Πώς «παίχτηκε» η επανάσταση

Στο Παρίσι. Ο Αλέξης Κυριτσόπουλος (αριστερά) και ο Ανδρέας Στάικος, το 1969, στην «πόλη του φωτός»

ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ, εκείνη τη νύχτα της 10ης προς την 11η Μαΐου 1968, στις κεντρικές
οδούς του 5ου διαμερίσματος Gay Lussac και Claude Bernard, είχε στηθεί η
υπερμεγέθης σκηνή όπου έλαβε χώρα η ωραιότερη παράσταση του Μαΐου 1968, η
ωραιότερη παράσταση απάντων των Μαΐων.

Η πλοκή ξετυλίχτηκε στο «φυσικό» σκηνικό των δύο μεγάλων δρόμων και των
παρόδων τους, σκηνικό με επιβλητικά κτίρια, κυρίως ρυθμού Δεύτερης
Αυτοκρατορίας, τα οποία εξέφραζαν την πλούσια και επιδεικτική αστική
αρχιτεκτονική της εποχής. Οι δύο δρόμοι είχαν διαπλατυνθεί και είχαν λάβει την
τωρινή μορφή τους από τον βαρόνο Hausman, που είχε διανοίξει μεγάλες οδικές
αρτηρίες για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της μάστιγας των
οδοφραγμάτων. Η έγερση οδοφραγμάτων ήταν μια, καθαρά, παριζιάνικη ειδικότητα.
Απροσδόκητη λοιπόν ανατροπή: τα οδοφράγματα στήθηκαν εκτός τόπου και χρόνου,
για τις ανάγκες της μιας και μοναδικής παράστασης. Ήταν μεγεθυσμένες μιμήσεις
των παλαιών οδοφραγμάτων που στήνονταν πάντα σε δρομάκια και αδιέξοδα σοκάκια.
Το μέγεθός τους, η περίοπτη και κάθε άλλο παρά στρατηγική θέση τους τα
καθιστούσε ευκολοσάρωτους στόχους. Βεβαίως ο συμβολικός και θεατρικός
χαρακτήρας των οδοφραγμάτων του Μαΐου τα καθιστούσε μνημειώδη, τα καθιστούσε
εικόνα ανεξίτηλη, οδοφράγματα που υπερβαίνουν τα οδοφράγματα, οδοφράγματα των
οδοφραγμάτων, κύκνειον άσμα των οδοφραγμάτων. Σανίδι της σκηνής ήταν το
λιθόστρωτο, αποτελούμενο από ευμεγέθεις κύβους γκριζόμαυρης πέτρας (paves). Το
σανίδι-λιθόστρωτο ξηλώθηκε για να αποτελέσει τη βάση των οδοφραγμάτων, όπως
τον παλαιό καλό καιρό των επαναστάσεων.

Έτσι αποκαλύφθηκε η άμμος που είχε χρησιμεύσει ως υπόστρωμα του λιθόστρωτου. Η
παράσταση λοιπόν συνεχίστηκε πάνω στην άμμο. Αναπαράσταση της επανάστασης πάνω
στην άμμο, κτίσμα πάνω στην άμμο. Το θέατρο ανακάλυπτε νέα, πρωτοφανή, ασταθή
και εφήμερα, όπως η ίδια η φύση του, εδάφη να πατήσει και να παραπατήσει: μια
αμμουδιά στο κέντρο του Παρισιού. (Άλλωστε sous les paves la plage ήταν ένα
από τα κυρίαρχα συνθήματα του Μαΐου). Τα οδοφράγματα ενισχύθηκαν από παντός
είδους παλαιά και νέα έπιπλα, άχρηστα και χρήσιμα σκεύη, που οι ίδιοι οι
κάτοικοι κατέβαζαν από τα διαμερίσματά τους και τα εναπόθεταν στους πέτρινους
σωρούς. Τα οδοφράγματα ελάμβαναν πλέον τον χαρακτήρα βωμού. Τέλος, κάθε
οδόφραγμα ατσαλώθηκε από την τοποθέτηση ως επί το πλείστον πολυτελών
αυτοκινήτων, ενδεικτικών της ευμάρειας των κατοίκων της αστικότατης αυτής
συνοικίας. Τα αυτοκίνητα αυτά, ανασφάλιστα στις περιπτώσεις πολιτικών
αναταραχών, οδηγούνταν τελετουργικά, από τους ίδιους τους κατόχους τους στην
πυρά, υπό τις επευφημίες του «μεθυσμένου» πλήθους.

Ο σταθερός φωτισμός από τους επιβλητικούς φανούς γκαζιού, φωτισμός
μελαγχολικού φεγγαρόφωτου, μεταβαλλόταν και εποίκιλλε σύμφωνα με τις ανάγκες
της παράστασης: αιφνιδιαστικές εκπυρσοκροτήσεις, ρίψεις δακρυγόνων
χειροβομβίδων, εκρήξεις μολότοφ, εκρήξεις αυτοκινήτων, λάμψεις, φωτιές. Ο
ορυμαγδός εκπυρσοκροτήσεων και εκρήξεων συνόδευε μουσικές πανδαισίες Μπετόβεν,
Μότσαρτ και Ραβέλ που αναδύονταν από τα ορθάνοικτα και πάμφωτα παράθυρα των
κτιρίων, μπάντες φανφάρας, σαξόφωνα τζαζ, μπάντες αφρικάνικες,
νοτιοαμερικάνικες, ταγκό, φλαμένκο, πίπιζες της Βρετάνης και πολεμικές ιαχές.
Χοροί, χοροί, εναγκαλισμοί, περιπτύξεις, μακρόσυρτα, τα πλέον μακρόσυρτα φιλιά
μεταξύ γνωστών και αγνώστων εμιμούντο τους έρωτες του παρελθόντος και του
μέλλοντος. Κατελύετο πάσης φύσεως και εξουσίας τάξις. Η κόλαση της άνοιξης. Η
κόλαση της νεότητος. Η κόλαση της ελευθερίας.

Η άνοιξη, η νεότης και η ελευθερία κράτησαν μία νύχτα, κράτησαν όσο κρατά μια
μεγάλη παράσταση. Την αυγή τα ερείπια της άνοιξης και τα ερείπια της νεότητας
και τα ερείπια της ελευθερίας αποτελούσαν το θέαμα των δρόμων

Οι χιλιάδες ηθοποιοί αυτής της μοναδικής παράστασης, της παράστασης που
αναπαρέστησε την επανάσταση σε όλο της το μεγαλείο, με πόνο ψυχής και μια
πικρή γεύση στα χείλη, αποχώρησαν από την ερειπωμένη σκηνή, και ο καθένας
ξαναβρήκε τον δικό του, ιδιωτικό και κοινωνικό ρόλο.

Η επανάσταση είχε παιχτεί τελειότερα παρά ποτέ.