονδίνου – Βόννης
– Παρισίων.

Μόνον όταν η Ευρώπη προετοιμαστεί σωστά και ανταποκριθεί επαρκώς στο
απαιτούμενο επίπεδο μιας οικονομικής και τεχνολογικής διεθνοποίησης, θα έχει
τη δυνατότητα να γίνει global player στο ξεκίνημα του 21ου αιώνα. Έτσι, θα
ανοίξουν νέες οικονομικές δυνατότητες και προοπτικές σε Ευρώπη και Αμερική,
μεταμορφώνοντας τη Νομισματική Ένωση και τη NAFTA σε έναν Διατλαντικό Χώρο
Ελεύθερου Εμπορίου (TAFTA-Transatlantic Free Trade Area).

Μια νέα ποιότητα των ευρωαμερικανικών σχέσεων θα απαιτηθεί επίσης για τις
επερχόμενες προκλήσεις μιας όλο και περισσότερο ποικιλόμορφης διεθνούς
πραγματικότητας, όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου. Ο
πρόσφατος πυρηνικός ανταγωνισμός μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν δεν θα μπορούσε να
αρκεσθεί μόνο σε περιφερειακό αγώνα πυρηνικών όπλων, αλλά ίσως αποτελέσει την
απαρχή μιας πολύ οδυνηρής διαδικασίας διεθνούς αποσταθεροποίησης, απειλώντας
τόσο τα ευρωπαϊκά όσο και τα αμερικανικά συμφέροντα.

Το Μεσανατολικό και ο πυρηνικός ανταγωνισμός Ινδίας και Πακιστάν παρουσιάζουν
μια νέα κρίση. Και οι νέες διεθνείς προκλήσεις απαιτούν ένα ανανεωμένο ΝΑΤΟ με
περισσότερες υπερεθνικές αρμοδιότητες, με νέα δομή και νέους μηχανισμούς
σωστής και δίκαιης ανακατάταξης του μεγάλου οικονομικού βάρους και των
πολιτικών ευθυνών.

Η διεύρυνση του ΝΑΤΟ αποτελεί το πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Το θέμα
ενός νέου ΝΑΤΟ πρόκειται να τεθεί προς συζήτηση κατά τη συνάντηση κορυφής των
κρατών-μελών της Συμμαχίας στην Ουάσιγκτον την ερχόμενη άνοιξη, με την
ευκαιρία της 50ής επετείου από την ίδρυση του ΝΑΤΟ, όταν η Στρατηγική
Επιθεώρηση τεθεί στην ατζέντα. Η Ευρώπη, λοιπόν, θα πρέπει να είναι
προετοιμασμένη στην Ουάσιγκτον, για μία διαπραγμάτευση γύρω από την
αναδιάρθρωση της ευρωαμερικανικής σχέσης, ώστε να καταστεί ο ρόλος της πιο
ευρύς και πιο ισότιμος έναντι των ΗΠΑ. Επίσης, η Ευρώπη πρέπει να
δραστηριοποιηθεί έχοντας συνείδηση των δικών της συμφερόντων και επιτρέποντας
έτσι τη διεξαγωγή ενός πραγματικά διατλαντικού διαλόγου.

Κατά τον επόμενο αιώνα, Ευρώπη και ΗΠΑ θα συνεχίσουν να χρειάζονται ο ένας τον
άλλον. Βέβαια, το κέντρο ενδιαφέροντος μιας τέτοιας συνεργασίας θα
μετατοπισθεί από το στρατιωτικό στο οικονομικό πεδίο, δίχως το δεύτερο να
αντικαθιστά καθόλου το πρώτο.

Εάν η Ευρώπη αποτύχει από την πλευρά της ­ οικονομικά, πολιτικά και στρατηγικά
­ θα υποβαθμιστεί σε δευτερεύουσα δύναμη. Και εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες
αγνοήσουν τη σοβαρότητα της αναδιάρθρωσης των διατλαντικών σχέσεων, είναι πολύ
πιθανό να καταστούν εσωστρεφείς ή να υποστούν παρακμή της αυτοκρατορίας τους,
όπως ακριβώς συνέβη με τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία πριν από 1.500 περίπου χρόνια.

Η καθηγήτρια Μαργαρίτα Μαθιοπούλου είναι σύμβουλος Ευρωπαϊκών και
Βορειοαμερικανικών Αγορών, της British Aerospace και καθηγήτρια Αμερικανικής
Εξωτερικής Πολιτικής και Διεθνούς Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Μπράουνσβαϊχ Γερμανίας.