Σκότος βαθύ στο… παγκάρι της Εκκλησίας

Μπροστά σε εκπλήξεις βρίσκονται καθημερινά οι μητροπολίτες που διενεργούν
τον δεύτερο έλεγχο στα οικονομικά της Εκκλησίας. Πέρα από το αν διαπιστώνουν
ατασθαλίες η όχι, εκείνο που εξοργίζει τους διενεργούντες τον έλεγχο είναι ότι
δεν υπάρχει σαφής εικόνα των περιουσιακών στοιχείων της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Όσες προσπάθειες έγιναν κατά το παρελθόν για την καταγραφή της εκκλησιαστικής
περιουσίας δεν είχαν αποτέλεσμα.

Οι ενορίες, οι μονές, οι μητροπόλεις έχουν τα δικά τους περιουσιακά
στοιχεία, για τα οποία αποφασίζουν πώς θα τα διαχειριστούν. Κανείς σήμερα δεν
είναι σε θέση να πει με ακρίβεια πόση και ποια είναι η εκκλησιαστική
περιουσία. Το μόνο σίγουρο είναι ότι τα περισσότερα ακίνητα από το 1985 και
μετά εκποιήθηκαν με διαδικασίες οι οποίες σήμερα δεν κρίνονται, από την
πλειοψηφία των Ιεραρχών, διαφανείς. Διαδικασίες οι οποίες προκάλεσαν ήδη
εκτεταμένο οικονομικό έλεγχο αλλά και την επέμβαση της Δικαιοσύνης…

ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ αγκάθια στη διαχείριση της εκκλησιαστικής περιουσίας είναι η Λίμνη
Βουλιαγμένης, το ξενοδοχείο «Ηλέκτρα», το εμπορικό κέντρο «Στάτους» και τα
ορυχεία Σκαλιστήρη.

Η ΛΙΜΝΗ ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗΣ είναι από τις περιπτώσεις που απασχολούν την επιτροπή ελέγχου, καθώς οι όροι εκμίσθωσης δεν είναι, όπως αναφέρεται, υπέρ της Εκκλησίας. Στις αρχές του 1990 η περιοχή ενοικιάζεται για 30 χρόνια με ενοίκιο 1 εκατ. δραχμές τον μήνα και με την προϋπόθεση ότι θα γίνουν άμεσα έργα συνολικής δαπάνης 1 δισεκατομμυρίου δραχμών. Επίσης δόθηκε η άδεια στον μισθωτή να κατασκευάσει ξύλινο κατάστημα και να αυξηθεί το ενοίκιο κατά 200.000 δραχμές..

ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ «ΗΛΕΚΤΡΑ» στο κέντρο της Αθήνας, αν και από τα μεγαλύτερα κτίρια που ανήκουν στην Εκκλησία μέχρι σήμερα, συμψηφίζει τα μισθώματα που πρέπει να καταβάλει με διάφορες εργασίες που γίνονται, αλλά και προμήθειες τηλεοράσεων, επίπλων κ.ά., χωρίς μάλιστα να προσκομίζει τα απαραίτητα διακιολογητικά. Η σύμβαση που έχει υπογραφεί το 1964 συνεχίζεται και σήμερα και λήγει στις 31 Δεκεμβρίου του 2000.

ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ στη Βουλιαγμένη είναι από τα θέματα που απασχολούν ήδη την επιτροπή ελέγχου. Και αυτό γιατί, όπως αναφέρεται, κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού εκτός του ότι έγιναν καταγγελίες για χρηματισμό, δεν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες. Το κέντρο έγινε προσπάθεια να κατασκευαστεί από τον ΟΔΕΠ (Οργανισμός Διαχειρίσεως Εκκλησιαστικής Περιουσίας) το 1982, σε οικόπεδο εννέα στρεμμάτων, επί των οδών: Λεωφόρος Αθηνών-Σουνίου, Άρεως – Θησέως – Ανώνυμο.

* Περισσότερο από 1 δισεκατομμύριο δραχμές οφείλουν τα μεταλλεία Ιεράς
Μονής Αγίου Γαλατάκη (Μεταλλεία Σκαλιστήρη) από ενοίκια. Όμως επειδή η
εταιρεία ετέθη υπό καθεστώς εκκαθάρισης, καταρτίστηκε κατάλογος χρεωστών, στον
οποίο όμως η Εκκλησία δεν βρίσκεται σε καλή θέση. Η αγωγή εξώσεως που έχει
κατατατεθεί έγινε δεκτή, όμως η απόφαση δεν μπορεί να εκτελεστεί με αποτέλεσμα
να χάνονται τεράστια ποσά.

Μητροπόλεως 15. Το κτίριο όπου στεγάζεται το υπουργείο Παιδείας ανήκει και αυτό στην Εκκλησία

ΓΙΑ ΕΝΑ οικόπεδο και σπίτι στη Νέα Μάκρη εισπράττει 12.000 δρχ. ετησίως. Ένα
μεγάλο γραφείο στην Ακαδημίας ενοικιάζεται προς 10.200 δραχμές. Το ξενοδοχείο
«Ηλέκτρα», στο κέντρο της Αθήνας, από το 1964 δεν καταβάλλει ενοίκιο.
Οικόπεδα, σπίτια, καταστήματα, πωλήθηκαν κάτω από περίεργους όρους. Χρόνια
τώρα, η Εκκλησία της Ελλάδος διαχειρίζεται την περιουσία της με τον δικό της
τρόπο, χωρίς όμως μέχρι σήμερα να καταφέρει να την καταγράψει. Κανείς δεν
γνωρίζει ποια και πόση είναι σε όλη την Ελλάδα, αφού κάθε Μητρόπολη έχει τα
δικά της, κάθε ναός το ίδιο, όπως και οι μονές..

Κάτω απ’ αυτό το καθεστώς, η οικονομική υπηρεσία της Εκκλησίας σήμερα δεν
είναι σε θέση να γνωρίζει τι έχει και τι δεν έχει. Μόλις πριν από λίγους
μήνες, η νέα διαχειριστική επιτροπή έστειλε έγγραφο στις Μητροπόλεις, ζητώντας
να την ενημερώσουν για τα περιουσιακά στοιχεία. Ένα άλλο στοιχείο είναι ότι
για πρώτη φορά εφέτος συντάχθηκε προϋπολογισμός, κάτι που δείχνει πως μέχρι
τώρα δεν γνώριζαν τα έσοδα και τα έξοδα!

Από το 1985 και μετά, που αρχίζει να κορυφώνεται η κρίση για την εκκλησιαστική
περιουσία, πολλές εκτάσεις εκποιήθηκαν, οικόπεδα και σπίτια πουλήθηκαν σε όλη
την Ελλάδα ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις, όπως επισημαίνεται στην έκθεση
οικονομικού ελέγχου, οι διαδικασίες δεν ήταν αυτές που έπρεπε να ακολουθηθούν,
με αποτέλεσμα να χαθούν σημαντικά ποσά..

ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ

Παρά τις πωλήσεις, όμως, και σήμερα η Εκκλησία διαθέτει σημαντική ακίνητη
περιουσία αλλά και πολλές καταθέσεις, κυρίως στην Εθνική Τράπεζα, ενώ
διαχειρίζεται και πολλά ιδρύματα. Σε όλα αυτά, βεβαίως, δεν συμπεριλαμβάνονται
τα έσοδα από τους ναούς και τα προσκηνύματα, που ανέρχονται σε εκατοντάδες
εκατομμύρια ετησίως..

ΠΛΗΡΩΣΕ

Το ξενοδοχείο «Ηλέκτρα», τα κτίρια όπου στεγάζονται τα υπουργεία Εσωτερικών
και Παιδείας, η λίμνη Βουλιαγμένης, το δάσος Κοκκιναρά, τα Ορυχεία Σκαλιστήρη,
είναι από τα σημαντικά περιουσιακά στοιχεία της Εκκλησίας, των οποίων η
εκμετάλλευση και η αξιοποίηση έχουν προκαλέσει πολλά σχόλια στην Ιεραρχία.
Πέρασαν 33 χρόνια από τότε που η Εκκλησία αποφάσισε να ενοικιάσει το
ξενοδοχείο «Ηλέκτρα» στην Ερμού. Όμως, όλα αυτά τα χρόνια όχι μόνο δεν
εισέπραξε ενοίκια αλλά πλήρωσε κι από πάνω σημαντικά ποσά, που την περίοδο
1991-’93 ξεπέρασαν τα 130 εκατομμύρια δραχμές, για επισκευές, προμήθειες
εξοπλισμού, χωρίς και να προσκομιστούν αντίστοιχα τιμολόγια. Μάλιστα, κατά την
περίοδο της κρίσης στον Περσικό Κόλπο δίνεται τρίμηνη περίοδος χάριτος στους
ενοικιαστές, για να καταθέσουν τα ενοίκια. Ποια ενοίκια, όμως, που με τη
σύμφωνη γνώμη των οικονομικών υπηρεσιών τα μισθώματα συμψηφίζονται με τυχόν
επισκευές, συντηρήσεις, προσθήκες;

Η περίπτωση του ξενοδοχείου είναι απ’ αυτές που η Επιτροπή Οικονομικού Ελέγχου
ερευνά σε κάθε της πτυχή, αφού θεωρείται από τα πλέον σημαντικά περιουσιακά
στοιχεία της Εκκλησίας. Της Εκκλησίας, που ακόμη και σήμερα υπολογίζει την
περιουσία της κατά προσέγγιση, αν και αυτή ξεπερνάει κατά πολύ το ένα
τρισεκατομμύριο δραχμές. Χιλιάδες μικρά και μεγάλα κτίρια σε όλη τη χώρα,
οικόπεδα, ορυχεία, ιχθυοτροφεία, δάση, κτήματα μεγάλης αξίας δεν εχουν
καταγραφεί, δεν έχουν αξιολογηθεί, ενώ όπου υπάρχουν εκποιήσεις ή εκμισθώσεις,
όλα είναι θολά και, όπως επισημαίνεται στις εκθέσεις των ορκωτών λογιστών αλλά
και της Επιτροπής Ελέγχου της Ιεράς Συνόδου, σε πολλές περιπτώσεις οι όροι
είναι χαριστικοί.

ΤΑ ΓΡΑΦΕΙΑ

Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση μισθώσεων γραφείων ή κατοικιών, όπου το
μίσθωμα που καταβάλλεται είναι ελαχιστο. Για παράδειγμα, γραφείο στην
Ακαδημίας ενοικιάζεται προς 10.200 δραχμές. Υπάρχει και περίπτωση όπου
ενοικιάζεται οικόπεδο με παλιά κατοικία στη Νέα Μάκρη έναντι του ποσού των
12.000 δραχμών.

ΣΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ από 40 περιοχές της Αθήνας η Εκκλησία διαθέτει σπίτια,
καταστήματα και γραφεία, από τα οποία υπολογίζει να εισπράξει το 1998
867.599.949 δρχ.

Αθηνάς 30, Ακαδημίας 95, Αστυδάμαντος 40, Αχαρνών 135, Βεντήρη 1, Βεντήρη 5,
Ερμού 5, Κορνάρου 4, Λεωσθένους 21-23, Status Βουλιαγμένη, Λεωφ. Αλεξάνδρας
& Τσόχα, Λίμνη Βουλιαγμένης, Μεσσηνίας & Αιγίου, Μητροπόλεως 15,
Μιμνέρμου 6, Νέα Μάκρη, Ξανθουδίδου 14, Βουλιαγμένη, Πατησίων 60, Σαρρή 30,
Σόλωνος 120, Σταδίου & Δραγατσανίου 2, Τσαμαδού 43, Ακτή Θεμιστοκλέους
128, Αλκιβιάδου 81-83, Αμαλθείας 2-4, Αργοναυτών 16, Δεκελείας 4 (Α-Β) – 6
(Γ-Δ), Δεκελείας 10, Διός 23, Διός 29, Θαλείας 47, Κορωπί, Κόντου 19 &
Νάξου, Ξενίας & Αύρας, Ορφέως & Τερψιψόρης, Πανδώρας Γαλάτσι, Πανδώρας
Γλυφάδα, Χελντράιχ & Σφιγγός, Άγιος Ιωάννης Καρέα, Λεγραινά Σουνίου,
Μοσχάτο, Πέραμα, Κηφισιά, Σχιστό.

ΔΑΣΙΚΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ

Μονή Πεντέλης: 32.000 στρέμματα. Μονή Πετράκη: 2.500 στρ. (Κοκκιναράς –
Πάρνηθα). Μονή Φανερωμένης Σαλαμίνας 2.153 στρ., Μονή Οσίου Μελετίου 6.600
στρ. Συνολικά, η Εκκλησία διαθέτει σε όλη την Ελλάδα αγροτικές εκτάσεις 87.059
στρ., δασικές 371.280 στρ. και λιβαδικές 372.518 στρ.

Τα πιο σημαντικά είναι τα κτήματα στις περιοχές Σαμακιά Πατρών, Στροφυλιά
Ηλείας, Σχιστού και Λεγραινών Σουνίου.

Επίσης μεγάλες αγροτικές εκτάσεις υπάρχουν στις μητροπόλεις Ύδρας,
Δημητριάδος, Χαλκίδος, Ηλείας, Πατρών, Θήρας, Σπάρτης, Ελασσόνος και Μεσσηνίας.