Νορβηγοί – Ιάπωνες οι «εφημεριδοφάγοι»

Σε συνεχή πτωτική πορεία βρίσκεται η κυκλοφορία των εφημερίδων στις
βιομηχανικές χώρες. Όμως, παρά την πτώση, τα διαφημιστικά έσοδα του ημερήσιου
Τύπου αυξήθηκαν το 1997. Το 1997 δεν αποτέλεσε εξαίρεση από τον κανόνα. Για
άλλη μία φορά, ο γενικός διευθυντής της Παγκόσμιας Ένωσης Εφημερίδων, Τίμοθι
Μπόλντινγκ εξέφρασε τα ίδια παράπονα για τη μείωση της κυκλοφορίας των
εφημερίδων στις περισσότερες χώρες του κόσμου και ιδιαίτερα στις βιομηχανικές.
Αποδέκτες των παραπόνων του ήταν οι εκδότες που έλαβαν μέρος στο 51ο Συνέδριο
της Παγκόσμιας Ένωσης Εφημερίδων, στο Κόμπε της Ιαπωνίας, στις 3 Ιουνίου. Εκεί
παρουσιάστηκαν τα συμπεράσματα της έρευνας για τις «Τάσεις στον Παγκόσμιο
Τύπο», που εκδόθηκε από την Ένωση, σε συνεργασία με τα Zenith Media.

Μείωση παρουσίασε η κυκλοφορία των εφημερίδων στις ΗΠΑ, όπου από 56,99
εκατομμύρια φύλλα το 1996 έφθασε στα 56,72 εκατομμύρια φύλλα το 1997. Η πτώση
είναι πιο έντονη στην Ευρωπαϊκή Ένωση: από 82,18 σε 81 εκατομμύρια φύλλα. Από
το 1993, οι ευρωπαϊκές εφημερίδες έχασαν 3 εκατομμύρια αναγνώστες (μείωση
3,7%). Για την ίδια περίοδο, η πτώση είναι 5,2% στις ΗΠΑ, ενώ για την
τελευταία δεκαετία ανέρχεται σε 10%, ποσοστό που μεταφράζεται στην απώλεια 6
εκατομμυρίων αναγνωστών.

Αναμφίβολα, η Ιαπωνία είναι ο παράδεισος των εφημερίδων. Εκεί, η κατάσταση
παραμένει ικανοποιητική. Η κυκλοφορία των εφημερίδων, στα 72,7 εκατομμύρια
φύλλα ημερησίως, διατηρείται σταθερή. Μάλιστα, τα τελευταία δέκα χρόνια έχει
αυξηθεί 3,5%: δηλαδή οι ιαπωνικές εφημερίδες κέρδισαν σε κυκλοφορία 2,5
εκατομμύρια φύλλα μέσα σε δέκα χρόνια. Οι δύο μεγαλύτερες εφημερίδες του
κόσμου είναι ιαπωνικές: η «Γιομιούρι Σιμπούν», με κυκλοφορία 14,5 εκατομμύρια
φύλλα ημερησίως και 37,6 εκατομμύρια αναγνώστες ­ σε μία χώρα με 125
εκατομμύρια κατοίκους ­ και η «Ασάχι Σιμπούν», με κυκλοφορία 12,7 εκατομμύρια
φύλλα και 30 εκατομμύρια αναγνώστες.

Στην Ευρώπη, ο παράδεισος είναι η Σκανδιναβία. Οι Νορβηγοί ­ αναλογικά ­
διαβάζουν περισσότερο από όλους: 598 στους χίλιους αγοράζουν εφημερίδα, έναντι
580 Ιαπώνων, 228 Αμερικανών, 153 Γάλλων. Στις δέκα πρώτες χώρες με τις
μεγαλύτερες αναλογικά κυκλοφορίες, οι τέσσερις είναι σκανδιναβικές.

Στη Νορβηγία, αναλογούν 19 εφημερίδες σε κάθε εκατομμύριο κατοίκους, στην
Ελβετία 15 και 11 στη Φινλανδία και τη Σουηδία. Πάντως, την τελευταία
πενταετία, η κυκλοφορία παρουσιάζεται μειωμένη ακόμη και στις σκανδιναβικές
χώρες: -8,5% στη Σουηδία, -7,4% στη Φινλανδία, -3,2% στη Δανία και -0,8% στη Νορβηγία.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μόνο τρεις χώρες είδαν την κυκλοφορία των εφημερίδων να
αυξάνεται από το 1993: η Πορτογαλία (+58,5%), η Ισπανία (+8%) και η Ολλανδία
(+0,5%). Αύξηση 8,4% σημείωσε και η κυκλοφορία των ελβετικών εφημερίδων την
ίδια περίοδο. Σε τρεις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης οι εφημερίδες παρουσιάζουν
αυξημένη κυκλοφορία σε σχέση με το 1996: στη Σλοβακία (+8,4%), στην Ουγγαρία
(+5,8%) και στην Εσθονία (+2%).

Η πτώση των κομουνιστικών καθεστώτων συνοδεύτηκε από μία κάθετη μείωση της
κυκλοφορίας των εφημερίδων, ακόμη και στη Ρωσία, που είχε να επιδείξει
κυκλοφορία 96 εκατομμυρίων φύλλων ημερησίως. Σήμερα δεν υπάρχουν διαθέσιμα
στατιστικά στοιχεία, αλλά ο Τίμοθι Μπόλντινγκ παρατηρεί ότι «η έκδοση νέων
εφημερίδων φαίνεται να έχει γίνει εθνικό σπορ στη Ρωσία, όπου, το 1997,
καταχωρήθηκαν επισήμως 13.380 νέοι τίτλοι εφημερίδων».

Η κυκλοφορία των εφημερίδων αυξήθηκε σημαντικά (+47,2%) στην Ινδία από το
1993. Όμως, σε άλλες ασιατικές περιοχές, είναι εμφανείς οι δυσμενείς
επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, ιδιαίτερα στη Μαλαισία, τις Φιλιππίνες και
την Ινδονησία.

Τα διαφημιστικά έσοδα δεν ακολουθούν την καθοδική πορεία των πωλήσεων. Σε 23
από τις 29 χώρες που μελέτησε η Παγκόσμια Ένωση Εφημερίδων, τα έσοδα των
εφημερίδων από τις διαφημίσεις αυξήθηκαν. Στη μεγαλύτερη διαφημιστική αγορά,
στις ΗΠΑ, η άνοδος ήταν 6% σε σχέση με το 1996 και 16,8% σε σχέση με το 1993.
Τα διαφημιστικά έσοδα των αμερικανικών εφημερίδων ανέρχονται σε 41,3
δισεκατομμύρια δολάρια (12,4 τρισεκατομμύρια δραχμές), των εφημερίδων της
Ευρωπαϊκής Ενωσης σε 19,6 δισεκατομμύρια δολάρια και των εφημερίδων της
Ιαπωνίας σε 8,2 δισεκατομμύρια δολάρια.

Πάντως, το μερίδιο των εφημερίδων σε σχέση με τα άλλα μέσα ενημέρωσης
ακολουθεί πτωτική πορεία σε πολλές χώρες. Από 41% και 44% το 1985 αντιστοίχως
στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, είναι σήμερα μόλις 37%. Το μερίδιο των εφημερίδων
στην αγορά των μέσων ενημέρωσης είναι 32% στην Ασία και 20% στη Λατινική
Αμερική.