Βουτιά στο παρελθόν

Η δίκη του Μορίς Παπόν υποχρεώνει τους Γάλλους να αντιμετωπίσουν το σκοτεινό παρελθόν, που είχαν απωθήσει (σκίτσο από τη «Λε Μοντ»)

Με τη δίκη του Μορίς Παπόν, η Γαλλία αναμοχλεύει ένα σκοτεινό παρελθόν, που τα
μεταπολεμικά χρόνια επιχείρησε επιμελώς να εξαλείψει από τη συλλογική μνήμη,
ενστερνιζόμενη τη θέση του στρατηγού Ντε Γκωλ περί ανυπαρξίας του κράτους των δωσίλογων.

ΚΑΙ ΟΜΩΣ το καθεστώς των δωσίλογων υπήρξε και συνεργάστηκε αρμονικά με τη
ναζιστική Γερμανία, βοηθώντας την να επιβάλει την «τελική λύση».

Σ’ αυτό είναι κατηγορηματικός ο Αμερικανός ιστορικός Ρόμπερτ Πάξτον, που θα
καταθέσει ως μάρτυρας στη συνεχιζόμενη δίκη του Μορίς Παπόν.

«Είμαι πρόθυμος ακόμη μια φορά να αποδείξω τον τρόπο με τον οποίο λειτούργησε
αυτή η συνεργασία. Το καθεστώς του Βισί, με την απογραφή των Εβραίων,
κατέστησε ακόμη πιο ευάλωτα χιλιάδες άτομα. Και δάνεισε στους κατακτητές την
έμπειρη αστυνομία του», τονίζει ο Πάξτον, που μετέβη στο Μπορντό για να
καταθέσει στη δίκη του 87χρονου σήμερα Παπόν.

Ο Μορίς Παπόν, ανώτερος αξιωματούχος του καθεστώτος του Βισί, ο οποίος όχι
μόνο δεν λογοδότησε για τη δράση του κατά την περίοδο της Κατοχής αλλά έγινε
υπουργός επί προεδρίας Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν, δικάζεται για εγκλήματα κατά
της ανθρωπότητας. Κατηγορείται ότι διοργάνωσε και επέβλεψε τη μεταφορά σε
στρατόπεδα συγκέντρωσης 1.560 Γαλλοεβραίων και είναι ο πρώτος ανώτερος
αξιωματούχος του Βισί που παραπέμφθηκε σε δίκη μ’ αυτή την κατηγορία.

Μετά τον πόλεμο η συντριπτική πλειοψηφία των Γάλλων υιοθέτησε την άποψη του
στρατηγού Ντε Γκωλ ότι η Γαλλία ήταν ενωμένη στην αντίσταση κατά των Γερμανών
κατακτητών και ότι δεν υπήρξε καθεστώς δωσίλογων.

Η ΓΑΛΛΙΑ ΤΟΥ ΒΙΣΙ

Πρώτος κατέρριψε αυτόν τον μύθο ο ιστορικός Ρόμπερτ Πάξτον, καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο της Κολούμπιας. Με το βιβλίο που εξέδωσε το 1972 με τίτλο «Η
Γαλλία του Βισί: παλιά φρουρά, νέα τάξη» αποκάλυψε ότι πολλοί ήταν εκείνοι που
συνεργάστηκαν με τη θέλησή τους με τους ναζί, σε μια χώρα που μεταπολεμικά
απέδωσε όλη την ευθύνη για την εξόντωση των Εβραίων στους Γερμανούς, με το
επιχείρημα ότι εξανάγκασαν τους αξιωματούχους του Βισί να ψηφίσουν
αντισημιτικούς νόμους.

«Το επιχείρημα ότι οι Γερμανοί τούς υποχρέωσαν δεν ευσταθεί. Δεν μπορούσαν να
τους εξαναγκάσουν οι Γερμανοί», τονίζει ο Αμερικανός ιστορικός και υποστηρίζει
ότι «με την εμμονή του ότι είναι κυρίαρχο κράτος, το Βισί διέθετε τη δική του
αστυνομία για να κάνει τη βρώμικη δουλειά, με αποτέλεσμα να οδηγεί τη Γαλλία
πιο βαθιά στη συνεργασία απ’ ό,τι π.χ. οι Ολλανδοί ή οι Βέλγοι».

Με βάση μια συμφωνία που έγινε τον Ιούλιο του 1942 ανάμεσα στον αρχηγό των Ες
Ες στη Γαλλία Καρλ Όμπεργκ και τον αρχηγό της γαλλικής αστυνομίας Ρενέ
Μπουσκέ, η γαλλική αστυνομία μπορούσε να δρα ανεξάρτητα.

«Το τίμημα ήταν ότι η γαλλική αστυνομία έπρεπε να καταδιώκει τους εχθρούς του
Ράιχ: Εβραίους, κομμουνιστές, μέλη της αντίστασης. Έπεισαν τους εαυτούς τους
ότι υπηρετούσαν το κράτος, αλλά στην ουσία έκαναν τα πάντα για να βοηθήσουν
τους ναζί» καταλήγει.

Μια μαρτυρία του πρώην προέδρου Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν επιβεβαιώνει τα
λεγόμενα του Ρόμπερτ Πάξτον.

«Ήταν το 1942. Είδα να περνούν λεωφορεία, όπου στοιβάζονταν άνδρες, γυναίκες
και παιδιά με τις αποσκευές τους. Στο πίσω μέρος των λεωφορείων αυτών ­ που
διέθεταν μια μικρή πλατφόρμα επιβίβασης και αποβίβασης ­ βρίσκονταν Γάλλοι
αστυφύλακες».

Ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν, ο οποίος διόρισε το 1978 υπουργό Προϋπολογισμού τον
Μορίς Παπόν, χωρίς να γνωρίζει το παρελθόν του ­ το οποίο άλλωστε αποκαλύφθηκε
δημόσια το 1981 ­ δίνει τη δική του εκδοχή για εκείνη τη σκοτεινή ιστορική περίοδο.

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Λε Μοντ» τονίζει ότι δεν συμμερίζεται την
γκωλική άποψη περί ανυπαρξίας του δωσιλογικού καθεστώτος του Βισί, αλλά δεν
παραγνωρίζει την «ιστορική αλήθεια». Για τον πρώην πρόεδρο «η Γαλλία πολέμησε
λιγότερο απ’ όσο θα ήθελε σήμερα να πιστεύει, αλλά συνεργάστηκε με τον γερμανό
κατακτητή λιγότερο απ’ όσο αφήνεται τώρα να εννοηθεί».

Εκφράζοντας τη λύπη του που με τη δίκη του Παπόν δημιουργήθηκε στη γαλλική
κοινή γνώμη το «συναίσθημα της συνενοχής» αρνείται «να κάνει τη χάρη στους
Αγγλοσάξονες κυρίως που αναμένουν την αναγνώριση της ενοχής της Γαλλίας».

«Οι Γερμανοί υπήρξαν οι πρωταγωνιστές της ιστορίας τους» διευκρινίζει ο πρώην
πρόεδρος. «Αντίθετα, ο γαλλικός λαός υπέστη κατοχή από ξένο στρατό, που
υπαγόρευσε τον δικό του νόμο».