Ένα διάταγμα τον σώζει

Στην αρχαιότητα όταν έλεγαν «Κάλλιστο προάστιο» εννοούσαν τον Ελαιώνα.
Σήμερα αυτό που έχει μείνει στα 9.000 στρέμματα που καταλαμβάνει ο Ελαιώνας
είναι βιομηχανίες και βιοτεχνίες. Σαράντα χιλιάδες άνθρωποι εργάζονται
καθημερινά σε αυτόν τον χώρο, που, δυστυχώς, όπως έχουν δείξει τα στοιχεία,
συμβάλλει σημαντικά στη δημιουργία του νέφους.

ΜΕΛΕΤΕΣ για τον χώρο έχουν γίνει αρκετές, καμιά όμως από αυτές δεν κατάφερε να
επιβιώσει στις… δύσκολες συνθήκες του Ελαιώνα. Από το 1954 εκπονούνται
σχέδια, ρυθμίσεις, νόμοι και διατάγματα, που σχεδόν όλα έχουν την ίδια
κατάληξη: τη δικαστική αίθουσα ή τον… κάλαθο των αχρήστων αφού, εν τω
μεταξύ, κάποια δεδομένα έχουν αλλάξει.

Ίσως για αυτό το ΥΠΕΧΩΔΕ ονόμασε «Σχέδιο σωτηρίας» το πρόγραμμα που έχει στόχο
να μετατρέψει τον Ελαιώνα από εστία βιομηχανικής νέφωσης σε «όαση ζωής» για τη
Δυτική Αθήνα.

Σύμφωνα λοιπόν με το πρόσφατο διάταγμα, καθορίζονται οι χρήσεις γης του
Ελαιώνα και αρκετές εκτάσεις μετατρέπονται σε κοινόχρηστους χώρους πρασίνου.
Αυτή τη στιγμή το διάταγμα είναι στη λεγόμενη πράξη εφαρμογής, που θα
καθορίσει τις λεπτομέρειες της παρέμβασης, όμως πιστεύεται ότι σύντομα θα
αρχίσει η… αναγέννηση του Ελαιώνα.

ΠΛΗΡΗΣ ΑΝΑΡΧΙΑ

«Η εικόνα που παρατηρείται στον Ελαιώνα είναι κατάσταση πλήρους αναρχίας»,
λέει ο ειδικός σύμβουλος του δημάρχου Αθηναίων, αρχιτέκτων – πολεοδόμος κ.
Λίνος Κυδωνιάτης. «Αν εξαιρέσουμε τον Βοτανικό Κήπο, στην περιοχή δεν έχει
μείνει σχεδόν καθόλου πράσινο».

Το μεγάλο πρόβλημα στον Ελαιώνα, όπως λέει ο ίδιος, ήταν ότι δεν μπορούσαν να
δημιουργηθούν χώροι πρασίνου από τη στιγμή που υπήρχαν υγιείς επιχειρήσεις.
«Πώς να διώξεις τις εγκαταστάσεις που πηγαίνουν καλά;

Πώς να αναγκάσεις χιλιάδες ανθρώπους που έχουν συνηθίσει να δουλεύουν στον
Ελαιώνα, από τη μια στιγμή στην άλλη να μεταφερθούν στην άλλη άκρη της Αθήνας;
Δεν είναι κάτι εύκολο», τονίζει ο κ. Κυδωνιάτης.

Ο… νέος Ελαιώνας, μεταξύ άλλων, θα έχει αρκετό πράσινο, έχει σχεδιαστεί έτσι
ώστε να προστατεύει και να αναδεικνύει τα ιστορικά στοιχεία της περιοχής, θα
συγκεντρώνει τις περιβαλλοντικά αποδεκτές βιομηχανικές δραστηριότητες σε
ειδικές ζώνες και θα απαλλαγεί από τις βιομηχανίες που δημιουργούν προβλήματα
στην περιοχή.

Επίσης το Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας έχει εγκρίνει την αγορά χώρου σε μία
έκταση 14 στρεμμάτων στον Ελαιώνα, που θα στεγάσει τα συνεργεία άμεσης δράσης
του δήμου.

«Ελπίζουμε ότι το διάταγμα θα σώσει τον Ελαιώνα. Προβλέπεται η δημιουργία
ξεχωριστών κομματιών για τις βιοτεχνίες, το εμπόριο και το πράσινο», λέει ο
δήμαρχος του Αγίου Ιωάννη Ρέντη κ. Γιώργος Ιωακειμίδης, στην περιοχή του
οποίου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος του Ελαιώνα. Όπως αναφέρεται στην ειδική
έκδοση του ΥΠΕΧΩΔΕ για τον χώρο, ο Ελαιώνας λειτούργησε ιστορικά ως «αλάνα»
απόρριψης των δραστηριοτήτων που δεν είχαν θέση στην πόλη (όπως οι μάντρες, οι
αποθήκες και τα αμαξοστάσια).

Η κυρίαρχη λειτουργία στον Ελαιώνα είναι η βιομηχανική δραστηριότητα.

ΑΠΕΧΕΙ μόνο τρία χιλιόμετρα από την Ομόνοια και μόλις δύο από την Ακρόπολη και
τον Κεραμεικό και καλύπτει έκταση 9.000 στρεμμάτων. Η «νευραλγική» θέση που
κατέχει ο Ελαιώνας στην καρδιά της πρωτεύουσας ίσως εξηγεί και τα προβλήματα
που έχουν συσσωρευθεί σε αυτή την έκταση. Το μεγαλύτερο κομμάτι του Ελαιώνα
βρίσκεται στα όρια του Δήμου Αγίου Ιωάννη Ρέντη, ενώ η έκταση «περνάει» και
από τους Δήμους Αθηναίων, Αιγάλεω, Ταύρου, Μοσχάτου και Περιστερίου.

Μια σύντομη αναδρομή στις νομοθετικές ρυθμίσεις που αφορούν την περιοχή του
Ελαιώνα πάει πίσω στα 1954, όταν είχε εκπονηθεί ρυθμιστικό σχέδιο που
προέβλεπε για την περιοχή οικισμό με πολύ χαμηλή πυκνότητα.

Το ρυθμιστικό του 1965 προβλέπει οργάνωση σε βιομηχανικές ζώνες, ελεύθερους
χώρους και ειδικές χρήσεις (λαχαναγορά), χωρίς όμως και αυτό να υλοποιηθεί ποτέ.

Η διατύπωση το 1979 των αρχών του ρυμοτομικού σχεδίου της Αθήνας προβλέπει
οργάνωση και εξυγίανση των περιοχών με συγκεντρωμένη βιομηχανία, λήψη μέτρων
για την προστασία του περιβάλλοντος και οργάνωση βιομηχανικών ζωνών για
μονάδες μέσης όχλησης. Από το 1980 αρχίζουν αναστολές οικοδομικών εργασιών
στον Ελαιώνα.

ΝΕΑ ΜΕΛΕΤΗ

Το 1985 θεσμοθετείται το Ρυμοτομικό Σχέδιο της Αθήνας και εμφανίζεται στην
περιοχή η χρήση «Βιομηχανικά-Βιοτεχνικά Πάρκα». Το 1984 ανατίθενται
πολεοδομικές μελέτες, χωρίς όμως να υλοποιηθούν. Το 1990 το ΥΠΕΧΩΔΕ προχωρά
στη σύνταξη νέας μελέτης, η οποία καταλήγει σε Προεδρικό Διάταγμα που καταργεί
τις αμιγείς βιομηχανικές ζώνες και προτείνει ζώνες με μεικτές χρήσεις. Οι
ενδιαφερόμενοι δήμοι προσφεύγουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας και τελικά το
Διάταγμα δεν εφαρμόζεται.

Το 1994, ύστερα από εντολή του υπουργού ΠΕΧΩΔΕ, εκπονείται καινούργια μελέτη
από τον Οργανισμό της Αθήνας σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.