Κώστας Παταβούκας Ο «φιλόσοφος» με την μπάλα

Συντροφιά μ’ ένα βιβλίο ξεκουράζεται τις ελεύθερες ώρες του στο «ησυχαστήριό» του στη Φιλοθέη

Ο Κώστας Παταβούκας στα 31 του χρόνια δείχνει να έχει ξεφύγει από το σύνδρομο
του αθλητή και της καριέρας. Έχοντας λύσει τα οικονομικά του προβλήματα,
τίναξε από πάνω του τη ματαιοδοξία της επωνυμίας και αναζητεί νέες διαδρομές,
πιο ανθρώπινες, με στόχο την εσωτερική του ολοκλήρωση.

Ο Κωστάκης παραμένει αγαπημένος στους κύκλους του μπάσκετ. Ουδέποτε έδωσε
αφορμή για επικριτικά σχόλια, ίσως επειδή έμαθε στη ζωή του να μην προκαλεί,
αλλά να βρίσκεται πάντα στο περιθώριο του κυκλώνα που μαστίζει τους σταρ της
εποχής μας. Γι’ αυτόν το λόγο άλλωστε και στην καθημερινότητά του επιδιώκει
χαμηλούς τόνους και μια ήρεμη ζωή, όπως ένας απλός άνθρωπος, έχοντας ως
ορμητήριο ένα ήσυχο περιβάλλον στα βόρεια προάστια συντροφιά με τα χόμπι του:
Το διάβασμα, τη μουσική, τη ζωγραφική αλλά και δύο βελγικά λυκόσκυλα.

Προς το παρόν του αρέσει που παίζει μπάσκετ, παράλληλα όμως ξεκαθαρίζει ότι θα
σταματήσει όταν ακόμη βρίσκεται ψηλά. Είναι πεπεισμένος ότι το άθλημα δεν θα
τον απορροφήσει στο μέλλον επαγγελματικά. Πάντως παραμένει ένας εραστής ιδεών
από μια γειτονιά που μεγάλωσε, αυτή των Εξαρχείων, θυμάται με νοσταλγία την
«παλιοπαρέα» από το μπάσκετ της Εθνικής ομάδας στη δεκαετία του ’80 και θέλει
να πραγματοποιήσει τα επόμενα χρόνια το όνειρό του: να ταξιδέψει σε άγνωστες
χώρες και να γεμίσει τις «μπαταρίες» του με εμπειρία και γνώσεις.

Ο «ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ» του ελληνικού μπάσκετ είναι πολύ μικρός για να έχει αυτό το
προσωνύμιο, αλλά και αρκετά μεγάλος για να τον φωνάζουν ακόμη «Κωστάκη». Κι
όμως, στον 31χρονο Κώστα Παταβούκα αυτή η διπλή ιδιότητα «πάει γάντι». Από τη
μία προσπαθεί να εμβαθύνει και να ανακαλύψει εξωαγωνιστικές πτυχές για το
άθλημα που λατρεύει και από την άλλη εξακολουθεί να παραμένει απλός και
προσιτός ως ένα μικρό παιδί.

Έχοντας μόλις επιστρέψει από τη γειτονική Ιταλία, προτιμά να περνάει τις
ελεύθερες ώρες του στο ησυχαστήριό του, ένα μοντέρνο και πανέμορφο διαμέρισμα
στη Φιλοθέη. Απέναντι «πιάτο» η ανατολική πλευρά της Αθήνας. Η θέα της
Πεντέλης και του Υμηττού τον βοηθά να αυτοσυγκεντρώνεται και να ασχολείται με
τα αγαπημένα του ενδιαφέροντα: «Είμαι ένας μανιώδης του κομπιούτερ. Μ’ αρέσει
να παίζω διάφορα παιχνίδια, αλλά μ’ έχει γοητεύσει ο κόσμος του Ίντερνετ».

Ο χώρος του κινείται ανάμεσα σ’ ένα κλίμα ευφορίας, σαν να έχει σκάσει από μια
έκθεση επίπλου με μοντέρνο ντιζάϊν ­ «με βοήθησε πολύ η γυναίκα του Νίκου του
Φιλίππου, η οποία είναι διακοσμήτρια» ­ και σε μία τάξη πραγμάτων που
αναδεικνύει τη συγκρότηση και τη δομημένη προσωπικότητα του ιδιοκτήτη: «Είναι
πολύ σημαντικό να σ’ εκφράζει η ατμόσφαιρα γύρω σου. Μου δημιουργεί μια ηρεμία
και με βοηθά να ανακαλύψω τον εαυτό μου». Σιγά σιγά, συζητώντας πολύ μαζί του,
διαπιστώνω πως τελικά κάθε άνθρωπος μπορεί να κάνει ό,τι πράγμα θέλει, όχι
μόνον γιατί του αρέσει αλλά και επειδή αυτό θα τον κρατήσει σε μια εσωτερική ισορροπία.

ΞΕΚΑΘΑΡΙΣΜΑ

Όταν μιλάει κρατά χαμηλούς τους τόνους, όπως ακριβώς έχει μάθει να κάνει και
στη ζωή του. Έχει κερδίσει δόξα και χρήματα που άλλοι πρέπει να δουλέψουν
πέντε ζωές για να τα αποκτήσουν. Έτσι, άνετα και έχοντας λύσει το οικονομικό
του, στρέφεται σε άλλες αναζητήσεις. Γι’ αυτό και τον πείραξε η στάση
ορισμένων ανθρώπων κατά τη διάρκεια της περσινής χρονιάς. Άλλωστε έχει την
άποψη ότι οι κώδικες της συμπεριφοράς καθορίζονται από την εσωτερική μόρφωση:
«Εντάξει, μπορεί κάποιος να έχει τελειώσει Πανεπιστήμιο, όμως εσωτερικά να
είναι άξεστος, ενώ ένας άλλος που δεν έχει σπουδάσει να είναι αγαθός και
ευγενικός και να το εκπέμπει».

Το περασμένο φθινόπωρο αποφάσισε να ξεκαθαρίσει τα πράγματα. Άφησε πίσω στην
Ελλάδα ένα κομμάτι της ζωής του, «κυρίως την οικογένειά μου και μερικούς
καλούς φίλους» και ξενιτεύτηκε για 10 μήνες στην Μπολόνια. Η αίσθηση που του
άφησε αυτό το διάλειμμα, καθότι τώρα επέστρεψε στην Αθήνα και τον Παναθηναϊκό,
ήταν κάτι παραπάνω από ωραία. Έχει διατηρήσει μονάχα τις καλές αναμνήσεις. Δεν
ένιωσε ξένος μολονότι είχε τη μεταχείριση αλλά και όλες τις ανέσεις και τα
πλεονεκτήματα που έχουν αντίστοιχα οι ξένοι παίκτες οι οποίοι έρχονται στη
χώρα μας: «Δηλαδή ποτέ δεν έτρεξα για απλά πράγματα της καθημερινότητας. Από
την τράπεζα και τον ασφαλιστή, για παράδειγμα, μέχρι να πάω το αυτοκίνητο για
σέρβις. Αυτά τα έκαναν για μένα άνθρωποι της ομάδας. Εγώ δεν είχα την
παραμικρή συμμετοχή, με συνέπεια το άγχος να ήταν σημαντικά λιγότερο και έκανα
απερίσκεπτος τη δουλειά μου».

Σ’ αυτή την παραδοσιακά από πολιτικής απόψεως «κόκκινη» πόλη, με τους 80.000
ντόπιους και ξένους φοιτητές και την πληθώρα των κοινωνικών και ιδεολογικών
ρευμάτων, ο Κώστας Παταβούκας βρήκε ξανά ένα κομμάτι του εαυτού του που το
είχε εναποθέσει βαθιά μέσα του, από τότε που πέρασε την εφηβεία του στους
δρόμους των Εξαρχείων. «Έτσι, μπορεί τον φιλελευθερισμό εκείνων των χρόνων να
τον πέρασα ξώφαλτσα, οι παρέες μου όμως ήταν βαθύτατα πολιτικές. Κοντά σ’
αυτές πολιτικοποιήθηκα κι εγώ. Στην Μπολόνια συνειδητοποίησα αυτές τις
επιρροές. Και με την επαφή που είχα με τον απλό κόσμο, στο δρόμο, στα μαγαζιά,
στη διασκέδαση, μπόρεσα να ανακαλύψω μια ουσιαστική τοποθέτησή μου σ’ έναν
ευρύτερα προοδευτικό χώρο».

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Ο Κώστας Παταβούκας γεννήθηκε στην Καλαμπάκα και είναι το μεγαλύτερο από τα
τέσσερα αρσενικά αδέλφια της οικογένειας, η οποία μετακόμισε πολύ νωρίς στην
Αθήνα. Δεν το κρύβει πως μεγάλωσε σε μια ατμόσφαιρα πλημμυρισμένη από αγάπη.
Κι αυτή ακριβώς την αίσθηση οι γονείς μετέφεραν σ’ όλα τα παιδιά. Δηλαδή το
κλίμα ήταν συνυφασμένο με τη σύμπνοια και τη συμμαχία: «Δεν θέλω να το κάνω
μελό. Και τσακωμούς και καβγάδες είχαμε μεταξύ μας. Όμως υπήρχε πραγματικό
ενδιαφέρον. Δεν υπήρχε προστατευτικότητα που να είναι οι γονείς από πάνω σου
και να αποφασίζουν για σένα. Να σε σπρώξουν σε δρόμους. Αλλά σε οποιαδήποτε
δική σου απόφαση στήριζαν την προσπάθειά σου. Βρίσκονταν κοντά σου κι αυτό
είναι το πιο σημαντικό».

Το μπάσκετ τον κέρδισε από νωρίς, αλλά πάντοτε προσπαθούσε να μην αποκόβεται
από τις υπόλοιπες κοινωνικές δραστηριότητες. Τον ελεύθερο χρόνο του, ακόμη κι
όταν πέρασε σε επαγγελματικές ομάδες, τον περνούσε με τα βιβλία. Άλλωστε δεν
είναι τυχαίο πως τον συνοδεύει η φήμη του «διαβαστερού», γεγονός που δεν
συνηθίζεται τουλάχιστον στους αθλητικούς χώρους. Μεγάλη του αγάπη η
νεοελληνική λογοτεχνία. Το απωθημένο του όμως είναι οι αρχαίοι συγγραφείς που
έχει βάλει στόχο να τους «φάει με το κουτάλι» όταν τακτοποιήσει τις στοίβες
των βιβλίων από τα κουτιά στη βιβλιοθήκη.

Μόλις θελήσει να εκτονωθεί, δύο βέλγικα λυκόσκυλα, ο Κρέζο και ο Πίνο, που
οφείλουν τα ονόματά τους στον αείμνηστο προπονητή του στην ΑΕΚ Κρέζιμιρ
Τσόσιτς και στον βοηθό του Πίνο, του κρατούν συντροφιά. Στα διαλείμματα ακούει
πολλή μουσική: «Πάθος με τους αδελφούς Κατσιμίχα αλλά και άλλους αυτής της
γενιάς των τραγουδοποιών. Ακόμη και το διάστημα που έλειπα στην Ιταλία είχα
δικό μου άνθρωπο ο οποίος αγόραζε όλους τους καινούργιους ελληνικούς δίσκους
ώστε να τους ακούσω όταν επιστρέψω και να κάνω τις επιλογές μου».

Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ

Οι τοίχοι του διαμερίσματος είναι γεμάτοι με πίνακες, κυρίως μοντέρνας
τεχνοτροπίας. Στο τέλος της συζήτησης τού ξεφεύγει πως και ο ίδιος προσφάτως
ασχολείται με τη ζωγραφική. Διστάζει και πολύ συγκρατημένα ομολογεί το νέο του
χόμπι, αλλά επιμόνως αρνείται να παρουσιάσει τα πρώτα του βήματα στο χώρο της
Τέχνης. Ωστόσο δίνει την υπόσχεση αυτό να γίνει στο μέλλον.

Το παρόν, πάντως, το βλέπει με σιγουριά. Θέλει να παίζει μπάσκετ και να το
ευχαριστιέται. «Άλλωστε τώρα πια δεν έχω ν’ αποδείξω τίποτα σε κανέναν», λέει.
Δεν έχει ακόμη προσδιορίσει το αθλητικό του τέλος, όμως «το σίγουρο είναι πως
θα σταματήσω την μπάλα όταν ακόμη βρίσκομαι ψηλά». Είναι επίσης αποφασισμένος
να μην ακολουθήσει το επάγγελμα του προπονητή, μολονότι δεν είναι λίγοι
εκείνοι που υποστηρίζουν ότι θα έκανε λαμπρή καριέρα.

Όσον αφορά τους επόμενους στόχους του, θέλει να ικανοποιήσει ένα όνειρό του.
Να γυρίσει τον κόσμο: «Όχι σαν Γιαπωνέζος με μία φωτογραφική μηχανή και να το
παίζω τουρίστας. Μ’ αρέσει να επισκεφθώ άγνωστες χώρες, από την Κεντρική και
Λατινική Αμερική μέχρι την Ασία και την Αφρική. Για χρόνια και να ανακατευθώ
με τους ντόπιους. Να γνωρίσω άλλους πολιτισμούς, ήθη και έθιμα. Να ξεφύγω από
τα τετριμμένα και να κάνω αυτό που μου ταιριάζει περισσότερο ώστε να περνάω καλά…».

ΓΙΑ ΤΟΝ Κώστα Παταβούκα τα πρώτα χρόνια της ζωής του ήσαν συνυφασμένα με το
άθλημα. «Δηλαδή μπάσκετ και Κώστας υπήρξαν τότε δύο έννοιες ταυτόσημες»,
παραδέχεται. Σήμερα, όμως, τα πράγματα έχουν διαφοροποιηθεί, όχι επειδή
μεγάλωσε, αλλά γιατί άλλαξε ο Κώστας. Με αποτέλεσμα, όλα να τα βλέπει πιο
ήρεμα, αποστασιοποιημένα, αλλά ταυτόχρονα από την αισιόδοξη πλευρά τους:
«Σημασία έχει να τα κάνεις όπως θέλεις εσύ, χωρίς πίεση».

Γύρω στα 14-15 του χρόνια ξεκίνησε να παίζει στον Αστέρα Εξαρχείων, αφού
προηγουμένως, στην παιδική χαρά με τις δύο μπασκέτες πίσω από τον Αη – Νικόλα
στα Πευκάκια, πάνω από την Ασκληπιού, είχε φάει ατέλειωτες ώρες σε πρόχειρα
«μονά». Μετά ήρθε η εποχή του Γκάλη, που ανέτρεψε τα δεδομένα στο ελληνικό
μπάσκετ και ο Κώστας ούτε που φαντάζονταν πως θα μπορούσε να είχε αυτή την
εξέλιξη. Άλλωστε, δεν παραλείπει να αναφερθεί στον Κώστα τον Πολίτη, «έναν από
τους προπονητές που έκανε επανάσταση στο άθλημα» και ο οποίος τον κάλεσε στην
Εθνική ομάδα μολονότι ήταν παίκτης του Αστέρα.

Η πορτοκαλί μπάλα τον κέρδισε αμέσως. Του άρεσε όμως και η γενικότερη έννοια
του ομαδικού αθλήματος. Γιατί εκεί συγκεντρώνονται καμιά 15αριά διαφορετικοί
χαρακτήρες, κουβεντιάζουν, «την ψάχνουν», συνεννοούνται και ο ένας συμπληρώνει
τον άλλον: «Είναι μια επεξεργασία που γίνεται με στόχο την ισορροπία, η οποία
άλλοτε έρχεται και άλλοτε όχι. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι ατομικό. Είναι
ανοιχτό. Αρκεί η βοήθεια. Μπορεί, δηλαδή, τη μια μέρα εγώ να μην είμαι καλά
και να κάνω τα πέντε από τα δέκα πράγματα που περιμένουν από μένα. Αλλά
κάποιος άλλος συμπαίκτης μου θα με συμπληρώσει. Υπάρχει μια αλληλοκάλυψη, μια
αλληλοβοήθεια. Δεν παλεύεις μονάχα με τον εαυτό σου, όπως γίνεται στα ατομικά αθλήματα».

Από εκείνη την εποχή, πάντως, διατηρεί από τις πιο ευχάριστες αναμνήσεις. Έχει
την άποψη ότι τότε βρέθηκαν, από συγκυρίες καταστάσεων, μερικά άτομα ­ και
αναφέρεται στην παλιά «φρουρά» ­ τα οποία πέρα από το μπάσκετ «ψάχνονταν και
ως άνθρωποι»: «Αυτό ίσως να είναι και το πιο σημαντικό. Είχαμε ανησυχίες,
προβληματισμούς. Ρωτούσαμε και μαθαίναμε. Τ’ αυτιά μας, τα μάτια μας ήσαν
ανοιχτά. Διαμορφώσαμε χαρακτήρες προσωπικούς μέσα από το μπάσκετ», λέει
σήμερα. Γι’ αυτόν το λόγο στέκεται με σεβασμό αλλά και συναισθηματική φόρτιση
σ’ έναν από τους τέως προπονητές του. Τον Κρέζιμιρ Τσόσιτς. Για τον Κώστα ο
Κροάτης τεχνικός δίδασκε πέρα από την τεχνική του παιχνιδιού, την ντρίπλα, το
σουτ ή τα συστήματα: «Περισσότερο σε αντιμετώπιζε, εσένα το παιδί, ως άνθρωπο.
Δεν ήταν προπονητής, αλλά και δάσκαλος στη ζωή. Είναι σπάνιο να συναντάς
τέτοιους στην καριέρα σου».

Από τότε, όμως, τα χρόνια πέρασαν και ο Κώστας Παταβούκας αποτελεί μέλος μιάς
αναγεννημένης Εθνικής ομάδας αλλά και παράδειγμα προς μίμηση. Αναφέρεται με
κριτική διάθεση στη νέα γενιά των συμπαικτών του. Δεν θέλει να ξεχωρίσει
κάποιους. Έχει καλά λόγια να πει για τον καθένα. Θεωρεί, όμως, ότι πρέπει πέρα
από το μπάσκετ ν’ αρχίσουν να ολοκληρώνονται και ως προσωπικότητες. «Επειδή,
μέσα από τις εμπειρίες που θα ζήσουν, αυτό θα τους μείνει τελικά…».

ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ πέρασαν και ο Κώστας των Εξαρχείων έγινε ο Παταβούκας, ο διάσημος
άσος του μπάσκετ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι για κάποιους έπαψε να είναι ακόμη
ο Κώστας που θα πάει στην πλατεία, που θα καθήσει να πιει τον καφέ μαζί τους,
όπως τότε.

Όταν ήταν έφηβος και ένας ακόμη Εξαρχειώτης που έπαιζε μονό στο ανοιχτό του Αστέρα.

«Όταν μπορώ, όταν βρίσκω χρόνο πηγαίνω. Είναι πολύ σημαντικό να έχεις στη ζωή
σου ένα μέρος με φίλους, να ξέρεις ότι είναι εκεί. Οι παλιότεροι και καλύτεροι
φίλοι μου είναι από αυτήν την εποχή.

Γιατί όταν τους γνώρισα δεν ήμουν τίποτα… Και όταν σε κάποιες φάσεις νιώθεις
μια περίεργη αίσθηση, ότι ξέμεινες, πηγαίνεις εκεί. Πας στο στέκι σου…».

Η νοσταλγία όμως δεν έχει θέση στην καρδιά του. Θυμάται τις όμορφες εμπειρίες
από τα παιδικά και εφηβικά χρόνια στα Εξάρχεια, χωρίς όμως να θέλει τις
ξαναζήσει: «Αν αρχίσεις να νοσταλγείς ή να αναζητάς ξανά τέτοιες εμπειρίες
νομίζω ότι χάνεις. Γυρνάς πίσω. Γιατί μπορεί να τα θυμάσαι ωραία, να σε
αγγίζουν συναισθηματικά. Είναι αυτά που σε καθορίζουν. Αλλά όχι ότι θα ήθελα
να τα ξαναζήσω».

ΟΙ ΦΙΛΙΕΣ

Και υπάρχουν συγκεκριμένες εμπειρίες από τη γειτονιά του που δεν θα ήθελε να
τις ξαναζήσει. Ήταν μαθητής της δευτέρας Δημοτικού τον Νοέμβριο του 1973.

Την ημέρα που έγιναν τα γεγονότα του Πολυτεχνείου «ακούγαμε πυροβολισμούς, μας
έδιωξαν από το σχολείο. Δεν ξέραμε πόσο σημαντικό ήταν αυτό το πράγμα, αλλά
στη μνήμη μου είναι πολύ καθαρή αυτή η ημέρα».

Εκείνες οι σχέσεις πάντως έχουν διατηρηθεί στο πέρασμα όλων αυτών των χρόνων.
Για τον Κώστα, η φιλία είναι το πολυτιμότερο αγαθό. «Τη ζωή μου την κάνω όπως
θέλω εγώ. Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι για μένα επιλογή και όχι πρέπει.

Έχω ένα μεγάλο κύκλο φίλων που κάνω στενή παρέα και μπορούμε να μιλάμε. Γιατί
αυτό είναι πολύ βασικό για μένα».