Οι ισχυροί της Γης

Οι Ρώσοι και οι Αμερικανοί πρόεδροι ήταν κάποτε οι πιο ισχυροί άνδρες του
κόσμου. Σήμερα, τα ηνία της εξουσίας έχει αναλάβει μία νέα γενιά ­ και δεν
είναι όλοι πολιτικοί.

Μισέλ Καμντεσί – Άλαν Γκρίνσπαν – Μπιλ Κλίντον

ΠΟΙΟΣ είναι ο πιο ισχυρός άνθρωπος του πλανήτη; Σίγουρα όχι οι πρόεδροι της
Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο ένας με φανερά τα ίχνη της δυσφρασίας και
ο άλλος παραλυμένος από την αμηχανία, σαφώς δεν ελέγχουν πλέον πλήρως την
κατάσταση, όπως απέδειξαν και στην τελευταία τους διάσκεψη κορυφής στη Μόσχα.
Μία ματιά και στον υπόλοιπο κόσμο, αποκαλύπτει την ίδια ανησυχητική κατάσταση.
Η Νότιος Αφρική κυβερνάται από τον ηρωικό Νέλσον Μαντέλα, του οποίου όμως ο
πολιτικός ρόλος είναι ολοένα και περισσότερο διακοσμητικός, καθώς λυγίζει κάτω
από το βάρος των 80 του χρόνων. Ο Πάπας, αν και δεν αμφισβητείται η σημαντική
συμβολή του στην κατάρρευση του σοβιετικού συνασπισμού και η τεράστια επιρροή
που εξακολουθεί να ασκεί στο ένα δισεκατομμύριο των καθολικών της γης, είναι
πια 78 ετών και ασθενής. Ο Γιάσερ Αραφάτ δεν μπορεί να πρωταγωνιστεί για πάντα.

ΠΡΙΝ ΑΠΟ 55 ΧΡΟΝΙΑ

Μπιλ Γκέιτς – Ρούπερτ Μέρντοχ – Μπόρις Γιέλτσιν

Και στην Ιαπωνία, υπάρχει ένας νέος ηγέτης, που θεωρείται ανίκανος να
εισαγάγει τις απαραίτητες για την οικονομική ανάκαμψη της χώρας θεσμικές και
οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Ξαφνικά, η παγκόσμια σκηνή γέμισε από ερασιτέχνες
και κλονιζόμενους παλαιοκομματικούς, που έχουν γαντζωθεί από την εξουσία στο
λυκόφως του αιώνα.

Πριν από 55 χρόνια, κανείς δεν αμφέβαλε για το ποιοι ήταν οι ισχυροί του
κόσμου. Στον κόσμο κυριαρχούσαν τέσσερις προσωπικότητες ­ ο Τσόρτσιλ, ο
Ρούσβελτ, ο Στάλιν και ο Χίτλερ. Η εξουσία βρισκόταν συγκεντρωμένη στα χέρια
της πολιτικής ηγεσίας, που δεν διέφερε και πολύ από την εποχή του Ιουλίου
Καίσαρα. Αλλά, το τέλος του εικοστού αιώνα έφερε εντυπωσιακές εξελίξεις, που
αφαίρεσαν την επιρροή από τα παραδοσιακά κέντρα εξουσίας.

ΚΑΙ ΔΙΚΤΑΤΟΡΕΣ

Νέλσον Μαντέλα – Πάπας Ιωάννης-Παύλος Β – Ιάν Ουίλμουτ

Η πρώτη εξέλιξη ήταν η εντυπωσιακή άνθηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Φαίνεται απίστευτο ότι πριν από τριάντα πάνω-κάτω χρόνια, εκατομμύρια
Ευρωπαίοι ζούσαν κάτω από μία μορφή τυραννίας. Δικτάτορες κυβερνούσαν την
Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ισπανία, την Πολωνία, την Ανατολική Γερμανία, την
Τσεχοσλοβακία και τη Ρουμανία. Όλοι αντικαταστάθηκαν από δημοκρατικά
πολιτεύματα, στα πρότυπα λίγο-πολύ του αγγλοσαξονικού φιλελευθερισμού.

Η δεύτερη εξέλιξη, που συνδέεται στενά με την πρώτη, ήταν η παγκοσμιοποίηση με
τα συστήματα επικοινωνίας. Σήμερα, καμία εθνική ηγεσία δεν είναι άτρωτη από
τις τριγμές των χρηματαγορών και τη διείσδυση των πολυεθνικών, εκτός και αν
περιχαρακωθεί στα σύνορά της, όπως ο Σαντάμ Χουσεΐν του Ιράκ.

ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ του θριάμβου της φιλελεύθερης δημοκρατίας, η εξουσία πέρασε πλέον
από τις πολιτικές ηγεσίες των μέσων του αιώνα σε χέρια ανθρώπων, οι οποίοι δεν
εκλέγονται ­ βιομήχανοι, επιχειρηματίες της ψηφιακής εποχής και διορισμένοι
αξιωματούχοι. Μεταξύ αυτών, εξέχουσα θέση κατέχει ο Γάλλος Μισέλ Καμντεσί,
διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, αυτός ο άκαρδος, όπως
κατηγορείται από πολλούς, τεχνοκράτης, που επιβάλλει θεραπείες-σοκ στα κράτη,
τα οποία καταφεύγουν στον οργανισμό του για χρήματα. Και ο Άλαν Γκρίνσπαν,
διοικητής της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας. Οι αποφάσεις του για τα
αμερικανικά επιτόκια και τη γενική οικονομική πολιτική, προκαλούν σεισμικές
δονήσεις σε κάθε άκρη του κόσμου.

Έτσι, ο Άλαν Γκρίνσπαν κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις του καταλόγου ισχύος,
αλλά το ίδιο και οι άνθρωποι που μεταδίδουν τις αποφάσεις του, ερμηνεύοντας
και σχολιάζοντάς τις ­ δηλαδή τα διεθνή μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Έτσι ερχόμαστε σε ανθρώπους σαν τον Μπιλ Γκέιτς, αναμφίβολα τον πιο ισχυρό
άνδρα της ψηφιακής εποχής και τον Ρούπερτ Μέρντοχ, του οποίου η ισχύς
επεκτείνεται σε τέσσερις ηπείρους, και με τους τηλεοπτικούς σταθμούς και τις
εφημερίδες του κλονίζει κυβερνήσεις, όταν λαμβάνουν νομοθετικά μέτρα που
αντιτίθενται στα συμφέροντα ή τις πεποιθήσεις του.

Θα ήταν ίσως παραπλανητικό να περιορίσουμε την εξουσία στους ανθρώπους που
βρίσκονται στην επικαιρότητα. Στα εργαστήρια και στα ινστιτούτα, όπου
συνεχίζονται οι μελέτες στην τεχνολογία, τη βιολογία ή την ιατρική, εργάζονται
επιστήμονες, των οποίων η σπουδαιότητα των ερευνών θα φανεί πλήρως κατά τον
επόμενο αιώνα. Ποιος, άραγε, έμεινε απαθής μπροστά στο επίτευγμα του 53χρονου
εμβρυολόγου Ιάν Ουίλμουτ του Ινστιτούτου Ρόσλιν του Εδιμβούργου, «πατέρα» της
Ντόλι, του πρώτου κλωνοποιημένου θηλαστικού στον κόσμο; Αλλά, η απούσια
σημαντικών διανοητών, συγγραφέων και καλλιτεχνών από τον κατάλογο των ανθρώπων
που επηρεάζουν την ζωή μας, λέει πολλά για την εποχή μας. Προχωρούμε σε
πολλούς τομείς, αλλά οπισθοχωρούμε σε άλλους. Είναι πραγματικά αξιοσημείωτο το
γεγονός ότι δεν υπάρχει ούτε ένας φιλόσοφος παγκοσμίου ακτινοβολίας ανάμεσα
στις προσωπικότητες που εξουσιάζουν τον κόσμο.