ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ευρωκώσταινα

Σ’ ένα έργο του Καραγκιόζη που είχα δει στην Κατοχή παιδάκι στην Αταλάντη να
παίζεται από τον Μπερντέ του Βασίλη Ρώτα, η Καραγκιόζαινα ρωτούσε τον άντρα
της τι φαΐ να μαγειρέψει για το μεσημέρι και κείνος απαντούσε «τουρλού –
τουρλού… κουκιά!».

ΑΥΤΟ το στιγμιότυπο μου ήρθε στον νου αυτές τις ημέρες που πανηγυρίζεται η
προσεχής, προβληματική, αλλά από όλους ευκταία, ένταξή μας στη συνομοταξία των
ευρωλάγνων. Αλλά ας προτάξουμε αυτόν τον χιλιοτραγουδισμένο και
«κοινωνιολογούμενο» τάχα αντιπροσωπευτικό μας λαϊκό τύπο, αυτή την
κυριολεκτική φιγούρα· τον Καραγκιόζη. Εντάξει είναι γερό κόκαλο, ανθεκτικό
κύτταρο, χαμαιλέων, ένας διαχρονικός Πρωτέας που σαν τον μυθικό εκείνον
Αιγύπτιο (ναι ο Πρωτέας ήταν Αιγύπτιος), θαλασσοθεό που έπαιρνε χίλιες μορφές
και προσαρμοζόταν θαυμάσια στο περιβάλλον. Τέτοιος ο Καραγκιόζης ελίσσεται,
προσαρμόζεται, αφομοιώνεται προσώρας, αλλάζει στάσεις, τρόπους, ακόμα και
ιδεολογίες, για να πετύχει μια μερίδια μακαρόνια, ένα καρβέλι ψωμί ή την
ψευδαίσθηση μιας ώρας ασφαλούς βίου. Πότε νύφη, πότε γραμματικός, πότε
φούρναρης, πότε βοηθός του Μεγαλέξανδρου και πότε υπηρέτης του Οιδίποδος,
αγράμματος αλλά με πολλά πλαστά διπλώματα, άφραγκος αλλά με μια χούφτα
κάλπικες λίρες ο Καραγκιόζης επιβιώνει πάντα συναρτήσει και εξαρτήσει του
Σεραγιού!! Έχετε ποτέ δει παράσταση Καραγκιόζη χωρίς το εικαστικό πάρισον,
αριστερά η Καλύβα, δεξιά το Σεράι;

Αν κάποιος ρέκτης καραγκιοζοπαίκτης αποφάσιζε να αφαιρέσει το Σεράι, ο
Καραγκιόζης και η Καλύβα του θα ήταν αμήχανοι, αδέξιοι, μετέωροι και περιττοί.
Χωρίς το Σεράι, χωρίς τον Πασά, χωρίς τον Βεληγκέκα ο Καραγκιόζης είναι
καταδικασμένος σε θάνατο από πείνα, ανεργία και βιοτικές προοπτικές. Ο Παπάς
έχει ανάγκες, αναγγέλλει διαγωνισμούς, προκηρύσσει προγράμματα και ο
Καραγκιόζης μέσω του «Τεχνοκράτη», νυν Γιάπι Χατζηαβάτη, σπεύδει να τα εκμεταλλευτεί.

Συντάσσει πρόζεκτ, υποβάλλει προτάσεις, στοχεύει συνεχώς στα πασαλίδικα
κονδύλια. Καμώνεται τον ειδικό, ντύνεται νύφη, επιμορφωτής, τεχνοκράτης,
άνεργος και ονειρεύεται γλείφοντας τα χείλια του το μεγάλο τσιμπούσι. Συχνά
τον ξυπνούν την ώρα που είναι έτοιμος να καταβροχθίσει μια μακαρονάδα, αλλά το
όνειρο διακόπτεται πριν βάλει παρμεζάνα. Άλλοτε τον υποβάλλουν σε δοκιμασίες,
να βρει π.χ. βελόνα στον αχυρώνα. Μια φορά, σε μια κωμωδία του Μόλλα, ο
Καραγκιόζης είχε χάσει μια βελόνα, τη βρήκε ο Χατζηαβάτης και θέλει να του την
πετάξει στη στέγη της καλύβας, όπου είχε σκαρφαλώσει.

Ο Χατζηαβάτης φοβάται πως αν του την πετάξει, θα χαθεί, θα πέσει στα
κεραμίδια. Τότε ο Καραγκιόζης τού λέει: «Κάρφωσέ την σε ένα καρβέλι και πέτα
το»! Τίποτε δεν άλλαξε εδώ και πολλά χρόνια. Ο λαϊκός εθνικός (;) μας ήρωας
από χαρτόνι πασχίζει να επιβιώσει εξαπατώντας, μεταμφιεζόμενος, γλείφοντας,
έρποντας, συχνά κοροϊδεύοντας τους κουτόφραγκους που αντικατέστησαν τον Πασά.
Με μεσάζοντες πάντα τους πρόθυμους τσανακογλείφτες χατζηαβάτες (που έχουν
κάνει τη ρητορική χαλί να το πατάς) χώνεται στο Σεράι, αναστατώνει τον τόπο,
τρώει της χρονιάς του, φτύνει, τρώει όπου φτύνει, αλλά πάντα επιβιώνει με ένα
ξεροκόμματο που του πετούν για να γλιτώσουν ή ένα κόκαλο που, αφού το
ξεψάχνισαν, αντί για τα σκυλιά το πετούν στον πεινάλα για να τον ξεγελάσουν.

Αυτά, βέβαια, όσο αυτός ο τόπος αυτοχαρακτηριζόταν ψωροκώσταινα. Γιατί πάντα
κριτήριο της ύπαρξής μας ήταν οι Άλλοι. Τους ζηλεύαμε και επειδή «να ‘ταν η
ζήλεια ψώρα…» κ.λπ. ονομάζαμε τη ζήλεια μας ψώρα και ηδονιζόμαστε ξυνόμενοι.

Και τώρα, ξαφνικά, η ψωροκώσταινα έγινε Ευρωκώσταινα. Και όπως είπε ο έξοχος
Χάρρυ Κλυνν, τώρα θα ποντάρουμε ευρώ στο μπαρμπούτι.

Όμως η αρχική κατοχική μου αναφορά έμεινε η μισή. Ξεχάσαμε τα κουκιά. Ως
γνωστόν, το τουρλού τουρλού είναι ένα εύγεστο φαγητό, όπου μαγειρεύονται μια
ποικιλία από προϊόντα της γης, μελιτζάνες, κολοκυθάκια, φασολάκια, ντομάτες,
κουκιά κ.ά.

Ενωμένη Ευρώπη σημαίνει πολιτική και οικονομική ένωση. Το νόμισμα ευρώ και
μόνο, χωρίς εξωτερική κοινή πολιτική, χωρίς κοινά εκπαιδευτικά ιδεώδη, το
νόμισμα και όλα τ’ άλλα χώρια ή στις καλένδες σημαίνει τουρλού – τουρλού… κουκιά!

Ούτε οι Δαρεικοί έσωσαν την περσική αυτοκρατορία ούτε οι «Αλέξανδροι» την
αλεξανδρινή ούτε τα δηνάρια τη ρωμαϊκή ούτε το ρούβλι τη Σοβιετική Ένωση ούτε
το δολάριο, εδώ και χρόνια, μπόρεσε να κάνει Ουάσιγκτον την Αλαμπάμα.