ΜΑΤΙΕΣ Το μνημόσυνο

ΜΕΡΕΣ τώρα το χθεσινό μνημόσυνο του Ανδρέα Παπανδρέου, στο Α’ Νεκροταφείο, το
αντιμετώπιζα με μεγάλη περίσκεψη. Φοβόμουν τα χείλη των ασεβών, που στους
καιρούς μας σπανίως μένουν άλαλα. Φοβόμουν το δηλητηριώδες κλίμα που είχε
δημιουργηθεί την τελευταία εβδομάδα, ύστερα από αλλεπάλληλες δηλώσεις και
σχόλια και υπαινιγμούς και «παράθυρα» και αντεγκλήσεις και υποθέσεις και
σενάρια. Φοβόμουν την έχθρα, ανάμεσα στη «μια» και την «άλλη» πλευρά, που
ολοένα μεγαλώνει, χωρίς να τηρούνται πια ούτε καν τα προσχήματα…

Ευτυχώς, όλα πήγαν καλά. Ή σχεδόν καλά. Στο ναό του Αγίου Λαζάρου, με τους
τρεις επισκόπους, τον Πρωθυπουργό, τον πρόεδρο της Βουλής, τους υπουργούς, τη
χήρα, τα παιδιά, τα εγγόνια και τους στενούς φίλους, επικράτησε ολοφάνερα
βαθιά συγκίνηση. Έξω όμως από το ναό, στο πλάτωμα και τους διαδρόμους του
κοιμητηρίου, υπήρχαν δύο ομάδες που έδειχναν να μην αντιλαμβάνονται την
ιερότητα των στιγμών. Σε βαθμό που να υποθέτει κανείς ότι τελούσαν εν
διατεταγμένη υπηρεσία. Η μία φώναζε, κάθε τόσο, ρυθμικά και στεντόρεια,
«Ανδρέα ζεις, εσύ μας οδηγείς» και η άλλη απαντούσε, ακαριαία, αλλά ένα τόνο
πιο χαμηλά, «Το ΠΑΣΟΚ είν’ εδώ, ενωμένο δυνατό…».

Το χθεσινό μνημόσυνο δεν ήταν πολιτική συγκέντρωση. Δεν ήταν κομματική σύναξη.
Ήταν θρησκευτική εκδήλωση. Γι’ αυτό και με ενόχλησαν οι κραυγές. Με ενόχλησε
όμως και κάτι άλλο: η απουσία βουλευτών από τις άλλες παρατάξεις. Μόνο ο κ.
Τσοβόλας, ο πρόεδρος του ΔΗΚΚΙ, πήγε στο νεκροταφείο για ν’ αφήσει ένα
λουλούδι στον τάφο του νεκρού! Ουδείς άλλος! Ούτε από τη Ν. Δημοκρατία, ούτε
από το ΚΚΕ, ούτε από τον Συνασπισμό! Αλλά ο θάνατος δεν ξέρει τίποτα από
κόμματα, αντιπαλότητες και προγράμματα. Ο θάνατος είναι η κοινή μας μοίρα…

Ο θάνατος… Ο καθένας μας έχει το δικαίωμα να αναπαυθεί στην τελευταία του
κατοικία. Είτε είναι πλούσιος και άρχοντας, είτε ανέστιος και πένης. Φαίνεται
ότι αυτό το δικαίωμα το αμφισβητούν από τον Ανδρέα Παπανδρέου άνθρωποι που
πολύ τον αγάπησαν, άνθρωποι που πολύ αγάπησε. Και το αμφισβητούν στην πράξη,
έναν ολόκληρο χρόνο τώρα! Θα συνέλθουν επιτέλους; Θα συναισθανθούν το χρέος τους;

Έχω προβλήματα με την καρδιά μου και απαγορεύεται να εκτίθεμαι στον ήλιο.
Παρακολούθησα την επιμνημόσυνη δέηση από την τηλεόραση. Ο φακός της κάμερας,
με επιμονή, παρέσυρε το βλέμμα μου σε τέσσερα πρόσωπα. Στην κ. Σ. Κατσανέβα.
Στον κ. Γ. Κατσιφάρα. Στον κ. Π. Λάμπρου. Και στον κ. Απ. Κακλαμάνη. Η πρώτη
είχε μια λοξή σπαθιά απελπισίας στα χείλη. Ο δεύτερος είχε τη ματιά του χαμένη
στο κενό. Ο τρίτος, πίσω – πίσω, κοιτούσε συνεχώς, μ’ ένα μορφασμό οδύνης, το
δάπεδο. Και ο τέταρτος έμοιαζε να θέλει να ξεσπάσει σε λυγμούς.