Άνοιξε τον δρόμο…

Μιράντα Ξαφά. Από τη θέση της συνεργάτιδος των Salomon Brothers, χαρακτήρισε τη δραχμή ευάλωτη

Διαστάσεις και πολιτικής ρεβάνς αναδεικνύονται τώρα πίσω από τις πιέσεις που
δέχθηκε η δραχμή και οι οποίες προέρχονται, κατά κύριο λόγο, από το Λονδίνο.

ΠΡΟΣΩΠΟ-κλειδί στις πρόσφατες εξελίξεις φαίνεται ότι είναι η κ. Μιράντα Ξαφά
(οικονομική σύμβουλος του κ. Κ. Μητσοτάκη κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας
του), η οποία είναι εγκατεστημένη στο Λονδίνο και εργάζεται στον επενδυτικό
οργανισμό Salomon Brothers.

Οι εκτιμήσεις για την πορεία και τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, οι
φήμες αλλά και οι δήθεν εμπιστευτικές πληροφορίες που διοχετεύονται κατά
κύματα στην αγορά τις τελευταίες δύο εβδομάδες, προέρχονται από συγκεκριμένα
πιστωτικά ιδρύματα και επενδυτικούς οργανισμούς ανάμεσα στα οποία
περιλαμβάνεται και η Salomom Brothers, στην οποία οικονομικός αναλυτής είναι
και η κ. Μ. Ξαφά.

Η ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ 30/10/97

Η κ. Μ. Ξαφά σε έκθεση τής Salomon Brothers, με ημερομηνία 30 Οκτωβρίου, που
αφορούσε την πορεία και τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, χαρακτηρίζει
τη δραχμή ως «ευάλωτη στις συναλλαγματικές πιέσεις», ενώ στην ίδια έκθεση
εμφανίζει προβλήματα στην ελληνική οικονομία που αφορούν την εξέλιξη του
πληθωρισμού, των επιτοκίων, των δημοσιονομικών μεγεθών και του ισοζυγίου
τρεχουσών συναλλαγών, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει βαρύ κλίμα στις
διεθνείς χρηματαγορές σχετικά με την οικονομία. Όταν μάλιστα τα σχόλια αυτά
γίνονται σε μία περίοδο που τα Χρηματιστήρια και οι χρηματαγορές σ’ όλο τον
κόσμο κλυδωνίζονται, τότε ουσιαστικά ανοίγει ο δρόμος για την επίθεση και κατά
της δραχμής.

Ενδεικτικό θα πρέπει να θεωρηθεί το γεγονός ότι στην έκθεση διατυπώνονται
απόψεις, σύμφωνα με τις οποίες:

* Η ανεπαρκής δημοσιονομική προσαρμογή και οι υπερβολικές αυξήσεις οδήγησαν τα
τελευταία χρόνια σε υπερτίμηση του νομίσματος.

* Η δραχμή είναι ευάλωτη στις μεταβολές των παγκόσμιων οικονομικών συνθηκών
λόγω των αδύναμων οικονομικών μεγεθών και λόγω έκθεσης σε εξωτερικούς κινδύνους.

* Περαιτέρω πιέσεις με πωλήσεις στο νόμισμα θα μπορούσαν να προέλθουν από
εγχώριες επιχειρήσεις, που θέλουν να μειώσουν την έκθεσή τους στον εξωτερικό κίνδυνο.

* Η προσπάθεια για δημοσιονομική σταθεροποίηση έχει αφεθεί σε νέους φόρους,
ενώ η προσπάθεια για την περικοπή της υπερβολικής κατανάλωσης και της μείωσης
του δημόσιου τομέα είναι περιορισμένη.

* Οι μεγάλες χρηματο-οικονομικές ανάγκες του δημόσιου τομέα το τελευταίο
τετράμηνο και μία αναμενόμενη αύξηση του πληθωρισμού πέραν του 4,9%, που
καταγράφηκε τον Σεπτέμβριο, θα διατηρήσει τις ανοδικές τάσεις στα επιτόκια
μέχρι τέλος του χρόνου.

ΤΙ ΑΠΟΚΡΥΠΤΕΤΑΙ

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι στην έκθεση γίνεται σαφής αναφορά στα
συναλλαγματικά διαθέσιμα, καθώς αναφέρεται ότι από 20 δισ. δολάρια που ήταν
τον Ιανουάριο του 1997 έπεσαν στα 13 δισ. δολάρια τον Σεπτέμβριο. Η αναφορά
αυτή γίνεται χωρίς να αναφέρεται ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός πως με τα
μέτρα για την απελευθέρωση του συναλλάγματος, που ανακοινώθηκαν το καλοκαίρι,
περιορίσθηκε το ποσοστό δεσμεύσεων που έχουν οι Τράπεζες στους λογαριασμούς
συναλλάγματος. Αυτό σημαίνει ότι απελευθερώθηκε συνάλλαγμα 3-4 δισ. δολαρίων,
το οποίο όμως εξακολουθεί να είναι διαθέσιμο στην Κεντρική Τράπεζα.

Όλες αυτές οι επισημάνσεις δημιουργούν σε επενδυτές, που δεν έχουν πλήρη
ενημέρωση για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, την εικόνα μιας εύθραυστης
ισορροπίας. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι οι πιέσεις που δέχθηκαν οι
χρηματαγορές της Άπω Ανατολής ξεκίνησαν όταν στις παγκόσμιες χρηματαγορές
δημιουργήθηκε η εικόνα της οικονομικής αστάθειας. Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα
όλοι οι διεθνείς οργανισμοί στις εκθέσεις τους για την ελληνική οικονομία
επισήμαιναν τα θετικά βήματα που έχουν γίνει προς την κατεύθυνση του
περιορισμού του πληθωρισμού και των δημοσιονομικών ελλειμμάτων.

Σημειώνεται, ότι από τον ίδιο συμβουλευτικό οργανισμό διοχετεύονταν μία ημέρα
αργότερα φήμες ότι στο «Λονδίνο επικρατεί νευρικότητα» και ότι επενδυτές
σκέπτονται το ενδεχόμενο υποτίμησης, «είτε εκείνο είτε το επόμενο Σαββατοκύριακο».

* Πάντως, η Τράπεζα της Ελλάδος και η κυβέρνηση από την πλευρά τους με τα
υψηλά επιτόκια έχουν θωρακίσει τη δραχμή απέναντι στην κερδοσκοπία, ενώ
ταυτόχρονα με την έκδοση ομολόγων με ρήτρα ECU-εύρω ενισχύεται η εμπιστοσύνη
στην ισχυρή δραχμή.

ΣΤΙΣ 20 Νοεμβρίου προσδιορίστηκε να συζητηθεί στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου
το ζήτημα του ανατοκισμού που επιβάλλουν οι Τράπεζες σε καθυστερούμενη
εξόφληση δανείων, αγορών μέσω πιστωτικών κρατών κ.λπ., καθώς για το θέμα έχουν
εκδοθεί αντικρουόμενες αποφάσεις από τα πολιτικά τμήματα του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Η Ολομέλεια καλείται να κρίνει εάν οι Τράπεζες νομίμως προχωρούν σε ανατοκισμό
των δανειοδοτήσεών τους, όταν αυτές καταστούν ληξιπρόθεσμες, χωρίς να υπάρχει
προηγούμενη συμφωνία του δανειολήπτη για το ύψος του τόκου και την ημερομηνία
έναρξης του ανατοκισμού. Ή εάν θα πρέπει και στην περίπτωση του ανατοκισμού να
υπάρχει ρητή συμφωνία από την πλευρά του δανειολήπτη.

Το θέμα αφορά μεγάλο αριθμό δανείων που χορηγήθηκαν από τα πιστωτικά ιδρύματα
κατά την δεκαετία του ’80 και τα οποία έχουν υπερδιπλασιαστεί λόγω του
ανατοκισμού. Με απόφαση του Β’ Πολιτικού Τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ως
γνωστόν, ο ανατοκισμός υπό αυτούς τους όρους έχει κριθεί παράνομος και
επομένως οι Τράπεζες θα πρέπει να επιστρέψουν δεκάδες δισεκατομμύρια δραχμές
σε επιχειρήσεις ή ιδιώτες που είχαν δανειοδοτήσει.

Αντιθέτως, το Α’ Τμήμα του Αρείου Πάγου έχει με σειρά αποφάσεων κρίνει ότι ο
ανατοκισμός είναι νόμιμος, ενώ οι Τράπεζες υποστηρίζουν ότι σε κάθε σύμβαση
δανειοδότησης που υπογράφεται, προβλέπονται ρητά οι όροι ανατοκισμού (έστω κι
αν στην περίπτωση των πιστωτικών καρτών βρίσκονται στα λεγόμενα «ψιλά
γράμματα», που περνούν απαρατήρητα…).

Από το ίδιο Τμήμα του Ανωτάτου Δικαστηρίου κρίθηκε, πάντως, ότι στις
δικαστικές διαταγές πληρωμής θα πρέπει να αναγράφονται και τα ποσά που
διεκδικούν οι Τράπεζες, λόγω του ανατοκισμού. Και μάλιστα να αναφέρεται το
ακριβές ύψος των σχετικών απαιτήσεων.

Έτσι, απέρριψε αίτηση της Εθνικής Τράπεζας που ζητούσε 63 εκατ. δρχ. από
εταιρεία λόγω ανατοκισμού, ενώ παρουσίαζε διαταγή πληρωμής 23,8 εκατ. δρχ. Για
τη διαφορά αυτή, από τη στιγμή που τα ποσά που προέκυπταν από τον ανατοκισμό
δεν περιελήφθησαν στη διαταγή πληρωμής, η Τράπεζα θα πρέπει να κινήσει νέα
δικαστική διαδικασία.