ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ρήξη και όχι διαχείριση

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας έχει εισηγηθεί και ο Πρωθυπουργός έχει
συμφωνήσει πως το 1998 θα είναι «έτος λιτότητας» για τον δημόσιο τομέα. Αυτό
πρακτικά σημαίνει ότι το βάρος της οικονομικής πολιτικής για το προσεχές έτος
θα πέσει στα μέτρα που θα οδηγούν σε συγκράτηση των δημόσιων δαπανών με τη
δραστική περικοπή εκείνων που θα μπορούσαν να συμπιεστούν και την αποφασιστική
περιστολή της σπατάλης.

Η μετατόπιση του κέντρου βάρους της οικονομικής πολιτικής προς την κατεύθυνση
αυτή είναι επιβεβλημένη εκ των πραγμάτων για τους εξής δύο λόγους: Πρώτον,
διότι ύστερα από τη δέσμευση του Πρωθυπουργού ότι δεν θα επιβληθούν νέοι φόροι
το 1998, η εκπλήρωση του δημοσιονομικού στόχου τού Προγράμματος Σύγκλισης
είναι εφικτή μόνον εφόσον συμπιεσθούν οι δημόσιες δαπάνες. Πράγματι, αν
αναλύσουμε τις δημοσιονομικές εξελίξεις από το 1994 και μετά, που εφαρμόζεται
το Πρόγραμμα Σύγκλισης, θα διαπιστώσουμε ότι η σταδιακή μείωση του δημόσιου
ελλείμματος ως ποσοστό του ΑΕΠ από 14% το 1993 στο 4,2% εφέτος, στηρίχθηκε
βασικά στην αύξηση των εσόδων.

Η επιβολή των αντικειμενικών κριτηρίων που διεύρυναν τη φορολογική βάση, η
αύξηση των έμμεσων φόρων και τελευταίως η φορολογία της μεγάλης ακίνητης
περιουσίας και των ομολόγων, επέτρεψαν την αύξηση των δημοσίων εσόδων με
ρυθμούς ταχύτερους της αύξησης του ΑΕΠ.

Στην εισηγητική έκθεση του εφετινού προϋπολογισμού αναφέρεται χαρακτηριστικά:
«Αξίζει να επισημανθεί στο σημείο αυτό ότι τη δημοσιονομική προσαρμογή των
τελευταίων ετών τη χαρακτηρίζει μία σοβαρή ανισομέρεια.

Συγκεκριμένα, το μεγαλύτερο βάρος της δημοσιονομικής προσαρμογής έπεσε στο
σκέλος των εσόδων και το μικρότερο στο σκέλος των δαπανών. Αυτή η ανισομέρεια
θα πρέπει να διορθωθεί τα επόμενα χρόνια και το 1997 σχεδιάζεται να γίνει το
πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή».

Παρά τις αξιέπαινες, όμως, προσπάθειες του αρμόδιου υφυπουργού Οικονομικών κ.
Ν. Χριστοδουλάκη, τα βήματα που έγιναν εφέτος δεν ήταν αρκετά αποφασιστικά.
Απόδειξη, ότι οι λεγόμενες πρωτογενείς δαπάνες, δηλαδή οι εκτός τόκων δαπάνες
του τακτικού προϋπολογισμού, παρουσιάζουν από τον Ιούλιο και μετά μια
ανησυχητική άνοδο. Υπό την πίεση και των συνδικάτων, αλλά και των κοινωνικών
προτεραιοτήτων ο εφετινός προϋπολογισμός επωμίσθηκε νέα βάρη, λόγω πρόσθετων
προσλήψεων εκπαιδευτικών και νοσηλευτικού προσωπικού και αυξήσεων στις
αποδοχές, ενώ σημαντική ήταν και η επιβάρυνση από την αποστολή του
εκστρατευτικού σώματος στην Αλβανία.

Συνεπώς, ό,τι δεν έγινε όλα τα προηγούμενα χρόνια, πρέπει να γίνει σωρευτικά
μέσα στο 1998, για το οποίο το Πρόγραμμα Σύγκλισης προβλέπει νέα μείωση του
δημόσιου ελλείμματος από 4,2% του ΑΕΠ στο 2,5%. Η μείωση αυτή κατά 1,7
ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ ή κατά περίπου 4,5 τρισ. δρχ., πρέπει σε σημαντικό
βαθμό να προέλθει από τη συγκράτηση των δημόσιων δαπανών.

Πώς μπορεί να γίνει αυτή η γιγαντιαία για την ελληνική πρακτική προσαρμογή;
Είναι φανερό ότι πλέον πρέπει να εγκαταλειφθούν οι διαχειριστικές πολιτικές
και να γίνουν οι ρήξεις και οι δομικές αλλαγές που θα αλλάξουν όλη την εικόνα
και τη συμπεριφορά τού δημόσιου τομέα. Από την εφαρμογή της δέσμευσης για μία
πρόσληψη στο Δημόσιο για κάθε πέντε αποχωρήσεις, μέχρι την εξυγίανση των ΔΕΚΟ
και την κατάργηση ή συγχώνευση δημόσιων υπηρεσιών και οργανισμών, πρέπει να
ολοκληρωθεί μια πολιτική, στο τέρμα της οποίας θα βρίσκεται ένα κράτος
μικρότερο σε μέγεθος και μεγαλύτερο σε αποτελεσματικότητα.

Ο Πρωθυπουργός μεθαύριο στη Θεσσαλονίκη θα πρέπει αυτό ακριβώς το περιεχόμενο
να δώσει στην οικονομική πολιτική του επόμενου έτους, η οποία θα πρέπει να
συνδυάζει την αυστηρότητα και τη λιτότητα στις δημόσιες δαπάνες, με εκείνες
τις διαρθρωτικές αλλαγές που θα καταστήσουν αποδοτικό για την εθνική οικονομία
τον δημόσιο τομέα.

Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος ουσιώδης λόγος που επιβάλλει στην οικονομική
πολιτική τον μονόδρομο της μείωσης των δημόσιων δαπανών.

Ο πληθωρισμός απεδείχθη εφέτος πολύ «σκληρό καρύδι» και, παρά τα μέτρα που
ελήφθησαν, ο στόχος για μείωσή του στο 4,5% στο τέλος του χρόνου απεδείχθη
ανέφικτος.

Από τις δυσκολίες όμως αυτές προκύπτει σαφώς ότι για να μειωθεί ο πληθωρισμός
δεν αρκεί να συγκρατηθούν τα εισοδήματα των εργαζομένων όταν ο δημόσιος τομέας
δεν υποβάλλεται σε πρόγραμμα λιτότητας και τα ελλείμματά του τροφοδοτούν τις
πληθωριστικές προσδοκίες.