[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΕΝΑ ΑΠΟ τα πιο παράδοξα φαινόμενα του δημόσιου διαλόγου στην Ελλάδα τα
τελευταία χρόνια έχει ουσιαστικά περάσει απαρατήρητο: η απουσία οικονομολόγων.
Στις σελίδες των εφημερίδων μπορεί εύκολα κανείς να συναντήσει
συνταγματολόγους ­ αυτούς κι αν μπορεί ­ περιβαλλοντολόγους, δασολόγους,
φιλόλογους ακόμα και σεισμολόγους. Οικονομολόγους όμως σπανιότατα. Είναι
μάλιστα αμφίβολο αν ο μέσος Έλληνας πολίτης μπορεί να ονομάσει έστω και έναν
άξιο λόγου Έλληνα οικονομολόγο που να μετέχει στα κοινά ­ πόσο μάλλον τις
απόψεις του. (Οι διοικητές τραπεζών, φυσικά, εξαιρούνται). Το φαινόμενο
γίνεται ακόμα πιο παράδοξο αν αναλογιστούμε ότι στις υπόλοιπες δυτικές χώρες
συμβαίνει ακριβώς το αντίστροφο: ποιος δεν γνωρίζει ακόμα και στην Ελλάδα, τον
Φρίντμαν ή τον Γκαλμπραίηθ; Το μυστήριο περιπλέκεται έτι περισσότερο αν
αναλογιστούμε ότι για την τελευταία εικοσαετία το κύριο πρόβλημα στην Ελλάδα
είναι το οικονομικό. Οι οικονομολόγοι με τι ασχολούνται άραγε;

Θα μπορούσε, φυσικά, κάποιος να ισχυριστεί ότι δεν τους χρειαζόμαστε. Έτσι κι
αλλιώς, οι συνταγές που ακολουθούμε είναι λίγο – πολύ δεδομένες από την Ε.Ε.
και τους λοιπούς διεθνείς οργανισμούς. Όλα στη ζωή όμως έχουν ένα κόστος ­
όπως θα έλεγαν και οι οικονομολόγοι. Η απουσία τους, λοιπόν, από τον δημόσιο
διάλογο έχει δύο κρίσιμες συνέπειες. Πρώτον, στο επίπεδο του διαλόγου. Η
Ελλάδα είναι ίσως η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα όπου όταν πέφτουν τα επιτόκια η
κυβέρνηση κατηγορείται ότι κλέβει τους μικροκαταθέτες και όταν ανεβαίνουν ότι
απομυζά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Απουσιάζει, δηλαδή, παντελώς
οποιαδήποτε συναίνεση ακόμα και για το τι σημαίνουν ορισμένοι βασικοί
οικονομικοί δείκτες, με αποτέλεσμα να παλινδρομούμε ανάμεσα σ’ έναν
νεοφιλελεύθερο κι έναν μαρξίζοντα νεαντερνταλισμό! Εξ ίσου σοβαρή και η
δεύτερη συνέπεια: η αδυναμία μας να εντοπίσουμε εγκαίρως αλλαγές που
ενδεχομένως επηρεάζουν άμεσα τα οικονομικά μας. Το ότι περνάμε περίοδο
λιτότητας, για παράδειγμα, είναι γνωστό. Την ίδια στιγμή ωστόσο ­ κι αυτό είχε
να συμβεί αρκετά χρόνια ­ αυξάνονται οι επενδύσεις, η βιομηχανική παραγωγή και
το εθνικό εισόδημα. Η ανεργία όμως ­ κι αυτό εκ πρώτης όψεως δείχνει
αντιφατικό ­ παραμένει σταθερά υψηλή. Τι συμβαίνει; Τίποτα το παράξενο ίσως.
Γιατί, στην πραγματικότητα, η απασχόληση έχει πολλαπλασιαστεί με την
απορρόφηση δεκάδων χιλιάδων ξένων εργαζομένων. Κι ίσως να βρισκόμαστε μπροστά
σε μια μονιμότερη οικονομική άνοιξη, που την έκαναν δυνατή ­ αφανώς φυσικά ­
οι δικοί μας «γκασταρμπάιτερ». Υπάρχει κάποιος οικονομολόγος να μας διαψεύσει;