Για την καταγωγή της «κλίτσας»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΩΓΗ και την έννοια της λέξης «κλίτσα» γράφει ο κ. Γιώργος
Φυτιλής, με αφορμή μια λεζάντα που δημοσιεύτηκε στα «ΝΕΑ»:

«Στα “ΝΕΑ» της Τετάρτης, 3 Δεκεμβρίου, στη σελίδα 14 και στη λεζάντα κάτω από
τη φωτογραφία του Άη Βασίλη χρησιμοποιείτε τη λέξη “αγκλίτσα” στη φράση “Ο
Έλληνας Αη Βασίλης με τσαρούχια και αγκλίτσα…”

Εδώ πρέπει να αναφέρω πως η κλίτσα είναι εργαλείο δουλειάς των Σαρακατσάνων
προβατοτρόφων της χώρας μας και δεν μοιάζει με κανένα από τα ποιμενικά ραβδιά
των κτηνοτρόφων των άλλων λαών της Βαλκανικής.

Οι Σαρακατσάνοι, που είναι οι κατασκευαστές και οι χρήστες της κλίτσας, ποτέ
δεν την ονοματίζουν αγκλίτσα ή γκλίτσα. Την ονομάζουν απλά κλίτσα με γιώτα και
χωρίς άλφα και γάμα, στην αρχή της λέξης.

Ο καθηγητής της Γλωσσολογίας Ν. Ανδριώτης (Ετυμολογικό Λεξικό της Κοινής
Νεοελληνικής, 1992 – Θεσ/νίκη) την ονομάζει αγκλίτσα και γκλίτσα και
υποστηρίζει ότι η λέξη παράγεται από το αγκυλίτσα, υποκοριστικό του αγκύλη.

Ο καθηγητής MEYER (Ν. S 2,31), που μελέτησε τις γλώσσες των λαών της
Βαλκανικής, υποστηρίζει πως η λέξη παράγεται από το βουλγαρικό KLITS, που
σημαίνει μπαστούνι.

Οι Σαρακατσάνοι χρησιμοποιούν τη λέξη κλίτσα και κλιτσούλες όχι μόνο για να
ονοματίσουν το ποιμενικό ραβδί τους, αλλά και για να προσδιορίσουν το μικρό
γάντζο που χρησιμοποιούσαν για να στεριώσουν, να ασφαλίσουν καλύτερα, τα μικρά
δοκάρια της καλύβας τους πάνω στο κεντρικό δοκάρι. Επίσης έδεναν την τέντα
τους, τα καλοκαίρια, πάνω στα παλούκια με κλιτσούλες, δηλαδή με γάντζους. Και
ονομάζουν κλιτσούλες αυτά τα εργαλεία λόγω του σχήματος και της αποστολής τους.

Και βέβαια η κλίτσα ή κλείτσα περιορίζει το πρόβατο να μη φύγει. Όλοι οι άλλοι
προβατοτρόφοι αρπάζουν τα πρόβατα απ’ το λαιμό με το μπαστούνι τους.

Έτσι το ουσιαστικό κλίτσα και κλείτσα χρησιμοποιείται από τους Σαρακατσάνους
όχι μόνο για να ονοματίσουν το ποιμενικό εργαλείο τους, αλλά και για τους
γάντζους που στεριώνουν τα ζωστάρια στα καλύβια τους και την τέντα στα παλούκια».