Νέα εποχή για το ΝΑΤΟ

Ας το δεχτούμε: το 1997 ήταν μια θαυμάσια χρονιά για το ΝΑΤΟ. Εκείνοι που πριν
από λίγα χρόνια προέβλεπαν ότι οι μέρες της Ατλαντικής Συμμαχίας είναι
μετρημένες αναγκάστηκαν να το ξανασκεφτούν.

ΟΙ ΣΥΜΜΑΧΟΙ και οι Εταίροι του ΝΑΤΟ βρίσκονται μαζί στο κατώφλι μιας νέας
εποχής στις ευρωπαϊκές σχέσεις ασφαλείας. Και τούτο, διότι αν το 1997 υπήρξε
μια θαυμάσια χρονιά για το ΝΑΤΟ, ήταν επίσης μια θαυμάσια χρονιά για την
Ευρώπη. Ένας χρόνος κατά τον οποίο η Ευρώπη πήρε τις σημαντικές αποφάσεις που
θα διαμορφώσουν το μέλλον της ­ ένα μέλλον στο οποίο η συνεργασία είναι ο
κανόνας, όχι η εξαίρεση.

Για να φτάσουμε σ’ αυτό το κατώφλι χρειάστηκε φαντασία, προσαρμογή και
προσπάθεια όλων των θεσμών που λειτουργούν στην περιοχή ­ αρχής γενομένης από
την ίδια τη Συμμαχία. Η εντατική δουλειά της μέσα σε πνεύμα συνεργασίας έχει
στόχο την οικοδόμηση ενός συνολικού συστήματος ασφαλείας, στο οποίο να μπορούν
να συμμετάσχουν όλες οι χώρες της ευρατλαντικής περιφέρειας.

ΕΞΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ

Θα ήθελα να αναφερθώ ιδιαιτέρως σε έξι αποφάσεις που πήρε φέτος το ΝΑΤΟ.

1 Η διαδικασία ανοίγματος του ΝΑΤΟ. Κατά τα
οκτώ τελευταία χρόνια το ΝΑΤΟ ανέπτυξε με κράτη-εταίρους νέα μοντέλα ασφάλειας
με συνεργασία. Ανοίγουμε τις πόρτες της Συμμαχίας, για να δώσουμε τη
δυνατότητα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες να συνεργαστούν στενά σ’ ένα ολόκληρο
φάσμα δραστηριοτήτων σχετικών με την άμυνα και τον στρατό ­ ιδιαίτερα για τη
βελτίωση της δυνατότητάς μας να αναλαμβάνουμε από κοινού ειρηνευτικές
επιχειρήσεις καθώς και επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων. Η διάσκεψη κορυφής
της Μαδρίτης, τον Ιούλιο, ήταν η υλοποίηση μιας υπόσχεσης που είχαν δώσει τρία
χρόνια νωρίτερα οι ηγέτες της Συμμαχίας ­ να ανοίξουν το ΝΑΤΟ σε νέα μέλη,
καθορίζοντας έτσι τον τόνο για τον επόμενο αιώνα όταν, αντί των παλαιών
διαιρέσεων, οι κοινές αξίες της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η
κυριαρχία του δικαίου θα προσδιορίζουν τις σχέσεις ανάμεσα στους Συμμάχους και
τα άλλα ευρωπαϊκά έθνη.

Υπογράφοντας αυτή την εβδομάδα τα Πρωτόκολλα Προσχώρησης των τριών
προσκεκλημένων κρατών, οι υπουργοί Εξωτερικών του ΝΑΤΟ ξεκίνησαν ένα νέο
στάδιο στη διαδικασία διεύρυνσής μας. Προσβλέπουμε ιδιαιτέρως να καλωσορίσουμε
την Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγγαρία και την Πολωνία ως πλήρη μέλη της
Συμμαχίας κατά τη διάσκεψη κορυφής του ΝΑΤΟ, που θα διεξαχθεί την άνοιξη του
1999 στην Ουάσιγκτον.

Στη διάρκεια αυτού του φθινοπώρου δόθηκαν απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα
σχετικά με την προσχώρηση αυτών των τριών χωρών. Τα τρία μελλοντικά νέα μέλη
θα συμβάλουν θετικά στην ασφάλεια της Συμμαχίας. Εργάζονται σκληρά για να
μετατρέψουν τις στρατιωτικές δυνάμεις τους ώστε να είναι πλήρως
διαλειτουργικές με το ΝΑΤΟ. Αντιμετωπίζουν σοβαρά τις μελλοντικές ευθύνες
τους. Επιπλέον, το κόστος θα είναι εφικτό για όλους τους ενδιαφερομένους.

Ταυτόχρονα, η πόρτα του ΝΑΤΟ θα παραμείνει ανοικτή για μελλοντικά μέλη.
Επαναβεβαιώσαμε τη διακήρυξη των ηγετών της Συμμαχίας στη Μαδρίτη ότι καμία
χώρα που είναι πρόθυμη και ικανή να ανταποκριθεί στις απαιτητικές προδιαγραφές
συμμετοχής στο ΝΑΤΟ δεν πρόκειται να αποκλεισθεί εκ των προτέρων. Όλη η Ευρώπη
θα επωφεληθεί από τη θετική πολιτική και στρατιωτική μεταρρύθμιση που υποκινεί
σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η προοπτική της ένταξης στο ΝΑΤΟ.

2 Παράλληλα μ’ αυτή τη διαδικασία
ανοίγματος, εγκαθιδρύσαμε το Ευρατλαντικό Συμβούλιο Συνεργασίας (EAPC) και
διευρύναμε το πρόγραμμά μας Σύμπραξη για την Ειρήνη. Ως αποτέλεσμα η
συνεργασία μας με 27 κράτη-εταίρους απέκτησε νέο δυναμισμό στη διάρκεια του
1997. Το EAPC θα χρησιμεύσει στα ερχόμενα χρόνια ως το όργανο κλειδί για να
εμπλακούν Σύμμαχοι και Εταίροι σε εντατικές πολιτικές διαβουλεύσεις, για να
αναπτύξουν επιχειρησιακή πείρα και για να ενισχύσουν τη στρατιωτική
συνεργασία. Το περίπλοκο δίκτυο αλληλεπίδρασης που δημιουργήσαμε ανάμεσα σε 44
χώρες προσέφερε το πλαίσιο της συνεργασίας και της σταθερότητας για το άνοιγμα
του ΝΑΤΟ, το οποίο αλλιώτικα δεν θα επραγματοποιείτο. Το EAPC είναι η σαφής
έκφραση της δέσμευσης της Συμμαχίας στην αρχή ότι η ασφάλεια όλων των κρατών
στην ευρατλαντική περιοχή συνδέεται αδιάρρηκτα.

3Οι σχέσεις ΝΑΤΟ – Ρωσίας. Η υπογραφή της Ιδρυτικής Πράξης Ρωσίας –
ΝΑΤΟ, στη διάσκεψη κορυφής του Παρισιού, τον περασμένο Μάιο, είχε μεγάλη
σημασία για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Σηματοδότησε μια νέα αρχή τόσο
για τη Συμμαχία όσο και για τη Ρωσία, ανοίγοντας τον δρόμο σε μια νέα σχέση
που χαρακτηρίζεται από τακτικές διαβουλεύσεις και πρακτική συνεργασία σε ένα
ευρύ φάσμα θεμάτων σχετικών με την ασφάλεια και τον στρατό.

Η σύνοδος του Διαρκούς Κοινού Συμβουλίου ΝΑΤΟ – Ρωσίας, την περασμένη Τετάρτη,
ήταν το επιστέγασμα ενός πολύ πλούσιου και εκτεταμένου φετινού προγράμματος
δραστηριοτήτων ΝΑΤΟ – Ρωσίας. Το Πρόγραμμα Εργασίας μας για το 1998 θα καλύψει
τομείς όπως οι επιχειρήσεις διατήρησης της ειρήνης, ο έλεγχος των εξοπλισμών,
οι προσπάθειες κατά της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής, οι ανταλλαγές
αναφορικά με την πυρηνική ασφάλεια, ο αμυντικός μετασχηματισμός, ο πολιτικός
σχεδιασμός για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και η ανακούφιση από καταστροφές ­
για να δώσω απλώς ένα παράδειγμα.

4 Διευρύναμε τον μεσογειακό διάλογό μας με τη δημιουργία της Ομάδας
Μεσογειακής Συνεργασίας. Αυτό το φόρουμ θα μας προσφέρει την ευκαιρία να
ανταλλάξουμε απόψεις σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος με τους μεσογειακούς
εταίρους μας και να προσδιορίσουμε, όπου χρειάζεται, νέες συνεργατικές
δραστηριότητες μεταξύ Συμμάχων και χωρών της νότιας περιφέρειας της περιοχής.
Αποτελεί σαφή έκφραση της πεποίθησής μας ότι η ασφάλεια στο σύνολο της Ευρώπης
συνδέεται στενά με την ασφάλεια και τη σταθερότητα στη Μεσόγειο.

5Η εσωτερική μεταρρύθμιση του ΝΑΤΟ. Ένα μείζον επίτευγμα του 1997 ήταν
η συμφωνία για τη νέα δομή διοίκησης του ΝΑΤΟ. Είμαι ιδιαίτερα ευχαριστημένος
που η Ισπανία αποφάσισε να συμμετάσχει πλήρως στη δομή αυτή. Ένα άλλο μείζον
επίτευγμα ήταν η συμφωνία στις ρυθμίσεις της διοίκησης του ΝΑΤΟ στην Ανατολική
Μεσόγειο, οι οποίες καθυστερούσαν για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες. Όσον αφορά τη
Γαλλία, η Συμμαχία σέβεται τη θέση της και καλωσορίζει την εποικοδομητική
στάση της έναντι του συνόλου της διαδικασίας εσωτερικής προσαρμογής. Μόλις
εγκαθιδρυθεί, η νέα δομή διοίκησης θα δώσει στη Συμμαχία τη δυνατότητα να
φέρει σε πέρας ένα ολόκληρο φάσμα ρόλων και αποστολών πιο αποτελεσματικά και
ευέλικτα. Θα προβλέπει επίσης τη συμμετοχή των χωρών-εταίρων και θα
διευκολύνει την ενσωμάτωση των μελλοντικών νέων μελών μας.

Η νέα δομή διοίκησης θα επιτρέψει συνασπισμούς υπό ευρωπαϊκή ηγεσία για τη
διαχείριση κρίσεων. Για παράδειγμα, η Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση (ΔΕΕ),
υποστηριζόμενη από το ΝΑΤΟ, θα μπορούσε να δραστηριοποιηθεί στις περιπτώσεις
εκείνες στις οποίες μια ευρωπαϊκή απάντηση θεωρείται προσφορότερη. Έτσι, η
δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ταυτότητας Ασφάλειας και Άμυνας μέσα στο πλαίσιο
του ΝΑΤΟ γίνεται πραγματικότητα.

6 Η Βοσνία. Φέτος έγινε η μετάβαση στη Σταθεροποιητική Δύναμη (SFOR)
στη Βοσνία. Η ΝΑΤΟϊκή ηγεσία αυτής της 36εθνούς δυνάμεως είναι που κατέστησε
δυνατή την επίτευξη των στρατιωτικών στόχων που έθεταν οι Ειρηνευτικές
Συμφωνίες του Ντέιτον.

Την περασμένη εβδομάδα, το Συμβούλιο Εφαρμογής της Ειρήνης στη Βόννη υιοθέτησε
μια νέα δέσμη σκληρών μέτρων, για να προχωρήσει η ειρηνευτική διαδικασία στη
Βοσνία. Πρέπει να παραδεχθούμε ότι η πρόοδος ήταν απογοητευτική σε ορισμένους
τομείς, εξαιτίας της συνεχιζόμενης δυστροπίας και κωλυσιεργίας των αρχών της
Ομοσπονδίας Βοσνίας και Ερζεγοβίνης και της Σερβικής Δημοκρατίας (Ρεπούμπλικα Σέρπσκα).

Αλλά η πίεση που ασκείται από τη διεθνή κοινότητα για την πλήρη εφαρμογή όλων
των Συμφωνιών του Ντέιτον εντείνεται. Η αποφασιστικότητα αυτή θα ανταμειφθεί.
Η πρόοδος ήταν ορατή: οι σκληροπυρηνικοί χάνουν έδαφος υπέρ των δυνάμεων του
πλουραλισμού. Πρόσφυγες επιστρέφουν. Δημοτικές εκλογές διεξήχθησαν ειρηνικά
και σύμφωνα με αυστηρούς κανόνες. Και εκείνες οι οντότητες που συνεργάζονται
με τη διεθνή κοινότητα λαμβάνουν οικονομική βοήθεια που διευκολύνει την
ανάπτυξη κι ένα πιο ευήμερο μέλλον. Αργά αλλά σταθερά, τα συμφέροντα από την
οικοδόμηση της ειρήνης γίνονται πιο ελκυστικά από τα συμφέροντα από τη
διεξαγωγή πολέμου.

Δεν μπορεί να υπάρξει διαρκής ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη. Πριν να τερματίσει την
αποστολή της στη Βοσνία, η διεθνής κοινότητα πρέπει να διασφαλίσει ότι όλοι οι
κατηγορούμενοι για εγκλήματα πολέμου θα προσαχθούν ενώπιον του Διεθνούς
Δικαστηρίου στη Χάγη. Οι εγκληματίες πολέμου έχουν ειδοποιηθεί ότι αργά ή
γρήγορα θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τη Δικαιοσύνη.

Έχουμε μακροπρόθεσμο συμφέρον στη διατήρηση της σταθερότητας στη Βοσνία και
στη γύρω περιοχή. Κι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την πλήρη εφαρμογή της
Συμφωνίας του Ντέιτον. Κατά συνέπεια οι υπουργοί Εξωτερικών του ΝΑΤΟ έδωσαν
αυτή την εβδομάδα στις στρατιωτικές αρχές μας οδηγίες να αναπτύξουν ένα φάσμα
επιλογών για μια ενδεχόμενη στρατιωτική δύναμη με επικεφαλής του ΝΑΤΟ μετά το
τέλος της εντολής της SFOR. Μολονότι δεν θα πάρουμε αποφάσεις πριν από τις
αρχές του ερχόμενου έτους, ένα πράγμα είναι τώρα σαφές: η επένδυσή μας στην
ειρηνευτική διαδικασία δεν θα πάει χαμένη. Αυτό είναι το μήνυμα που θα
μεταφέρω στους ηγέτες της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης κατά την επίσκεψή μου στην
Μπάνια Λούκα και το Σαράγεβο.

ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ

Οι ιστορικοί του μέλλοντος θα αναγνωρίσουν το 1997 ως καμπή στο ξεπέρασμα των
παλιών διαιρέσεων της Ευρώπης. Είναι ένα έτος στο οποίο το περίγραμμα μιας
νέας αρχιτεκτονικής της ευρωπαϊκής ασφάλειας πρόβαλε με μεγαλύτερη σαφήνεια.
Δεν είμαστε απλώς στο κατώφλι μιας νέας εποχής. Μπαίνουμε σ’ αυτή με
εμπιστοσύνη και αισιοδοξία.

Το ΝΑΤΟ ουδέποτε ήταν πιο δραστήριο ή πιο παραγωγικό. Είναι η κατάλληλη στιγμή
για να τιμήσουμε έναν χρόνο επιτυχημένης πορείας.

Ο Χαβιέ Σολάνα είναι γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.