Χάνεται ο Αμαζόνιος

Πύρινη λαίλαπα. Η φωτιά έχει διεισδύσει 25 χιλιόμετρα μέσα στον καταυλισμό των Ινδιάνων, που ζουν ακόμα στη λιθίνη εποχή

Οι φλόγες κατέτρωγαν επί δύο μήνες τη ζούγκλα του Βόρειου Αμαζονίου, στη
Βραζιλία, χωρίς κανείς να δώσει προσοχή. Έπρεπε να καταστραφεί μία έκταση
σαβάνας και τροπικού δάσους 600.000 εκταρίων, να κινδυνεύσει η πρωτόγονη φυλή
των Ινδιάνων Γιανομάμι και να απειληθεί το πιο σημαντικό οικοσύστημα του
κόσμου για να κινητοποιηθεί η κυβέρνηση της Βραζιλίας και να δεχθεί την
βοήθεια της διεθνούς κοινότητας.

«ΠΟΛΕΜΑΜΕ το αδύνατο». Με αυτά τα λόγια περιγράφει την αποστολή της η
πολυεθνική ομάδα των 500 πυροσβεστών, που αγωνίζονται να σβήσουν τις 2.000
εστίες της πυρκαγιάς. Μα ξέρουν ότι το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να
επιβραδύνουν την πορεία της φωτιάς, που κατευθύνεται όλο και πιο βαθιά στο
δάσος. «Το μόνο που μπορεί να τη σταματήσει τώρα πια, είναι η βροχή», λένε.

Οι πυροσβέστες, πάντως, ευελπιστούν ότι μέσα σε 20 μέρες θα είναι σε θέση όχι
να κατασβέσουν, αλλά να θέσουν υπό έλεγχο το μέτωπο της πυρκαγιάς, που άρχισε
να μαίνεται από τον Ιανουάριο. Το κακό ξεκίνησε από την επαρχία Ροράιμα, κοντά
στα σύνορα με τη Βενεζουέλα, όταν οι φωτιές που έβαλαν οι αγρότες για να
μετατρέψουν τη σαβάνα σε καλλιεργήσιμη γη επεκτάθηκαν και τροφοδοτούμενες από
την ξηρασία ­ αποτέλεσμα του φαινομένου Ελ Νίνιο ­ και τους θυελλώδεις
ανέμους, ξέφυγαν από κάθε έλεγχο.

ΑΔΙΑΦΟΡΗΣΕ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Η κατάσταση επιδεινώθηκε από την ολιγωρία της κυβέρνησης. Ο βραζιλιάνικος
Τύπος επικρίνει την καθυστέρηση που επέδειξε η κυβέρνηση στον χειρισμό της
κρίσης και καταδικάζει την άρνησή της να δεχθεί, μέχρι προχθές, τη βοήθεια που
προσέφεραν τα Ηνωμένα Έθνη για την αντιμετώπιση της καταστροφής. Άρνηση που
κατά τις εφημερίδες πηγάζει από την υποταγή της στις αξιώσεις του στρατού, που
αντέδρασε στην προσφερόμενη ξένη βοήθεια.

«Μέχρι τώρα, το έθνος αναγκάστηκε να παρακολουθεί τις φλόγες να κατατρώγουν τα
σπλάχνα του, χωρίς καμιά ενεργητική αντίδραση εκ μέρους της κυβέρνησης. Η
εθνικιστική στάση των στρατιωτικών, που θέλουν να πολεμήσουν μόνοι τους τις
φλόγες, είναι τουλάχιστον περίεργη», έγραψε στο χθεσινό κύριο άρθρο της η
εφημερίδα «Τζορνάρλ ντο Μπραζίλ». Οι στρατιωτικοί της Βραζιλίας, οι οποίοι
θεωρούν τον Αμαζόνιο σύμβολο της κυριαρχίας της χώρας και τον εντάσσουν στα
θέματα εθνικής ασφαλείας, είναι αρνητικοί στην προοπτική ξένης ανάμειξης σε
αυτή την απομακρυσμένη περιοχή, η οποία έχει έκταση όση η Δυτική Ευρώπη.

Σπεύδουν ξένες χώρες

Τελικά, μπροστά στο μέγεθος της καταστροφής, η κυβέρνηση της Βραζιλίας δέχθηκε
τη βοήθεια της Βενεζουέλας και της Αργεντινής, και μελετά την προσφορά των
Ηνωμένων Εθνών και άλλων χωρών για συνδρομή στον δύσκολο έργο της κατάσβεσης
της φωτιάς.

«Η απόφαση ήρθε με καθυστέρηση, αλλά έστω και έτσι αποτελεί θετική εξέλιξη»,
δήλωσε εκπρόσωπος της οικολογικής οργάνωσης Φίλοι της Γης. «Αν η κυβέρνηση της
Βραζιλίας είχε αποδεχθεί την ξένη βοήθεια ένα μήνα νωρίτερα, η κατάσταση δεν
θα ήταν τόσο κρίσιμη».

Άμεση προτεραιότητα των οικολογικών οργανώσεων είναι να μην επεκταθεί ακόμα
περισσότερο η φωτιά στον καταυλισμό των Ινδιάνων Γιανομάμι, που ζουν ακόμα
στην λιθίνη εποχή. Μέχρι τώρα, η φωτιά έχει εισχωρήσει 25 χιλιόμετρα μέσα στην
περιοχή τους, η οποία έχει έκταση ίση με την Πορτογαλία. Οι Γιανομάμι, που
ήρθαν για πρώτη φορά σε επαφή με τον πολιτισμό στη δεκαετία του 1970,
πλήττονταν ήδη από την ελονοσία, πριν ο πυκνός καπνός καλύψει τον καταυλισμό
τους. Και όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, τώρα απειλείται όλη η φυλή τους,
εφόσον οι Γιανομάμι δεν είναι συνηθισμένοι στην ατμοσφαιρική ρύπανση και ο
καπνός μπορεί να τους προκαλέσει σοβαρά αναπνευστικά και άλλα προβλήματα.

ΚΑΙ ΕΝΩ η φωτιά μαίνεται στην βόρεια επαρχία Ροράιμα, οι επιστήμονες φοβούνται
μήπως επαναληφθεί η τραγωδία.

«Οι μετεωρολόγοι προβλέπουν λιγότερες βροχές, περισσότερη ξηρασία και,
επομένως, και νέες πυρκαγιές στην περιοχή του Αμαζονίου γι’ αυτή τη χρονιά.
Συνεπώς, δεν είναι μόνο απαραίτητη η επείγουσα βοήθεια, αλλά και η εξεύρεση
μακροπρόθεσμων λύσεων», προειδοποιεί σε έκθεσή της η Επιτροπή για την
Δημιουργία του Καταυλισμού των Γιανομάμι.

Για τους οικολόγους, αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι ο τραγικός προάγγελος του
μέλλοντος του Αμαζονίου, που αφανίζεται από την ξηρασία και τη διείσδυση του
πολιτισμού.

Μεταλλευτικές και εξορυκτικές επιχειρήσεις, υλοτόμοι, κτηνοτρόφοι και αγρότες
έχουν καταστρέψει το 12% της ζούγκλας του Αμαζονίου.

«Αν δεν ληφθούν τολμηρά μέτρα για να αποτραπεί επανάληψη της βιβλικής
καταστροφής που βλέπουμε στη Ροράιμα, σε 40-50 χρόνια ο Αμαζόνιος θα είναι μια
έρημος», προειδοποιεί ο Χοσέ Γκόλντεμπεργκ, καθηγητής ενέργειας στο
Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο.