ΜΑΤΙΕΣ Ο Χατζιδάκις

ΠΕΡΑΣΑΝ τρία χρόνια χωρίς τον Μάνο Χατζιδάκι. Τον θυμόμαστε όλοι. Με
τρυφερότητα και με συγκίνηση. Και με ευγνωμοσύνη. Γι’ αυτό και οι περισσότερες
εφημερίδες τού αφιέρωσαν πολλές σελίδες, το Σαββατοκύριακο. Γι’ αυτό και
απόψε, στο Μέγαρο Μουσικής, η Ορχήστρα των Χρωμάτων θα παίξει έργα του. Έργα ­
κι αυτό είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον ­ που έχουν για βάση τους μελωδικά θέματα
άλλων συνθετών.

«Οι ταλαντούχοι κλέβουν, οι ατάλαντοι μιμούνται», συνήθιζε να λέει ο
Χατζιδάκις. Μου το ‘χε πει και μένα, αρκετές φορές, τότε που συναντιόμαστε
στον «Μαγεμένο Αυλό» και τις «Πόρτες», γύρω στο ’75. Χαιρόταν που ο
Σαββόπουλος έπαιρνε στίχους που του άρεσαν (π.χ. «Εδώ είναι Βαλκάνια, δεν
είναι παίξε γέλασε», του Εγγονόπουλου, «Κι είπα γεια χαρά σου στον Αντύπα»,
του Β. Βασιλικού κ.λπ.) και τους ενσωμάτωνε στα τραγούδια του. «Κάνει πολύ
καλά!», τόνιζε. Και συμπλήρωνε, γελώντας: «Εγώ έχω κλέψει του κόσμου τις
μελωδίες! Το “Χασάπικο ’40” είναι από Συμφωνία του Μότσαρτ. Το “Χαμόγελο της
Τζοκόντας” χρωστάει την ύπαρξή του σε έργο του Βιβάλντι. Ό, τι μου αρέσει πολύ
δεν διστάζω να το πάρω. Όπως πήρα και το “Πέρα στους πέρα κάμπους”. Κι ένα
σωρό άλλα…».

Αλλά κι εγώ που γράφω αυτές τις γραμμές δεν έχω βάλει σε τραγούδια μου στίχους
από άλλα τραγούδια; Οι στίχοι «Στην απάνω γειτονίτσα/μ’ αγαπάνε δυο κορίτσα»,
είναι από δημοτικό τραγούδι. Από δημοτικό, επίσης, δίστιχο, που το ‘λεγε η
γιαγιά του Λουκιανού Κηλαηδόνη είναι και το «Τα ματόκλαδά σου κλείνεις/να
περάσω δεν μ’ αφήνεις». Αλλά και το «Παποράκι του Μπουρνόβα/και καρότσα της
στεριάς/πόσα τάλιρα γυρεύεις/στον Περαία να με πας», είναι τετράστιχο από
τραγούδι που έλεγαν το ’22, στη Μικρά Ασία, οι Έλληνες φαντάροι, που
λιποτακτούσαν. Τη σχετική ιστορία, μου την είχε διηγηθεί, το ’70, ο Νίκος
Μάθεσης, που ‘χε γράψει κάμποσα τραγούδια («Έδιωξα κι εγώ μια γάτα» κ.λπ.).

Ο Χατζιδάκις… Θυμάμαι τον Λοΐζο, που μου εκμυστηρευόταν: «Μια εποχή, πήγαινα
κάθε μέρα στο Παγκράτι, για να δω, για δυο λεπτά, μόνο, το σπίτι του Χατζιδάκι
και να γλυκαθώ! Έβλεπα το σπίτι, γλυκαινόμουνα κι έφευγα!…». Κι έχω μπροστά
μου και τον Άκο τον Δασκαλόπουλο, που μου αποκαλύπτει: «Έστειλα, κάποτε, τα
ποιήματά μου στον Χατζιδάκι. Του άρεσαν. Κι αμέσως, χωρίς να με γνωρίζει, μου
έδωσε λεφτά για να τα τυπώσω! Έτσι τα τύπωσα…».

Γνώρισα πολλούς ξεχωριστούς ανθρώπους στη ζωή μου. Ο Χατζιδάκις δεν ήταν απλώς
ξεχωριστός. Ήταν μαγευτικός! Ένα βραδάκι μαζί του, σε κάποιο καφενείο, με
κουβέντα ακόμη και περί ανέμων και υδάτων, ήταν μάθημα. Μάθημα αισθητικής,
απολαυστικό! Και μάθημα τόλμης. Και ευαισθησίας. Και γενναιοδωρίας!