Το ανατολικό… θαύμα, ο πίθος των Δαναΐδων και ο δύσκολος χρόνος

Το τελευταίο τετράμηνο η ελληνική οικονομία και η οικονομική πολιτική έχουν
δυστυχώς επιβαρυνθεί με πιέσεις και προβλήματα που ανέκυψαν από την οικονομική
αναταραχή που διατρέχει τις χώρες της Ασίας. Οι κυματισμοί αυτής της νέας
οικονομικής ανισορροπίας ανέσκαψαν κατά τρόπο σωρευτικό και έφεραν στην
επιφάνεια αδυναμίες και του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος και των εθνικών
και περιφερειακών οικονομιών.

Η ελληνική οικονομική πολιτική νομίζω ότι αντέδρασε έως τώρα και κάτω από
δυσχερείς συνθήκες ορθά και χωρίς αμφιθυμία, έτσι που οι αρνητικές επιπτώσεις
περιορίστηκαν στο ελάχιστο δυνατό.

Έχω όμως ορισμένες γενικές παρατηρήσεις να διατυπώσω· ενδεχομένως να είναι χρήσιμες.

Στην αρχή δόθηκε η εντύπωση ότι πρόκειται για μια μακρινή κρίση, περαστική και
άσχετη με τη δική μας πορεία. Λάθος. Η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει μία
βαθύτατη νομισματική και πραγματική κρίση, που ξεπρόβαλε από την Ταϋλάνδη στις
5 Φεβρουαρίου του 1997 και έγινε ολοφάνερη στις αρχές Ιουλίου όχι μόνο στη
χώρα εκείνη, αλλά ταυτόχρονα στη Μαλαισία και τη Σιγκαπούρη, για να αναταράξει
στη συνέχεια ολόκληρη την περιοχή, ακόμη και την Ιαπωνία.

Ενδιάμεσες, περιοδικές νομισματικές και συναλλαγματικές κρίσεις είναι συνήθως
αποτέλεσμα ταχείας οικονομικής ανάπτυξης ­ υψηλού ρυθμού αύξησης του εθνικού
προϊόντος. Αυτή τη φορά όμως το πρόβλημα έχει βαθύτερες ρίζες και οι
επιπτώσεις είναι ευρύτερες.

Έτσι, λοιπόν, η σημερινή παγκόσμια νομισματική και οικονομική κρίση είναι μία
σοβαρότερη ιστορία με διάρκεια, απρόοπτα και διαταραχές στην αλυσίδα του
διεθνούς εμπορίου.

Έχει επομένως μπροστά της η ελληνική οικονομία μία ακόμη πιο δύσκολη πορεία
από αυτήν που είχαμε υποθέσει και πριν από λίγο καιρό ακόμη. Θεωρώ αστόχαστη
τη συμπεριφορά ορισμένων αναλυτών, όταν απλουστεύοντας ερμηνεύουν τη νέα
οικονομική πραγματικότητα μέσα από όρους πολεμικών ανακοινωθέντων για μάχες
και κερδοσκόπους και άλλα τέτοια.

Θα ήθελα να παρακαλέσω τους παράγοντες της οικονομίας μας, και στον δημόσιο
και τον ιδιωτικό χώρο, να κοιτάξουν με προσοχή τη σειρά από πέντε συνέχειες,
από την περασμένη Δευτέρα έως Παρασκευή, στους «Financial Times» με τίτλο «Η
Ασία σε κρίση. Η ημέρα που το θαύμα ετελείωσε!». Μια εμπεριστατωμένη ανάλυση
του τι έγινε και τι ενδεχομένως επέρχεται. Έτσι, για να μη χάνουμε εμείς την
προοπτική και τον δικό μας ορίζοντα.

Από καιρό υποστηρίζω ότι η οικονομική πολιτική που ακολουθείται τα τελευταία
χρόνια είναι η μοναδική που οφείλαμε να εφαρμόσουμε. Τα αποτελέσματα ήσαν για
τις δικές μας συνθήκες θετικά, τουλάχιστον σε σύγκριση με το παρελθόν. Τούτη
όμως τη στιγμή αντιμετωπίζουμε οξυμμένες δυσχέρειες που προκαλούνται εξωγενώς,
οι οποίες όμως αντανακλούν ζωηρά τις βαθύτερες αδυναμίες της οικονομίας μας.
Για πόσο καιρό η αναπόφευκτη πολιτική της «σκληρής δραχμής» είναι δυνατόν να
στηρίζεται στην εξουθενωτική πλέον φορολογική πολιτική και στον μηχανισμό των
επιτοκίων, καθώς μάλιστα σχεδόν με βεβαιότητα θα επανέρχεται η έξωθεν κρίση;
Χωρίς τη στήριξη από άλλες πολιτικές που στρέφονται ευθέως στη δομή της
οικονομίας και την εξοικονόμηση δαπανών; Και ενώ υπάρχει ασάφεια και ακράτεια
λόγων ως προς τις διαρθρωτικές αλλαγές, είναι φανερό ότι δεν υπάρχουν χρονικά
ή οικονομικά περιθώρια για την αναβολή της άμεσης εφαρμογής τουλάχιστον
εκείνων των πολιτικών τομής που ορθά περιέλαβε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας
στην αγόρευσή του στη Βουλή για τον Προϋπολογισμό. Τώρα και όχι αύριο να
προχωρήσουμε, και βέβαια με κάποιο πολιτικό κόστος, στην αποκόλληση από την
αποκλειστική δημόσια σκέπη οργανισμών και επιχειρήσεων που τώρα καταβροχθίζουν
μέρος του ΑΕΠ. Με τον πίθο των Δαναΐδων προς τη Σύγκλιση, είναι δυνατόν πια;

Αυτό σημαίνει εκσυγχρονισμός και κοινωνική πολιτική. Δεν υπάρχουν άλλα
περιθώρια παρά να επιταχυνθούν άμεσα οι πολιτικές εκείνες που, έτσι κι αλλιώς,
ανέφερε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας; Τέλος, δεν μας βοήθησαν έως τώρα να
συνειδητοποιήσουμε, ως κοινωνία, ότι με τη Σύγκλιση δεν τελειώνει η δύσκολη
προσπάθεια, αλλά αυτή θα συνεχισθεί για αρκετά χρόνια. Έφθασε ο χρόνος για
ολόκληρη την αλήθεια.