«Στριπτίζ» στον Γλύξμπουργκ από τον έμπιστό του

Καίει τον έκπτωτο
μονάρχη ο τότε (1966-1967) διευθυντής του γραφείου του και έμπιστος συνεργάτης
του Δημήτρης Μπίτσιος. Πρόκειται για τον άνθρωπο, ο οποίος με εντολή του
Κωνσταντίνου είχε συναντηθεί στο Παρίσι με τον κ. Κ. Καραμανλή, γεγονός που
αναφέρει στην ανακοίνωσή του και ο Γλύξμπουργκ. Η δική του εκδοχή ­ που θα
πρέπει να θεωρηθεί και αυθεντική καθώς αυτός μετέφερε στον Γλύξμπουργκ τις
απόψεις του κ. Καραμανλή ­ διαψεύδει απολύτως τους ισχυρισμούς του τέως. Ο
αείμνηστος Δημήτρης Μπίτσιος στο βιβλίο του με τον τίτλο στο «Όριο των
καιρών», το οποίο εκδόθηκε πρόσφατα με πρωτοβουλία του γιου του Κωνσταντίνου
Μπίτσιου από τις εκδόσεις Λιβάνη, περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια τις τρεις
συνολικά συναντήσεις που είχε με τον αυτοεξόριστο στο Παρίσι Κ. Καραμανλή. Σ’
αυτές τις συναντήσεις αναφέρεται ο έκπτωτος μονάρχης για να ισχυρισθεί ότι ο
κ. Καραμανλής ζήτησε τη βιαία κατάλυση της δημοκρατίας. Ο Δημήτρης Μπίτσιος, ο
οποίος διετέλεσε και υπουργός Εξωτερικών στην πρώτη μεταδικτατορική κυβέρνηση,
δίνει εντελώς διαφορετική εικόνα. Τονίζει ότι ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας
απέρριψε όλες τις προτάσεις τού τέως να επιστρέψει στην ενεργό πολιτική και
ποτέ δεν ζήτησε βέβαια την κατάλυση της δημοκρατίας. Αντίθετα, επέμενε ότι «η
κατάσταση στην Ελλάδα δεν γιατρεύεται με το σημερινό Σύνταγμα και η χώρα
χρειάζεται μια γενναία μεταρρύθμιση όπως έγινε στη Γαλλία». Και κατέληγε ότι η
απόφασή του είναι να μένει μακριά από την ενεργό πολιτική.

Ο Δημήτρης
Μπίτσιος αναφέρει ακόμη τι του είπε ο Γλύξμπουργκ για τη συνάντηση που είχε με
τον Γιώργο Ράλλη, τον Παναγή Παπαληγούρα και τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, όπου
­ όπως λέει τώρα ­ οι τρεις πολιτικοί του ζήτησαν άρση βασικών διατάξεων του
Συντάγματος. Και σ’ αυτή την περίπτωση η εκδοχή του Δ. Μπίτσιου είναι ριζικά
διαφορετική.

Η ΠΡΩΤΗ συνάντηση
γίνεται το καλοκαίρι του 1966. Η κυβέρνηση Στεφανόπουλου καταρρέει και ο
Γλύξμπουργκ αναζητεί διέξοδο. Όλοι στην ΕΡΕ πιστεύουν ότι μόνο ο Καραμανλής
μπορεί να βγάλει τη συντηρητική παράταξη από το αδιέξοδο. Ο Γλύξμπουργκ ζητά
από τον Δ. Μπίτσιο να βολιδοσκοπήσει τις προθέσεις του πρώην πρωθυπουργού.
Γράφει ο Δ. Μπίτσιος:

« Τούτη τη φορά, η αποστολή μου απαιτούσε απόλυτη
μυστικότητα, σε σημείο που είχα ξεκινήσει από την Αθήνα χωρίς καμία
προσυνεννόηση με το πρόσωπο που ήθελα να συναντήσω. Έτσι, όταν από το
ξενοδοχείο μου τηλεφώνησα στην κατοικία του Κωνσταντίνου Καραμανλή,
πληροφορήθηκα με μεγάλη απογοήτευση ότι έλειπε στο εξωτερικό. Είχα τόσο
φροντίσει να μη μαθευτεί το ταξίδι μου για να μη δημιουργηθούν στην Αθήνα
παρεξηγήσεις και νέες περιπλοκές, ώστε επέμεινα και μου έδωσαν τον αριθμό
τηλεφώνου του στη Μαγιόρκα. Έπρεπε, πάντως, να πληροφορηθεί ότι ο Βασιλεύς
επιθυμούσε, μέσω εμού, να έρθει σε επαφή μαζί του. Επικοινωνήσαμε, λοιπόν, με
τον Καραμανλή και μείναμε σύμφωνοι να συναντηθούμε στο Παρίσι μετά από λίγες
εβδομάδες.

Τη δεύτερη φορά, ο δρόμος μου για τη γαλλική πρωτεύουσα πέρασε
από την Κοπεγχάγη, όπου βρισκόταν ο Βασιλεύς για διακοπές…. Ο Κωνσταντίνος
με δέχθηκε πάνω στη θαλαμηγό του Βασιλέως της Δανίας. Με σύστησε στον πεθερό
του, που κάτι σκυθρωπό μουρμούρισε.

“Μην τον παρεξηγείτε”, μου είπε ο
Βασιλεύς. “Έτσι είναι πάντοτε”.

Όταν βρεθήκαμε μόνοι, ο Κωνσταντίνος μού
ανέθεσε να διαβιβάσω τους χαιρετισμούς του στον Καραμανλή, να του εκθέσω την
πολιτική μας κατάσταση σε όλες τις λεπτομέρειες και να τον ρωτήσω αν ήταν
διατεθειμένος να επιστρέψει στην Ελλάδα, πράγμα που θα έβλεπε με ευχαρίστηση ο
Βασιλεύς. Μου ζήτησε να προσθέσω ότι παρά τις ανώμαλες συνθήκες που
επικρατούσαν, εκτροπή από το πολίτευμα δεν αντιμετώπιζε ο Κωνσταντίνος. Αργά ή
γρήγορα θα έπρεπε να προκηρυχθούν εκλογές και δεν θα είχε τότε άλλη δυνατότητα
παρά ν’ αναθέσει την κυβέρνηση στο κόμμα που θα πλειοψηφούσε. Ήταν, λοιπόν,
σωστό και αναγκαίο, για την αυθεντική έκφραση της δυνάμεως των κομμάτων, να
εμφανιστεί και η Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση στις εκλογές με όλη της την ισχύ,
κάτω από την αρχηγία του ιδρυτού της.

Στις 12 Αυγούστου ήμουν πάλι στο
Παρίσι. Ο Καραμανλής με δέχθηκε στο διαμέρισμά του, της οδού Μονμορανσί …

Συνομιλήσαμε εκείνο το πρωί επί ώρα πολλή. Ο πρόεδρος ήταν, βεβαίως,
ενήμερος για την κατάσταση στην Ελλάδα, αλλά του έδωσα την εικόνα όπως την
έβλεπε και ο Βασιλεύς. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας εκείνης, ο Καραμανλής
ανέφερε τα παράπονά του για το παρελθόν. Τις πικρίες που είχε αποκομίσει από
όλες τις πλευρές, αλλά προπαντός από τους πολιτικούς του φίλους. Φθάσαμε και
στο θέμα των εκλογών. Είπα ότι κατά την άποψη του Βασιλέως δεν μπορούσαν ν’
αναβληθούν επί πολύ και ιδίως δεν ήταν σκόπιμο να περιμένουμε να λήξουν οι
συνταγματικές προθεσμίες. Διερμήνευσα τα αισθήματα του Κωνσταντίνου και την
άποψή του ότι έπρεπε να επιστρέψει στην Αθήνα και ν’ αναλάβει πάλι την ηγεσία
της ΕΡΕ.

Στο σημείο αυτό ο Καραμανλής στάθηκε αμετάπειστος. Ήρεμα αλλά
σταθερά ανέφερε τους λόγους για τους οποίους δεν αντιμετώπιζε την επάνοδό του
στην πολιτική. Σχεδόν απερίφραστα μου είπε ότι η απόφασή του να μην αναμειχθεί
ξανά στην πολιτική ήταν αμετάκλητη.

Σηκώθηκα να φύγω με βαθύ αίσθημα
απογοητεύσεως. Το ένιωσε ο Καραμανλής. Έβαλε τα χέρια του στους ώμους μου με
φανερή συγκίνηση. Δεν ήταν εύκολη η απόφαση ν’ αποκρούσει την πρόσκληση του
Βασιλέως να επιστρέψει στην Ελλάδα και να την κυβερνήσει.

“Να πεις στο
Βασιλέα ότι πολύ με συνεκίνησαν όσα μου διεβίβασες. Σ’ ευχαριστώ κι εσένα,
αλλά δεν μπορώ ν’ αλλάξω αποφάσεις. Δεν πιστεύω ότι η επιστροφή μου μπορεί να
εξυπηρετήσει τα πράγματα. Να πας στο καλό”.

Πήγαινα, όμως, στο χειρότερο.
Τι απέμενε τώρα παρά το χάος των Αθηνών;

Στο σημείο αυτό της αφηγήσεώς μου
έχουν τη θέση τους δύο λόγια για την υπόθεση “ΑΣΠΙΔΑ”. Την οργάνωση ορισμένων
νέων αξιωματικών του Στρατού, που είχε αποκαλυφθεί την άνοιξη του 1965 και
είχε σταθεί η βαθύτερη αιτία της κρίσεως του Ιουλίου. Της διαφωνίας, δηλαδή,
Βασιλέως και πρωθυπουργού.

Η εντύπωσή μου είναι ότι η υπόθεση αυτή
ενδιέφερε το Βασιλέα κυρίως από την πλευρά της πειθαρχίας του στρατεύματος.
Λένε ότι ο Βασιλεύς Παύλος πριν πεθάνει είχε πει στον τότε Διάδοχο να προσέχει
ένα προπαντός πράγμα: το Στρατό και την ενότητά του. Δεν ξέρω αν αυτό
αληθεύει. Γεγονός είναι ότι ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος απέδιδε ιδιαίτερη σημασία
στις Ένοπλες Δυνάμεις και στη διατήρηση της ενότητας και πειθαρχίας τους».

ΤΟΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ του 1966 έχει αρχίσει να διαφαίνεται
διάθεση για συνεννόηση του Παναγιώτη Κανελλόπουλου με τον Γεώργιο Παπανδρέου.
Στόχος είναι ο σχηματισμός μεταβατικής κυβέρνησης, η οποία θα οδηγήσει τη χώρα
σε εκλογές. Πριν προχωρήσει μια τέτοια λύση, ο Γλύξμπουργκ θέλει και πάλι να
δει αν μπορεί να πειστεί ο κ. Καραμανλής να επιστρέψει στην Ελλάδα. Γράφει ο
Δ. Μπίτσιος:

«Στις 30 Σεπτεμβρίου 1966 βρέθηκα, λοιπόν, για δεύτερη φορά
στο διαμέρισμα της οδού Μονμορανσί.

Πάλι μίλησα στον Καραμανλή για την
κατάσταση στην Ελλάδα και την ανάγκη να δοθεί λύση πριν ξεσπάσουν τραγικές
περιπέτειες. Ο κόσμος κουρασμένος από τη δημαγωγία και βλέποντας τους
κινδύνους, αισθανόταν την ανάγκη της παρουσίας μιας ισχυρής προσωπικότητος.

“Δεχθείτε να επιστρέψετε”, κατέληξα. “Σας καλεί επισήμως ο Βασιλεύς”.

Πάλι ο Καραμανλής επανέλαβε τα επιχειρήματά του.

“Ας υποθέσουμε ότι
επιστρέφω”, είπε. “Η κατάσταση δεν γιατρεύεται με το σημερινό Σύνταγμα.
Κοίταξε τι έγινε στη Γαλλία. Μόνο με μια βασική μεταρρύθμιση του Συντάγματος
μπορεί η Ελλάς να επανεύρει την ομαλότητα. Αλλά αυτή τη μεταρρύθμιση, δεν
μπορώ να την κάνω εγώ”.

Τις απόψεις του αυτές, που εκθέτω εδώ πολύ
συνοπτικά, ανέπτυξε ο Καραμανλής επί ώρα πολλή. Ήταν φανερό πως είχαν ωριμάσει
στη σκέψη του, πως είχαν αποκρυσταλλωθεί σ’ ένα πολιτικό “πιστεύω” και δεν
επρόκειτο να μετακινηθεί.

Όταν, αμετάπειστος, μου είπε ότι ευχαριστεί τον
Βασιλέα για την πρόσκληση να επιστρέψει και την εμπιστοσύνη που του δείχνει,
τότε μίλησα για τις προτάσεις Παπανδρέου. Ανέλυσα με κάθε λεπτομέρεια τι είχε
διαμηνύσει στον Βασιλέα ο αρχηγός της Ενώσεως Κέντρου. Ανέπτυξα τις σκέψεις
του Κωνσταντίνου και την επιθυμία του να επανέλθει ο τόπος σε ομαλή
κοινοβουλευτική ζωή. Τέλος, είπα ότι ο Βασιλεύς θα ήθελε να έχει τη γνώμη του.

Ο Καραμανλής, όταν ενημερώθηκε πάνω στις προτάσεις Παπανδρέου, ρώτησε τι
εγγυήσεις έχουμε ότι οι υποσχέσεις του αρχηγού της Ενώσεως Κέντρου θα
τηρηθούν. Απήντησα ότι ο Βασιλεύς δεν υποτιμά ένα τέτοιο ενδεχόμενο και για
τον λόγο αυτό θα προτιμούσε να έβλεπε τον ίδιο επιστρέφοντα στην Ελλάδα.
Εγγυήσεις έναντι ενδεχομένης παρασπονδίας δεν υπάρχουν, εκτός ότι θα ζητηθεί
από τον Γεώργιο Παπανδρέου να δηλώσει εγγράφως όσα οι προτάσεις του
περιλαμβάνουν και όσα επιπλέον θα συμφωνηθούν. Αν τούτο δεν αρκέσει, τότε η
μεταβατική κυβέρνηση θα αντικατασταθεί από άλλη ισχυρότερη, που να μπορεί ν’
αντιμετωπίσει την κατάσταση που θα δημιουργηθεί. Στην περίπτωση αυτή, ο
Βασιλεύς αντιμετώπιζε να καλέσει στην εξουσία την ΕΡΕ. Αθέτηση των όρων της
συμφωνίας από την Ένωση Κέντρου μετά τη διάλυση της Βουλής και τον καθορισμό
ημερομηνίας εκλογών θα οδηγούσε σε μια κατάσταση πολύ σοβαρή. Την κατάσταση
αυτή ήταν προτιμότερο ν’ αντιμετωπίσει η νομιμόφρων παράταξη ενωμένη, όπως θα
συνέβαινε αν τις ευθύνες της εξουσίας ανελάμβανε το έτερο των μεγάλων
κομμάτων.

Αφού με άκουσε προσεκτικά, ο Καραμανλής είπε ότι ο σχηματισμός
μεταβατικής κυβερνήσεως κοινής εμπιστοσύνης, καθώς επρότεινε ο Παπανδρέου, θα
εσήμαινε συνεργασία της ΕΡΕ με την Ένωση Κέντρου, αφού η Βουλή δεν θα
διαλυόταν αμέσως. Τέτοια συνεργασία των δύο κομμάτων, δεν θα την ήθελε.

“Έχω δηλώσει κατ’ επανάληψη”, είπε, “ότι είμαι αντίθετος. Ωστόσο, η συνεργασία
αυτή εντάσσεται, όπως βλέπω, μέσα σ’ ένα γενικότερο σχέδιο και δεν βλέπω τι
άλλο απομένει στον Βασιλέα υπό τας παρούσας συνθήκας. Πες του, λοιπόν, ότι
είμαι σύμφωνος να προχωρήσει και θα διαμηνύσω στους φίλους μου να υποστηρίξουν
τη γραμμή αυτή”.

Θετική, λοιπόν, απάντηση και από την πλευρά Καραμανλή και
υπόσχεση υποστηρίξεως. Επιστρέφοντας στην Αθήνα, ξαναπήρα τον δρόμο για το
Καστρί. Καθώς πήγαινα να συναντήσω τον Παπανδρέου, ήρθαν στη μνήμη μου τα
λόγια του με τα οποία είχε κλείσει η πρώτη μας συζήτηση:

“Τώρα η μόνη μου
επιθυμία είναι να δω πριν πεθάνω τον τόπο να επανέρχεται στην ομαλότητα”.

Με την έκφραση της ίδιας επιθυμίας άρχισε και τώρα τη συνομιλία μας. Επανέλαβε
τις προτάσεις του όπως ακριβώς τις είχε διαβιβάσει στον Βασιλέα. Τις έχω
αναφέρει παραπάνω. Τις επανέλαβε κατά τη διάρκεια της συζητήσεως κατά τον πιο
σαφή και κατηγορηματικό τρόπο και τις διευκρίνισε. Δεν παρέλειψα να επισημάνω
την πολύ δυσάρεστη κατάσταση που θα προέκυπτε αν εκ των υστέρων δεν κατόρθωνε
να επιβάλει την πολιτική του στα μέλη του κόμματος. Η απάντησή του ήταν κοφτή:

“Θα επιβάλω πειθαρχία στους δικούς μου”, είπε.

“Όποιος αντιταχθεί, θα
θέσει τον εαυτό του εκτός κόμματος”».

Η ΤΡΙΤΗ και τελευταία συνάντηση γίνεται
λίγο πριν από την πτώση της κυβέρνησης Παρασκευόπουλου. Ο Γλύξμπουργκ έχει
αποφασίσει να δώσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στην ΕΡΕ και πριν πάρει
τις οριστικές του αποφάσεις θέλει και πάλι να μάθει τις προθέσεις του Κ.
Καραμανλή. Γράφει ο Δ. Μπίτσιος:

«Για τέταρτη φορά πήρα, λοιπόν, το
αεροπλάνο για το Παρίσι. Είναι 10 Μαρτίου και είναι η τρίτη συνάντηση με τον
Κ. Καραμανλή.

Ο Καραμανλής ήταν ενήμερος των υφεσιακών προτάσεων
Παπανδρέου από την προηγούμενη επαφή μας, της 30ής Σεπτεμβρίου 1966. Παρά τις
επιφυλάξεις του, είχε τότε διαμηνύσει στο Βασιλέα να προχωρήσει στο πείραμα
μιας συνεννοήσεως των δύο μεγάλων κομμάτων, γιατί άλλη διέξοδος δεν
διεγράφετο. Έπρεπε να δοκιμασθεί η πολιτική της υφέσεως.

Τώρα τον
ενημέρωσα για τις ενδιάμεσες εξελίξεις και τους λόγους που δεν απέδωσε η
προσπάθεια της υφέσεως. Εξήγησα, ακόμα, τις απόψεις των στελεχών της ΕΡΕ που
προανέφερα. Τέλος, είπα ότι πολλοί στην Ελλάδα και πρώτος ο Βασιλεύς πίστευαν
ότι, αν ο ίδιος επέστρεφε, οι πιθανότητες μιας ικανοποιητικής εκλογικής
αναμετρήσεως ήταν μεγάλες. Ο πολύς κόσμος δεν ήθελε τις περιπέτειες στις
οποίες οδηγούσαν τον τόπο οι ακρότητες του “Ανένδοτου” και έβλεπε στο πρόσωπο
του Καραμανλή την ισχυρή προσωπικότητα που μπορούσε να επιβληθεί. Αν, ωστόσο,
εκείνος παρέμενε αμετάπειστος, τότε το κόμμα του έπρεπε ν’ αναλάβει την
κυβέρνηση μαζί με το βάρος της αντιμετωπίσεως της πολύ σοβαρής καταστάσεως που
είχε δημιουργηθεί και έβαινε προς το μοιραίο κορύφωμά της.

Ο Καραμανλής
δεν δέχθηκε να επιστρέψει στην Ελλάδα και επανέλαβε την απόφασή του να μείνει
μακριά από την πολιτική. Ζήτησε πολλές πληροφορίες για τις πρόσφατες εξελίξεις
και τις σκέψεις του Κωνσταντίνου και, όταν σχημάτισε εικόνα της καταστάσεως,
μου ζήτησε να διαβιβάσω στο Βασιλέα ότι συμφωνούσε να δοθεί εντολή σχηματισμού
κυβερνήσεως στον Κανελλόπουλο. Όταν θα επληροφορείτο την κυβερνητική μεταβολή,
θα την υποστήριζε δημοσίως…

Στο κείμενό μου ­ συνεχίζει ο Δ. Μπίτσιος ­
αναφέρθηκα στις τρεις συνομιλίες μου στο Παρίσι με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή,
αποδίδοντας συνοπτικά, αλλά πιστά τα όσα είχαν τότε διαμειφθεί. Απέφυγα κάθε
σχόλιο. Όμως, τα όσα σχετικά αναφέρονται στη βιογραφία του Καραμανλή από τον
Κ. Γουντχάουζ (“Ο ανορθωτής της ελληνικής δημοκρατίας”) καθιστούν απαραίτητη
την προσθήκη που ακολουθεί.

Το κεντρικό μήνυμα του Βασιλέως προς τον
Καραμανλή, ο βασικός σκοπός των επαφών μας ήταν να πεισθεί να επιστρέψει στην
Ελλάδα και στην ενεργό πολιτική. Πίστευε ο Βασιλεύς, όπως και σημαντικό μέρος
της κοινής γνώμης, ότι οι ανωμαλίες που είχαν συσσωρευθεί στον πολιτικό χώρο,
η βαριά ατμόσφαιρα που καταπίεζε τον τόπο και οι κίνδυνοι που απειλούσαν το
πολιτικό μας σύστημα, όλα αυτά τα μαύρα σύννεφα θα διαλύονταν με την επιστροφή
του Καραμανλή.

Το μήνυμα αυτό το μετέφερα πιστά στον Καραμανλή και επειδή
πίστευα στην ορθότητα των συλλογισμών που το είχαν εμπνεύσει, έβαλα πολύ από
τον εαυτό μου προσπαθώντας να τον μεταπείσω. Δεν το επέτυχα. Αλλά όχι από
έλλειψη σαφήνειας αναφορικά με τον πρωταρχικό σκοπό, τον πιο σπουδαίο, των
επισκέψεών μου στο Παρίσι.

Ο Καραμανλής δεν είχε θελήσει τότε να επανέλθει
στην ενεργό πολιτική. Δεν το αποφάσιζε χωρίς, καθώς έλεγε, την αναθεώρηση του
Συντάγματος για να ενισχυθεί η εκτελεστική εξουσία.

Αυτά αναγνωρίζονται
στο βιβλίο του Γουντχάουζ. Όμως, αναφέρονται και διάφορα άλλα, είτε ως
συμβουλές του Καραμανλή προς το Βασιλέα είτε ως δήθεν απαντήσεις είτε σκέψεις
του Βασιλέως που δεν ανταποκρίνονται στα όσα ελέχθησαν στο Παρίσι.

Η
επιθυμία του Βασιλέως ήταν, επαναλαμβάνω, να καλέσω εκ μέρους του τον
Καραμανλή να επιστρέψει. Από εκεί και πέρα, αν απέκρουε την πρόσκληση, να τον
ενημερώσω για τις υφεσιακές προτάσεις του Γ. Παπανδρέου (δεύτερη συνομιλία
μας) και να τον ρωτήσω αν νόμιζε και εκείνος ότι επιβαλλόταν να μπούμε στο
δρόμο της υφέσεως και των εκλογών, όπως πίστευε ο Βασιλεύς. Ο Καραμανλής
συμφώνησε, λέγοντας ότι δεν υπήρχε άλλη οδός. Στην τρίτη επίσκεψή μου, αν πάλι
ηρνείτο να επιστρέψει ­ οπότε θα του εδίδετο “εντολή εν λευκώ”, να χειρισθεί,
δηλαδή, την πολιτική κατάσταση όπως έκρινε ­ τότε να του ανακοινώσω ότι θα
εδίδετο η εντολή στον Παναγιώτη Κανελλόπουλο. Ο Καραμανλής απήντησε ότι βασικά
δεν θεωρούσε σκόπιμο ν’ αναλάβει τις ευθύνες της κυβερνήσεως η ΕΡΕ. Όμως, όπως
είχαν διαμορφωθεί τα πράγματα, συμφωνούσε με την πρόθεση του Βασιλέως.
Προσέθεσε μάλιστα ότι όταν θα αναλάμβανε την πρωθυπουργία ο Π. Κανελλόπουλος,
ο ίδιος θα χαιρετούσε το γεγονός. Πράγμα που έκανε με το συγχαρητήριο
τηλεγράφημα που μνημονεύω στο κείμενο.

Αυτά είχαν λεχθεί τότε στο Παρίσι.

Μετά την επιστροφή μου στην Αθήνα και την ενημέρωση του Βασιλέως, ο
Κωνσταντίνος είχε μια σημαντική συνάντηση στο Τατόι. Προσκάλεσε σε γεύμα τον
Π. Κανελλόπουλο, τον Γ. Ράλλη και τον Π. Παπαληγούρα. Εκεί, στην ηρεμία της
εξοχικής κατοικίας του, έγινε μια ψύχραιμη ανασκόπηση της καταστάσεως και των
κινδύνων που περιέζωναν τη χώρα. Στο σημείο αυτό, όπως μου είπε ο Βασιλεύς την
επομένη, οι διαπιστώσεις ήταν ομόφωνες και οι απόψεις συνέπεσαν απόλυτα. Η
Ελλάς δεν έπρεπε να κυλήσει προς την αναρχία. Αν ο Βασιλεύς αποφάσιζε τελικά
ν’ αναθέσει την κυβέρνηση στην ΕΡΕ, ανέμενε από τον αρχηγό της και τα στελέχη
της ότι θα ήταν αποφασισμένοι ν’ αντιμετωπίσουν κάθε ανωμαλία. Οι συνεργάται
του Κανελλόπουλου υπερθεμάτισαν και ο ίδιος έδωσε κατηγορηματικές
διαβεβαιώσεις. Άφησαν στο Βασιλέα τη σαφή εντύπωση ότι ήταν έτοιμοι να
επωμισθούν τις ευθύνες τους και να προστατεύσουν τον τόπο.

Για τη
συνομιλία εκείνη, ο Π. Κανελλόπουλος αναφέρει:

“… Συζητήσαμε, ο Βασιλεύς
και οι τρεις μας, έως αργά τη νύκτα, όλα τα ενδεχόμενα. Εξετάσαμε όλους τους
κινδύνους. Εμείναμε ακλόνητοι στην απόφαση να διενεργηθούν οι εκλογές μέχρι
τέλος Μαΐου. Μόνο αν σημειώνονταν μεγάλες ταραχές στη χώρα, θα εθέταμε σε
εφαρμογή το νόμο “περί καταστάσεως πολιορκίας”, σύμφωνα με το άρθρο 91 του
Συντάγματος του 1952, συγκαλώντας, ταυτοχρόνως, τη Βουλή, ακόμα και αν θα είχε
διαλυθεί, “εντός δέκα ημερών”, για να αποφασίσει αυτή τη διατήρηση ή την άρση
του Βασιλικού Διατάγματος που θα είχε, σύμφωνα με το άρθρο 91 του Συντάγματος,
εκδοθεί”».