ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο Μαντέλα δεν ήταν εξαίρεση

Νέλσον Μαντέλα. Εκείνος δεν έφυγε νωρίς (το σκίτσο από τον «Εκόνομιστ»)

Κανείς δεν είναι τέλειος ­ ούτε «καν» ο Νέλσον Μαντέλα. Χρήσιμη επισήμανση για
μια στήλη που καμιά φορά πέφτει στην παγίδα της θεοποίησης.

ΜΕΤΑ το συγκινησιακό σοκ που υπέστη στην Γκάνα προσπαθώντας να αντιμετωπίσει
δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους που ήθελαν να του σφίξουν το χέρι, ο πρόεδρος
Κλίντον βαδίζει σήμερα σε πιο γνώριμα εδάφη. Συναντά τον Νέλσον Μαντέλα, ένα
ζωντανό θρύλο, έναν άνθρωπο που έζησε στο πετσί του το απαρτχάιντ και που η
απελευθέρωσή του γέννησε ελπίδες όχι μόνο για ένα καλύτερο μέλλον εκατομμυρίων
μαύρων συμπατριωτών του, αλλά και για την αναγέννηση ολόκληρης της αφρικανικής
ηπείρου. Μα η εξουσία φθείρει και διαφθείρει. Κι αν κάθε κανόνας έχει τις
εξαιρέσεις του, το παραπάνω αξίωμα φαίνεται πως δεν αφήνει κανένα περιθώριο,
δεν επιτρέπει καμιά παρέκκλιση.

Η νοτιοαφρικανική κυβέρνηση επιτρέπει την εκτεταμένη κακομεταχείριση προσφύγων
από χώρες που κάποτε φιλοξενούσαν μαύρους αγωνιστές κατά του απαρτχάιντ,
τονίζει σε χθεσινή της έκθεση η «Human Rights Watch». Πολλοί από τους αντάρτες
του Αφρικανικού Εθνικού Κονγκρέσου που μάχονταν το ρατσιστικό καθεστώς είχαν
την έδρα τους σ’ εκείνες ακριβώς τις αφρικανικές χώρες από τις οποίες
προέρχεται τώρα το μεγαλύτερο μέρος των ανθρώπων που καταφεύγουν στη Νότια
Αφρική για να γλιτώσουν από τη φτώχεια, τον πόλεμο και την καταπίεση. Μα εκεί
συναντούν ένα κλίμα εχθρότητας και καχυποψίας, τονίζει η αμερικανική οργάνωση.
Οι επιθέσεις εναντίον τους πληθαίνουν. Και η αστυνομία δεν κάνει τίποτα για να
συλλάβει και να τιμωρήσει τους δράστες. Σε μια περίπτωση μάλιστα, ένας
πρόσφυγας από το Μπουρούντι πέθανε μετά τον άγριο ξυλοδαρμό του σε αστυνομικό τμήμα.

Ένας δημοσιογράφος «υπεράνω υποψίας» έρχεται να αναδείξει μια άλλη σκοτεινή
πλευρά της Νέας Νότιας Αφρικής. Ο αυστραλιανής καταγωγής Τζων Πίλγκερ, που το
1967 απαγορεύτηκε η είσοδός του στη χώρα λόγω των επανειλημμένων καταγγελιών
του για τα εγκλήματα του απαρτχάιντ, επέστρεψε ύστερα από 30 χρόνια για να
πάρει συνέντευξη από τον πρόεδρο Μαντέλα. Ο τελευταίος τον υποδέχθηκε θερμά,
λέγοντάς του ότι είναι τιμή για κάποιον να έχει χαρακτηριστεί ανεπιθύμητος από
τους ρατσιστές. Ο δημοσιογράφος, όμως, ένιωθε πως κάτι δεν πηγαίνει καλά. «Δεν
φανταζόμουν ποτέ ότι θα καθόμουν δίπλα στον Νέλσον Μαντέλα και θα άκουγα ένα
κήρυγμα για τα θαύματα της ιδιωτικοποίησης», θα έλεγε αργότερα στην
«Ιντιπέντεντ». «Ο Μαντέλα είναι γοητευτικός και χαρισματικός, αλλά και
ευπατρίδης. Η κυβέρνησή του χαρακτηρίζει την πολιτική της “μετριοπαθή
θατσερισμό”, κάτι που βρίσκω εξ ορισμού αντιφατικό».

Ο Πίλγκερ έχει γυρίσει τα τελευταία 25 χρόνια πενήντα τηλεοπτικά ντοκυμανταίρ
που πραγματεύονται, μεταξύ άλλων, τον πόλεμο του Βιετνάμ, τη Νικαράγουα, την
Καμπότζη, το Μεξικό και το Ανατολικό Τιμόρ. Το τελευταίο του ντοκυμανταίρ,
όπου εκθέτει τις εντυπώσεις του από τον Μαντέλα, έχει τον χαρακτηριστικό τίτλο
«Το απαρτχάιντ δεν πέθανε» και θα προβληθεί από το ITV στις 21 Απριλίου. Μήπως
η ΝΕΤ θα μπορούσε να μας το εξασφαλίσει;