ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Φόροι υπέρ… Μάαστριχτ

Πότε και σε καμία εποχή η επιβολή φόρων δεν ήταν ευχάριστη περίοδος για καμία
κυβέρνηση, ακόμη και αν επιβαρύνονται εξ αυτών οι πραγματικά «έχοντες και
κατέχοντες». Οι αντιδράσεις των ομάδων του πληθυσμού που πλήττονται από τους
φόρους θα είναι πάντα ισχυρές και οι κυβερνώντες θα σηκώσουν το πολιτικό
κόστος τού «φορομπήχτη».

Επομένως η μόνη κριτική που μπορεί να γίνει στο φορολογικό νομοσχέδιο, που
κατετέθη χθες στη Βουλή, δεν μπορεί να αναφέρεται στην αναμφισβήτητη
σκληρότητά του και στις επιβαρύνσεις που επισωρεύει, αλλά αν ήταν αναγκαίες οι
νέες φορολογίες και εφόσον η απάντηση είναι θετική, αν κατανέμονται δίκαια.

Όσον αφορά την αναγκαιότητα των νέων φορολογιών (12 τον αριθμό), που προβλέπει
το νομοσχέδιο, η κυβέρνηση απαντά ότι ναι, ήσαν απαραίτητες για να εκτελεσθεί
επακριβώς ο προϋπολογισμός του 1998, ο οποίος θα εξασφαλίσει το πρώτο και
δυσκολότερο κριτήριο, το δημοσιονομικό (έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ) που
προβλέπεται από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ για την ένταξη στην ΟΝΕ. Πρέπει να
παραδεχθούμε ότι η επίκληση αυτής της υπέρτατης ανάγκης, που δεν είναι στενά
οικονομική αλλά και εθνική, καθαγιάζει τρόπον τινά τις θυσίες που επιβάλλονται
για ακόμη μία φορά στους φορολογουμένους.

Απόδειξη ότι έτσι έχουν τα πράγματα αποτελεί εξάλλου και το γεγονός ότι παρ’
ότι η αντιπολίτευση οργανώνει ολομέτωπη επίθεση κατά του νομοσχεδίου και
κατηγορεί την κυβέρνηση για φορομπηχτισμό δεν προτείνει μια άλλη λύση
ισοδύναμου αποτελέσματος. Δηλαδή ο προϋπολογισμός για να κλείσει με έλλειμμα
κάτω από 3% χρειάζεται αύξηση εσόδων γύρω στο 10%. Δεδομένου ότι η φορολογία
είναι αναλογική περίπου και συμβαδίζει με την αύξηση του ΑΕΠ, χωρίς την
επιβολή νέων φορολογιών τα έσοδα θα αυξάνονται όσο και το ΑΕΠ σε ονομαστικές
τιμές, δηλαδή 8,4%. Επομένως αν η κυβέρνηση θέλει να είναι συνεπής στις
υποχρεώσεις της έναντι των εταίρων της και να διατηρήσει ισχυρή την
υποψηφιότητα της Ελλάδας για την ΟΝΕ έπρεπε να βρει πρόσθετα έσοδα πάνω από
300 δισ. δρχ. και το επεχείρησε αυτό με την επιβολή 12 νέων φορολογιών. Άλλος
μαγικός τρόπος να εξευρεθούν αυτά τα έσοδα δεν υπάρχει ή τουλάχιστον δεν
υπάρχει ένας πρακτικός και ρεαλιστικός δρόμος που να οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα.

Μήπως όμως μπορούσε το ποσόν αυτό να εξευρεθεί από τις αποκρατικοποιήσεις στις
οποίες όντως η κυβέρνηση προχωρεί με δισταγμούς; Η αλήθεια είναι ότι οι
αποκρατικοποιήσεις πρέπει να προχωρήσουν για γενικότερους λόγους και όχι για
δημοσιονομικούς.

Πρέπει το παράδειγμα του ΟΤΕ να ακολουθήσουν και η ΔΕΗ, τα ΕΛΤΑ, η ΕΥΔΑΠ και
προπαντός η Ολυμπιακή, ο ΟΣΕ και γενικά όλες οι ΔΕΚΟ, προκειμένου να
βελτιώσουν την αποτελεσματικότητά τους, να καταστούν κερδοφόρες και να
προσφέρουν στους πελάτες καλύτερης ποιότητας υπηρεσίες. Όμως, αυτή η
μετοχοποίηση των ΔΕΚΟ πρέπει να γίνει μεθοδικά, προγραμματισμένα και όχι υπό
το κράτος του άγχους συλλογής χρημάτων για τον προϋπολογισμό, γιατί τότε θα
έπαιρνε τον χαρακτήρα μαζικής εκποίησης του δημοσίου πλούτου.

Αλλά παρ’ ότι οι αποκρατικοποιήσεις πρέπει να προχωρήσουν πιο γρήγορα, δεν
αποτελούν υποκατάστατο των φόρων διότι, ως γνωστόν, και προβλέπεται αυτό από
τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, τα έσοδα των αποκρατικοποιήσεων δεν πηγαίνουν σε
μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού αλλά μόνον του δημοσίου χρέους. Έτσι
και 300 δισ. έσοδα από αποκρατικοποιήσεις αν είχε ο προϋπολογισμός πάλι θα
χρειάζονταν νέοι φόροι.

Μήπως ακόμη μπορούσε αυτό το ποσό να εξευρεθεί από την περιστολή της
φοροδιαφυγής; Η αλήθεια είναι ότι η φοροδιαφυγή παραμένει προκλητική και τα
περιθώρια αύξησης εσόδων από την πλευρά αυτή είναι όντως τεράστια. Απόδειξη
ότι μετά τη λειτορυγία του Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος η απόδοση του
ΦΠΑ σχεδόν διπλασιάσθηκε. Όμως, παρ’ ότι το 1998 το σύστημα TAXIS θα
εφαρμοσθεί σε 40 Εφορίες, η μηχανοργάνωση θα θέλει δύο χρόνια ακόμη για να
αποδώσει μεγάλα έσοδα.

Μήπως, τέλος, η μείωση των δημοσίων δαπανών θα μπορούσε να αντισταθμίσει την
απώλεια εσόδων από την μη επιβολή των φορολογιών; Οι δαπάνες πρέπει όντως να
περιοριστούν και η κυβέρνηση υπόσχεται ότι εφέτος η αύξησή τους δεν θα περάσει
το 4,9% σε σχέση με 10% στα έσοδα.

Όμως παρ’ ότι και στον τομέα αυτόν υπάρχουν περιθώρια, δεν μπορεί να γίνουν
ισοδύναμες περικοπές, γιατί θα αποδιαρθρωθεί κυριολεκτικά το κοινωνικό κράτος,
αφού τα 2/3 των δαπανών είναι μισθοί και επιδοτήσεις.