ΑΥΤΟΙ

… οι αποκαρδιωμένοι της δεξιάς είναι ένα απ’ τα φαινόμενα των ημερών μας,
γράφει η ιταλική «Στάμπα». Μπορεί να μην τους δικαιολογείς, λέει η εφημερίδα,
αλλά η γκρίνια τους ­ μέσα στους πανηγυρισμούς μιας κυβέρνησης που κερδίζει
πόντους στον ευρωπαϊκό στίβο ­ είναι τουλάχιστον κατανοητή. Ανθρώπινα, τους
συμπονάς καθώς αναστενάζουν και, τάχα, προειδοποιούν: «Η Ευρώπη είπατε; Μα το
σπουδαίο δεν είναι πώς θα μπεις, είναι πώς θα παραμείνεις!». Τι άλλο να πουν
πλέον ­ από το περιθώριο όπου βρίσκονται. Αξιοπρόσεκτοι όμως ­ αλλοιώς ­ είναι
και οι καταπτοημένοι της αριστεράς, συνεχίζει ο αρθρογράφος. Κουνούν το
δάχτυλο διδακτικά. Καταγγέλλουν το ευρώ. Πού πήγαν οι λαϊκοί αγώνες; ρωτούν.
Πώς «προδόθηκε» έτσι η Αντίσταση, πώς έμειναν στα λόγια οι τόσες προσδοκίες,
οι τόσες υποσχέσεις…

… προχωρεί βέβαια και αυτή, σημειώνει στο κύριο άρθρο της η εφημερίδα.
Εισπράττει και εκείνη οφέλη από την Ευρώπη. Αλλά η «συναισθηματική» αριστερά,
η πιο «ευαισθητοποιημένη», θρηνεί και οδύρεται. «Γι’ αυτή την κοινωνία
αγωνιστήκαμε; ­ ρωτά. ­ Αυτά ζητούσε ο λαός;». «Είναι το σύνδρομο της
απογοήτευσης ­ παρατηρεί η «Στάμπα» ­ αυτό που επί δεκαετίες τροφοδοτεί το
θυμικό μιας αριστεράς παγιδευμένης στην αιώνια αντιπολίτευση, συντονισμένης σε
μια πολιτική θρηνωδίας, διαμαρτυρίας και συναισθηματικών αντιδράσεων ­ που δεν
είναι παρά υπεκφυγές από πάθη και αισθήματα ανθεκτικότερα και πιο αληθινά».

… η γνωστή παράσταση, οι εφηβικές αντιδράσεις, η πληθωρική ωραιολογία, την
ώρα που οι «ευρω-μαγαζάτορες», ας πούμε, παλεύουν με πεζότητες όπως οι
αριθμοί, οι προϋπολογισμοί και οι παράμετροι. Και αν συμβεί ένα μέρος της
αριστεράς να βρεθεί στην κυβέρνηση, οι πιο ριζοσπαστικοί θα της πουν ξανά ότι
«πρόδωσε», ότι δεν είναι αληθινή αριστερά: άρα η αριστερά, η γνήσια, απουσίαζε
από τον τόπο του εγκλήματος. Και όμως, η αριστερά είναι τελικά παντού,
υποστηρίζει ο αρθρογράφος, οι άνθρωποί της κατέχουν θέσεις επιρροής, και όσο
και αν επιμένουν να ξεχωρίζουν τη μια τους πλευρά, την ασυμβίβαστη, εκείνη του
Ιδεώδους, από την άλλη, την πεζή, βρίσκονται εν τέλει και αυτοί με τον ένα ή
τον άλλο τρόπο μέσα στις διεργασίες που οδηγούν στις μεγάλες αποφάσεις. Και
τους τυχόν θετικούς καρπούς τους δρέπει φυσικά ολόκληρη η αριστερά, και ας
επιμένει ένα τμήμα της να φαντάζεται τον εαυτό του «ως ξεχωριστή ινδιάνικη
φυλή, ως μειονότητα φωτισμένη που τάχα την αγνοούν».

… Νορμπέρτο Μπόμπιο είναι στο επίκεντρο σχολίων για ένα κομμάτι απ’ το
παρελθόν του που ξαναβγήκε στην επιφάνεια. Για την ακρίβεια, μόνος του
ενέτεινε τον θόρυβο δημοσιεύοντας ­ και σχολιάζοντας ­ σ’ ένα ιστορικό
περιοδικό ένα κείμενο που είχε γράψει το 1938 σε έντυπο της φασιστικής
νεολαίας δηλώνοντας πίστη στο καθεστώς. Τίτλος (σήμερα): «Πράγματα γνωστά,
αλλά δεν μπορώ να τα ξεχάσω». Ναι, ομολογεί, ήταν μια στιγμή αδυναμίας. Μια
κακή ώρα. Νεαρός ακόμη, άγουρος, υπέπεσε στο βαρύ ατόπημα: Να προβάλει τον
εαυτό του «με προσήλωση στις φασιστικές αρχές», όπως έγραφε τότε, για σκοπούς
ιδιοτελείς. Επιζητούσε απλούστατα μια πανεπιστημιακή έδρα από την οποία άδικα,
όπως θεωρούσε, τον είχαν αποκλείσει. «Είναι ένα κείμενο ντροπής από κάθε
άποψη», γράφει τώρα ο Μπ. Ένα αγκάθι μέσα στην καρδιά του γερο-διανοητή που
πασχίζει με την εξομολόγηση, έστω τώρα, να την αλαφρώσει.