Ορθοδοξία και Ευρώπη

ΜΕΓΑΛΗ
Παρασκευή σήμερα. Η Μεγάλη Παρασκευή της Ορθοδοξίας είναι η πιο ξεχωριστή
ημέρα σε τρυφερότητα, ερωτισμό, γλυκύτητα, αγάπη. Το «Ω γλυκύ μου έαρ…»
είναι απαράμιλλο σε ομορφιά. Από μια άποψη, η Ορθοδοξία η ίδια είναι
ξεχωριστή, αλλά είναι ταυτόχρονα και τμήμα της ευρύτερης ευρωπαϊκής
πολιτιστικής παράδοσης. Γι’ αυτό και ο γράφων θεωρεί εσφαλμένες τις απόψεις
εκείνων, εγχώριων ή ξένων διανοητών, όπως π.χ. του S. Huntington, που
προσπαθούν να αντιδιαστείλουν την Ορθοδοξία από το ευρύτερο ευρωπαϊκό
πολιτιστικό μόρφωμα.

Η Ευρώπη δεν μπορεί να μονοπωληθεί από κανένα σύστημα
πολιτιστικών αξιών. Ασφαλώς ο πυρήνας της ευρωπαϊκής πολιτιστικής ταυτότητας
συγκροτείται από τον ορθολογισμό, την ελευθερία της σκέψης, τον σεβασμό των
ατομικών δικαιωμάτων, τη Δημοκρατία. Αξιών που έχουν τη ρίζα τους στην κλασική
ελληνική σκέψη. Ωστόσο, μια από τις κεντρικές αξίες που θέλει να υπηρετήσει η
ευρωπαϊκή ενοποίηση και επαναλαμβάνεται σταθερά σ’ όλα τα κείμενα και συνθήκες
είναι αυτή της «αλληλεγγύης» ­ αξία που βρίσκεται στη ρίζα της ορθόδοξης
παράδοσης. Μια άλλη αξία, που πρόσφατα ανακάλυψε η Ευρώπη, είναι αυτή της
«επικουρικότητας» ­ που σε απλή γλώσσα σημαίνει τον σεβασμό στην αξία των
μικρών, ταπεινών πραγμάτων και ενοτήτων ­ αλλά και η αρχή αυτή, αντίθετα με
ό,τι πιστεύεται, απαντάται στον Μ. Βασίλειο (και βεβαίως στον Αριστοτέλη). Δεν
«ανακαλύφθηκε» από τον Θ. Ακινάτη και την καθολική εκκλησία.

Ο γράφων
πιστεύει ότι ο καλύτερος τρόπος για να διαφυλάξουμε την πολιτιστική μας
ταυτότητα, όπως εκφράζεται μέσα και από την Ορθοδοξία, βρίσκεται στην πλήρη
και δυναμική συμμετοχή στα κέντρα λήψης αποφάσεων και πρωτίστως στην Ευρωπαϊκή
Ένωση. Πιστεύει στη σύνθεση και ενότητα του ευρωπαϊκού πνεύματος και στον
πολυπολιτισμικό, αλλά κοσμικό (secular) χαρακτήρα της Ευρώπης. Το δόγμα «unity
in diversity» («ενότητα μέσα από την ποικιλομορφία») αποτελεί και θα πρέπει να
αποτελεί τη θεμελιακή αρχή οικοδόμησης της Ευρώπης. Πιστεύει ότι ο Ιωάννης
Δαμασκηνός, ο Τσιτσάνης και ο Μπαχ, ο Θεοδωράκης και ο Μάλερ, ο Ελύτης και ο
Έλιοτ αποτελούν πτυχές της μεγάλης ευρωπαϊκής πολιτιστικής παράδοσης που
μπορούν να συνυπάρξουν και συνυπάρχουν…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι
αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.