ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το στοίχημα του Ζοσπέν

«Είμαστε ελεύθεροι να ψηφίζουμε κατά συνείδηση». «Διάβολε. Ούτε μία μικρή βοήθεια;» (του Αλτάν, από το Εσπρέσσο)

Η γαλλική Δεξιά, ντροπιασμένη, προσπαθεί να ανασυγκροτηθεί. Το Εθνικό Μέτωπο,
θριαμβευτής, σαρκάζει και προκαλεί. Μα το ενδιαφέρον, πώς να το κάνουμε,
βρίσκεται στα σχέδια της Αριστεράς.

ΕΧΟΥΜΕ μια κυβέρνηση εκλεγμένη με ένα σοσιαλδημοκρατικό πρόγραμμα, που κυβερνά
αυτοδύναμη και έχει απέναντί της μια αξιωματική αντιπολίτευση πολύ αδύνατη για
να την απειλήσει. Διαθέτει έτσι τα περιθώρια να χαράξει μια μακροπρόθεσμη
πολιτική, να κάνει τομές, να πάρει ρίσκα και ­ κυρίως ­ να καλλιεργήσει μια
ειλικρινή και έντιμη σχέση με τους πολίτες. Πώς συμπεριφέρεται στην πράξη;

Δύο πρόσφατα παραδείγματα που ανταποκρίνονται στην παραπάνω περιγραφή. Στην
Ελλάδα, η κυβέρνηση προετοιμάζει επί σειρά μηνών μια κίνηση στον τομέα της
οικονομίας (την υποτίμηση του νομίσματος) δίνοντας ταυτόχρονα διαβεβαιώσεις
προς κάθε κατεύθυνση ότι όλες οι επιλογές είναι ανοιχτές εκτός απ’ αυτήν. Κι
όταν έρχεται η σκληρή ώρα της αλήθειας, όχι μόνο δεν αναλαμβάνει τις ευθύνες
της, αλλά ζητεί από τους πολίτες να κάνουν θυσίες για να στηρίξουν αυτήν
ακριβώς την επιλογή που μέχρι τότε απέκλειε. Άλλη λύση δεν υπάρχει, τους λέει.
Ή θα σωθούμε ή θα βουλιάξετε.

Στη Γαλλία, η κυβέρνηση αποφασίζει να βάλει ένα στοίχημα. Αντίθετα με τις
εκτιμήσεις των οικονομολόγων, της Κεντρικής Τράπεζας, των χρηματιστών ­ με δυο
λόγια της «Αγοράς» ­ ξεκινάει μια προσπάθεια να εξυγιάνει την οικονομία χωρίς
«διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις», δηλαδή χωρίς τη βίαιη απελευθέρωση της αγοράς
εργασίας και χωρίς την εφαρμογή ενός δρακόντειου προγράμματος λιτότητας. Αντί
να παραδοθεί στα παιχνίδια της αγοράς που επιβάλλει η παγκοσμιοποίηση,
επιλέγει να στηριχθεί σε μακροοικονομικά εργαλεία όπως η πολιτική των
επιτοκίων και η δημοσιονομική πολιτική.

Οι ευρωπαίοι ομοϊδεάτες της, πόσο μάλλον οι ιδεολογικοί της αντίπαλοι, την
χλευάζουν. Την χαρακτηρίζουν οπισθοδρομική. Την αγνοούν. Ω του θαύματος, όμως,
εννιά μόλις μήνες μετά την άνοδό της στην εξουσία η κυβέρνηση του Λιονέλ
Ζοσπέν έχει να επιδείξει αποτελέσματα. Η οικονομία πηγαίνει καλύτερα ­ ή έστω
λιγότερο άσχημα. Η ανάπτυξη ανακτά ρυθμούς κοντά στο επιθυμητό επίπεδο. Οι
επενδυτές δείχνουν ενδιαφέρον. Η ανεργία έπαψε να αυξάνεται. Και οι πολίτες
αντιδρούν θετικά, όπως δείχνουν τα αποτελέσματα των περιφερειακών εκλογών της Κυριακής.

Το πρόβλημα, γράφει ο διευθυντής σύνταξης της Λιμπερασιόν Λωράν Ζοφρέν, είναι
ότι αυτή η ανάκαμψη δεν είναι αρκετή. Για να μειωθεί δραστικά η ανεργία, να
φτάσει για παράδειγμα σε λίγα χρόνια το 7,5% έναντι του 12% που είναι σήμερα,
απαιτείται μια ανάπτυξη του ύψους του 3,8% (έναντι σημερινού ποσοστού 2,5%).
Και για να γίνει αυτό πρέπει να παραβιαστούν οι «κανόνες». Δύο νεοκεϋνσιανοί
οικονομολόγοι, ο Ολιβιέ Μπλανσάρ και ο Ζαν-Πωλ Φιτουσί, προτείνουν μια
συγκεκριμένη λύση: να μειωθούν οι ασφαλιστικές εισφορές για τα χαμηλά
εισοδήματα, είτε τις πληρώνουν οι εργοδότες είτε οι εργαζόμενοι. Με τον τρόπο
αυτό θα αυξηθεί η κατανάλωση και θα μειωθεί το κόστος της μη ειδικευμένης
εργασίας. Θα επιβαρυνθεί βέβαια λίγο το δημόσιο έλλειμμα και οι Βρυξέλλες θα
φωνάζουν. Ποιος έχει προτεραιότητα, όμως; Εκείνοι ή «εμείς»;