Τουρκόφιλοι επί πληρωμή…

Στις 19 Μαΐου 1985, οι αμερικανικές εφημερίδες «New York Times» και
«Washington Post» δημοσίευσαν μια πληρωμένη καταχώρηση που την υπέγραφαν 69
ακαδημαϊκοί. Η κάθε καταχώρηση στοίχισε τότε περί τα 40.000 δολάρια. Και έλεγε
πως η γενοκτονία των Αρμενίων το 1915 δεν έχει ιστορικά εξακριβωθεί…

ΠΟΛΛΟΙ ΑΠΟ τους υπογράφοντες είχαν βοηθηθεί χρηματικά στο παρελθόν για το
επιστημονικό τους έργο από το Ινστιτούτο Τουρκικών Σπουδών, που εδρεύει από το
1982 στην πρωτεύουσα των ΗΠΑ.

Το συγκεκριμένο περιστατικό, όπως και πολλά άλλα, εξηγεί ο καθηγητής στο Σαν
Φρανσίσκο κ. Σπύρος Βρυώνης, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της
προσπάθειας που καταβάλλει εδώ και αρκετά χρόνια η Τουρκία «να διευρύνει την
πολιτισμική της επιρροή και να δημιουργήσει στην κοινή γνώμη της Αμερικής την
εικόνα εκείνη που εξυπηρετεί απόλυτα τα συμφέροντά της».

ΣΤΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ

Και η προσπάθεια αυτή, όπως τονίζει και ο πρώην πρύτανης του Παντείου
Πανεπιστημίου Δημήτρης Κώνστας, «σχετίζεται με την απόκτηση εδρών στα ξένα
πανεπιστήμια και αποφέρει καρπούς αρκετά συχνά». Τουλάχιστον, στην Αμερική.
«που θεωρείται το κέντρο λήψεως αποφάσεων».

Γιατί σε ό,τι αφορά τις υπόλοιπες χώρες, και ιδιαίτερα τη Μεγάλη Βρετανία, η
κατάσταση παρουσιάζεται διαφορετική και τα πρωτεία είναι ελληνικά. Είναι
χαρακτηριστικό ότι σε όλο τον κόσμο, σήμερα, ο αριθμός των εδρών ή των
τμημάτων Ελληνικών Σπουδών ανέρχονται σε 153, ενώ ο αντίστοιχος αριθμός για
την Τουρκία είναι περίπου 100.

Τον τελευταίο καιρό, τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία φαίνεται πως έχουν
μεταθέσει το πεδίο της αντιπαράθεσής τους στην απόκτηση ερεισμάτων στα ξένα
ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ο αγώνας δρόμου για τη δημιουργία εδρών στα
μεγάλα πανεπιστήμια ή τμημάτων Ελληνικών ή Τουρκικών Σπουδών φαίνεται πως θα
έχει μεγάλη διάρκεια.

ΣΤΑ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ

Πριν από λίγες ημέρες, έγινε γνωστό πως η τουρκική κυβέρνηση χρηματοδότησε το
Πανεπιστήμιο του Stanford, ώστε να προχωρήσει στην πρόσληψη ενός Τούρκου
καθηγητή. «Οι Τούρκοι, μέσω του Ινστιτούτου Τουρκικών Σπουδών κυρίως,
επιδιώκουν να κυριαρχήσουν στα αμερικανικά πανεπιστήμια. Μάλιστα, πριν από
επτά χρόνια, δόθηκαν 750.000 δολάρια για να δημιουργηθεί έδρα Τουρκικών
Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Princeton, την οποία τελικά πήρε ο διευθυντής του
Ινστιτούτου», λέει η Γαρυφαλλιά Μουρτουπάλα, υπεύθυνη πολιτιστικών στην
ελληνική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον.

ΟΙ ΟΜΟΓΕΝΕΙΣ

Οι Έλληνες επιχειρηματίες ή ομογενείς καθηγητές κάνουν, από την πλευρά τους,
ό,τι είναι δυνατόν. Πρόσφατα, στο Πανεπιστήμιο του Harvard ξεκίνησε τη
λειτουργία του, με δαπάνη του Έλληνα επιχειρηματία κ. Σωκράτη Κόκκαλη,
πρόγραμμα υποτροφιών και άλλων δραστηριοτήτων σχετικά με την Ελλάδα και τα
Βαλκάνια. Ενώ, από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, στην Αγγλία, κερδίσαμε πάνω
στο νήμα τους Τούρκους, μια και προλάβαμε να «καπαρώσουμε» έδρα για Ελληνικές
Σπουδές στο φημισμένο London School of Economics.

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ

Η τουρκική επιρροή στα εκπαιδευτικά πράγματα των ΗΠΑ «είναι σαφώς πιο
αποτελεσματική σε σχέση με την αντίστοιχη ελληνική». Ο καθηγητής κ. Θάνος
Βερέμης επισημαίνει πως ήδη από την δεκαετία του ’60 «υπήρξε πρόσφορο έδαφος
για την ανάπτυξη μεσανατολικών σπουδών, γεγονός που ευνόησε τις προσπάθειες
των Τούρκων». Και εξηγώντας τη στρατηγική αυτή, ο κ. Βερέμης προσθέτει πως «οι
Τούρκοι χρηματοδοτούν απλόχερα κάθε υποτροφία πάνω σε τουρκικές σπουδές κάθε
καθηγητή που θέλει να ασχοληθεί με αυτό το θέμα».

Την ίδια άποψη εκφράζει και ο καθηγητής Θεόδωρος Κουλουμπής, που με τη σειρά
του διαπιστώνει ότι «η συγκεκριμένη μεθοδολογία δράσης έχει μακροπρόθεσμους
στόχους και αποφέρει αποτελέσματα σταδιακά. Η εικόνα τής “στρατηγικά
σημαντικής Τουρκίας”, του “κοσμικού της καθεστώτος” κ.λπ. επιτυγχάνονται μέσα
από τέτοιες ενέργειες».

3 ΕΚΑΤ. ΔΟΛΑΡΙΑ

Ο βασικός άξονας σχεδιασμού της πολιτισμικής επιρροής της Τουρκίας στις ΗΠΑ
είναι το Ινστιτούτο Τουρκικών Σπουδών, για την ίδρυση του οποίου, όπως λέει ο
κ. Βρυώνης, διατέθηκαν 3 εκατομμύρια δολάρια από το τουρκικό Δημόσιο. «Το
κεφάλαιο αυτό είναι μέχρι σήμερα ανέπαφο, και από τους τόκους που υπερβαίνουν
τα 2 εκατομμύρια δολάρια έχουν χρηματοδοτηθεί επιστημονικές εργασίες,
υποτροφίες, εκδόσεις βιβλίων, που εξωραΐζουν το προφίλ της Τουρκίας.
Χαρακτηριστικό πάλι είναι ότι για τον ίδιο σκοπό από το Πανεπιστήμιο του Σαν
Φρανσίσκο απορροφήθηκαν πρόσφατα περίπου 1 εκατομμύριο δολάρια».

Από ελληνικής πλευράς, «οι πιστώσεις έχουν αυξηθεί σε σχέση με το παρελθόν και
φθάνουν περίπου στα 200 εκατομμύρια δραχμές το χρόνο», όπως λέει ο γενικός
διευθυντής Πολιτιστικής Ανάπτυξης στο υπουργείο Πολιτισμού Σπύρος Ρέπουλης.

ΠΩΣ ΑΛΛΑΞΕ ΑΠΟΨΗ…

Ο κ. Βρυώνης, όμως, περιγράφοντας την όλη κατάσταση, καταλήγει με το εξής
παράδειγμα: «Πριν από χρόνια ένας έγκριτος Αμερικανός καθηγητής στα οθωμανικά
ζητήματα είχε γράψει βιβλίο για την εικόνα της σύγχρονης Τουρκίας. Στο βιβλίο
του αναφερόταν στη σφαγή των Αρμενίων τα έτη 1896 -’97, 1908 και 1915,
χρησιμοποιώντας τις φράσεις “σφαγή” και “ολοκαύτωμα”. Χρόνια αργότερα ήταν
ανάμεσα σε εκείνους που υπέγραψαν τις πληρωμένες καταχωρήσεις στις δύο
αμερικανικές εφημερίδες…».

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ελληνικών Σπουδών προσφέρεται στην καρδιά της Άγκυρας, ενώ στην
Κρήτη λειτουργεί τομέας Ανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών. Ο ανταγωνισμός
μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, για το ποιος θα αποκτήσει περισσότερες έδρες και
τμήματα στα πανεπιστήμια, έχει επεκταθεί και στις… έδρες των δύο χωρών.

Στο Πανεπιστήμιο της Άγκυρας λειτουργεί, από το 1990, ο Τομέας Νεοελληνικής
Γλώσσας και Λογοτεχνίας. «Στην αρχή το ενδιαφέρον των φοιτητών ήταν μικρό,
σήμερα όμως έχουμε περίπου 75 φοιτητές, κυρίως Τούρκους, που ενδιαφέρονται να
μάθουν για τον ελληνικό πολιτισμό» λέει ο φιλόλογος Σταύρος Γεωρτζόγλου, που
διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της τουρκικής πρωτεύουσας. «Το κλίμα στο μάθημα
είναι παρά πολύ καλό και φανταστείτε ότι η πρωτοβουλία για τη δημιουργία αυτού
του τομέα ήταν της τουρκικής κυβέρνησης».

Έδρα Νεοελληνικών Σπουδών υπάρχει και στο Τμήμα Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου
της Κωνσταντινούπολης. Όπως λέει ο υπεύθυνος του γραφείου Τύπου του Ελληνικού
Γενικού Προξενείου στην Κωνσταντινούπολη, Σωκράτης Τραγότσης, «υπάρχει μεγάλο
ενδιαφέρον στην Τουρκία για την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας. Τα ιδιωτικά
φροντιστήρια που ασχολούνται με αυτό το αντικείμενο πραγματικά… θησαυρίζουν».

Από την άλλη πλευρά, στη χώρα μας λειτουργεί Τομέας Ανατολικών και Αφρικανικών
Σπουδών στο Ιστορικό και Αρχαιολογικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής του
Πανεπιστημίου Κρήτης. Κάθε φοιτητής του Τμήματος υποχρεούται να πάρει τρία
μαθήματα από τον τομέα αυτό. «Οι τουρκολογικές σπουδές είναι ένας τομέας που
παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Μας δίνεται η ευκαιρία να εξηγήσουμε στους
φοιτητές ορισμένα πράγματα, που δεν πρέπει να συγχέονται με την πολιτική»
τονίζει ο καθηγητής της Τουρκολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης, Βασίλης Δημητριάδης.

Επίσης, καθηγητές που ασχολούνται με την τουρκολογία υπάρχουν στο Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο (στην Κέρκυρα) και στο
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων (η θέση στο Πανεπιστήμιο αυτό είναι κενή σήμερα).