Ανάπτυξη κι όχι συγχώνευση

Το κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) ιδρύθηκε το 1959 ως
μία μικρή ερευνητική μονάδα με την επωνυμία «Κέντρο Οικονομικών Ερευνών», με
βασικούς στόχους την επιστημονική μελέτη των οικονομικών προβλημάτων της
χώρας, την ενθάρρυνση των οικονομικών ερευνών και τη συνεργασία με άλλα
επιστημονικά ιδρύματα.Το 1964 το ΚΕΠΕ πήρε τη σημερινή του μορφή, διάρθρωση
και δραστηριότητες (κατάρτιση προγραμμάτων ανάπτυξης, ανάλυση των εξελίξεων
της ελληνικής οικονομίας, επιμόρφωση νέων οικονομολόγων, εφηρμοσμένη
οικονομική έρευνα).

Σήμερα, με τα οκτώ άρθρα του Κεφαλαίου Β’ του φορολογικού νομοσχεδίου, που
κατατέθηκε στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, προβλέπεται η μετατροπή του σε ΝΠΙΔ, η
αλλαγή της σχέσης εργασίας του προσωπικού του και στη συνέχεια η προοπτική
συγχώνευσής του με το ΕΛΚΕΠΑ (Ελληνικό Κέντρο Παραγωγικότητας).

Οι εξελίξεις αυτές αποτελούν τα βασικά στοιχεία της κρίσης στην οποία
περιέρχεται το μοναδικό δημόσιο ερευνητικό κέντρο εφηρμοσμένης οικονομικής
έρευνας στη χώρα μας.

Οι παρενέργειες αυτής της απόφασης θα προκαλέσουν βραχυχρόνια στο ΚΕΠΕ σοβαρά
λειτουργικά προβλήματα, ενώ μεσομακροπρόθεσμα σημαντικά προβλήματα ύπαρξης.
Διερωτάται κανείς πώς είναι δυνατόν η κυβέρνηση μιας ευρωπαϊκής χώρας να
προκαλεί κρίση λειτουργίας και ύπαρξης σε ένα ερευνητικό κέντρο που στα
τριάντα πέντε και παραπάνω χρόνια που λειτουργεί έχει να επιδείξει ένα
αξιόλογο επιστημονικό έργο και ταυτόχρονα έχει αποτελέσει φυτώριο παραγωγής
νέων επιστημόνων και πανεπιστημιακών δασκάλων σε ελληνικά Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.

Τα ερωτήματα είναι προφανή. Ποιο είναι το ζητούμενο αυτής της απόφασης; Είναι
ο διοικητικός και επιστημονικός εκσυγχρονισμός του ΚΕΠΕ; Είναι ο
αναπροσανατολισμός του; Είναι η ανάπτυξή του και ο εμπλουτισμός του με νέους
επιστήμονες, προκειμένου να ανταποκριθεί σε νέα ερευνητικά καθήκοντα και
υποχρεώσεις προς όφελος της ελληνικής κοινωνίας;

Εάν πράγματι η απόφαση του ΥΠΕΘΟ αποσκοπεί στην απάντηση αυτών των ερωτημάτων,
τότε ανεπιφύλακτα οι τρόποι που χρησιμοποιούνται είναι οι πλέον ακατάλληλοι
και αναποτελεσματικοί.

Το ΚΕΠΕ, όπως και κάθε άλλος ερευνητικός οργανισμός, μετά τόσα χρόνια
λειτουργίας, έχει ανάγκη ανάπτυξης και προοπτικής. Ιδιαίτερα σήμερα, αλλά και
στο μέλλον, ανεξάρτητα αν οι ασκούμενες πολιτικές λειτουργούν στην κατεύθυνση
του αυτόματου πιλότου των ονομαστικών κριτηρίων σύγκλισης, η αναγκαιότητα
διερεύνησης και μελέτης των προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας
από έναν ανεξάρτητο και επιστημονικά έγκυρο ερευνητικό οργανισμό είναι πασιφανής.

Για παράδειγμα, ποιο ερευνητικό κέντρο στη χώρα μας θα αξιολογήσει την
αποτελεσματικότητα των πολιτικών απασχόλησης, θα προσδιορίσει τις παρενέργειες
του ευρώ στην ελληνική οικονομία και κοινωνία, θα αξιολογήσει τη διάθεση των
πόρων από τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης ­ προκειμένου να εμπλουτισθεί με νέα
στοιχεία, προσαρμοσμένα στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής οικονομίας, ο
σχεδιασμός του επόμενου πλαισίου στήριξης ­, θα αξιολογήσει την
αποτελεσματικότητα των προηγούμενων «αναπτυξιακών» νόμων, δίνοντας έτσι μια
πνοή σχεδιασμού, ορθολογισμού και κοινωνικοοικονομικής αποτελεσματικότητας στη
στρατηγική και το περιεχόμενο των μελλοντικών «αναπτυξιακών» νόμων, θα
μελετήσει τις τεχνικές εφαρμογής ενός νέου τρόπου χρηματοδότησης του
συστήματος υγείας και θα αξιολογήσει ex ante τη συμβολή του στην
χρηματο-οικονομική εξυγίανση των νοσοκομειακών μονάδων και των Ταμείων Υγείας, κ.λπ.

Στην κατεύθυνση αυτής της αναγκαιότητας αποδεικνύεται ότι η δυναμική ανάπτυξη
και αυτοτελής προοπτική του ΚΕΠΕ αποτελεί μονόδρομο. Δεν μπορεί η ελληνική
οικονομία να μείνει χωρίς ένα σύγχρονο δημόσιο Κέντρο οικονομικής έρευνας.

Το ΚΕΠΕ έχει τις υλικοτεχνικές (ανεπτυγμένο μηχανογραφικό κέντρο, πληροφοριακή
υποδομή, πλούσια βιβλιοθήκη κ.λπ.) και επιστημονικές προϋποθέσεις για κάτι τέτοιο.

Αυτό εξάλλου αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της εσωτερικής του δυναμικής, γιατί
το ΚΕΠΕ ως ερευνητικό Κέντρο δεν αποτέλεσε «πρότυπο» αλλά «σπέρμα» της
εφηρμοσμένης οικονομικής έρευνας στην Ελλάδα.

Για όλους αυτούς τους λόγους, θεωρούμε ότι ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας με
πολιτική βούληση, με οπτική μακράς πνοής και με επιστημονική ευαισθησία, θα
πρέπει να επανεξετάσει την απόφασή του και ταυτόχρονα με διάλογο να προχωρήσει
στη διαμόρφωση της στρατηγικής ανάπτυξης του ΚΕΠΕ καθώς και στη διατύπωση των
προϋποθέσεων και των μέσων επίτευξής της.

Ο Σάββας Γ. Ρομπόλης είναι καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου