Τους όρους δόμησης καθορίζει η Πολιτεία

«Φρένο» στην επέκταση πολεοδομικών σχεδίων σε εκατοντάδες κοινότητες της
χώρας βάζει το Συμβούλιο της Επικρατείας, καθώς αφαιρεί από τους νομάρχες τη
δυνατότητα να καθορίζουν τους όρους δόμησης ή να τροποποιούν τα πολεοδομικά
σχέδια σε οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων.

Η ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ αρμοδιότητα έχει παραχωρηθεί στους νομάρχες από το 1985 και
αφαιρείται από το ΣτΕ (Ε’ τμήμα) ως αντισυνταγματική. Με αποτέλεσμα να
καθυστερήσει σημαντικά η επέκταση του σχεδίου σε όσες κοινότητες είχε
ξεκινήσει η σχετική διαδικασία, αφού πλέον την κατάρτιση του σχεδίου και τον
καθορισμό των όρων δόμησης και γι’ αυτές τις περιοχές θα πρέπει να αναλάβει η
κρατική διοίκηση.

Το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο έκρινε ότι το ζήτημα της πολεοδόμησης δεν
μπορεί να μπει σε «πληθυσμιακή κλίμακα». Και οι νομάρχες απέκτησαν την επίμαχη
αρμοδιότητα κατά παράβαση του Συντάγματος γιατί «η επέκταση, έγκριση κ.ά.
σχεδίων ακόμη και των οικισμών έως 2.000 κατοίκων (καθώς και ο καθορισμός των
όρων δόμησής των) αποτελεί θέμα μείζονος σημασίας και υπερβαίνει το τοπικό
ενδιαφέρον, αφού συνδέεται με τη συνταγματική επιταγή για την προστασία του
φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος…». Σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ, σε
κάθε περίπτωση επέκτασης του σχεδίου μιας περιοχής ­ ανεξάρτητα από τον
πληθυσμό της ­ θα πρέπει η κρατική διοίκηση με σχετικά προεδρικά διατάγματα να
καθορίζει τις όποιες αλλαγές και τους όρους δόμησης. Κι επιβάλλεται αυτό γιατί
και στους μικρούς οικισμούς η επέκταση του σχεδίου ή η αλλαγή των όρων δόμησης
μπορεί να οδηγήσει σε ανεπίτρεπτη αλλοίωση της φυσιογνωμίας τους, πολύ
περισσότερο όταν βρίσκονται σε περιοχές με αρχαιολογική και ιστορική αξία,
βιοτόπους κ.ά.

Το Ανώτατο Δικαστήριο τονίζει, εξάλλου, ότι αποτελεί θέμα γενικότερης σημασίας
και όχι τοπικού ενδιαφέροντος ο οικιστικός έλεγχος στις παραθεριστικές –
τουριστικές κοινότητες και η επίδραση που μπορεί να έχει στις στις ακτές τους
η επέκταση του πολεοδομικού σχεδίου. Για τις ακτές, μάλιστα, το ΣτΕ με σειρά
αποφάσεών του έχει κρίνει ότι είναι αναγκαία η ανάπτυξή τους με βάση
χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό ευρύτερης κλίμακας.

Με την απόφαση του ΣτΕ επικυρώνεται σειρά πράξεων του υπουργείου Πολιτισμού,
το οποίο είχε επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς ή είχε απαγορεύσει εντελώς τη
δόμηση σε αρκετές περιοχές (κυρίως νησιών). Για τις ίδιες περιοχές είχαν
εκδοθεί αντίθετες νομαρχιακές πράξεις που επέτρεπαν τη δόμηση με άλλους όρους
και προϋποθέσεις και η αντιδικία κατέληξε υπέρ της κρατικής διοίκησης.
Σημειώνεται ότι η επίμαχη αρμοδιότητα αφαιρείται από τους νομάρχες, ανεξάρτητα
από την απόφαση που θα λάβει προσεχώς η Ολομέλεια του ΣτΕ για το ζήτημα της
συνταγματικότητας ή μη της παραχώρησης αρμοδιοτήτων από την κρατική διοίκηση
στους αιρετούς νομάρχες (ύστερα από τη θέσπιση της Δευτεροβάθμιας Τοπικής
Αυτοδιοίκησης). Γιατί κι αν ακόμη η Ολομέλεια δεχθεί πως μπορούν οι αιρετοί
νομάρχες να έχουν αρμοδιότητες επί ζητημάτων που ανήκουν στον αποκλειστικό
έλεγχο της κρατικής διοίκησης, όπως είναι και τα πολεοδομικά ζητήματα, τότε θα
διατηρήσουν μόνον ένα τμήμα των εξουσιών που έχουν σήμερα (για παράδειγμα,
οικοδομικές άδειες), αλλά δεν θα έχουν το δικαίωμα να επεκτείνουν πολεοδομικά
σχέδια ή να καθορίζουν όρους δόμησης.