Πιτσιλής στα «ΝΕΑ» για φοροφυγάδες: «Σας βλέπουμε – Ο έλεγχος θα χτυπήσει και τη δική σας πόρτα»

«Σας βλέπουμε και σύντομα ο έλεγχος θα χτυπήσει και τη δική σας πόρτα». Με αυτή την προειδοποίηση προς όσους στήνουν εταιρείες – φαντάσματα και κρύβονται πίσω από «αχυρανθρώπους» ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, αποκαλύπτει σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» τη μεθοδολογία που οδήγησε στην εξάρθρωση του μεγάλου δικτύου φοροδιαφυγής με τα 4.200 ΑΦΜ, τις 2.000 επιχειρήσεις και τα χρέη άνω των 200 εκατ. ευρώ.

Χωρίς να ανοίγει τα χαρτιά του για τις υποθέσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, ξεκαθαρίζει ότι η ΑΑΔΕ διαθέτει πλέον τα εργαλεία για να αποκαλύψει και άλλα κυκλώματα. Παράλληλα, περιγράφει τα νέα «φίλτρα» για την ίδρυση επιχειρήσεων, με αυτοματοποιημένους ελέγχους και φυσική παρουσία στην εφορία για ύποπτες περιπτώσεις, μιλά για την εσωτερική έρευνα σχετικά με τη διαρροή πληροφοριών στην υπόθεση των «αχυρανθρώπων» και απαντά στις προσωπικές επιθέσεις που δέχεται.  

Η αποκάλυψη του κυκλώματος των «αχυρανθρώπων» έφερε στο φως χιλιάδες επιχειρήσεις, ΑΦΜ και χρέη προς το Δημόσιο άνω των 200 εκατ. ευρώ. Πώς κατάφερε ένα τόσο μεγάλο κύκλωμα να λειτουργεί επί χρόνια χωρίς να εντοπιστεί νωρίτερα;

Κατ’ αρχάς δεν πρόκειται για ένα κύκλωμα, αλλά για οικοσύστημα κυκλωμάτων, που λειτουργούσαν παράλληλα και με διασυνδέσεις μεταξύ τους. Τέτοιοι μηχανισμοί εμφανίζονται ως νόμιμες επιχειρήσεις. Κάθε μία από τις 2.000 εταιρείες είχε διαχειριστή, ΑΦΜ, άδειες λειτουργίας και λογιστή. Αν την εξέταζες μόνη της και στατικά, τίποτα δεν προκαλούσε ιδιαίτερη υπόνοια. Ο κίνδυνος βρισκόταν στο μοτίβο: ίδιες διευθύνσεις, ίδιοι επαγγελματίες, ίδια σύντομη διάρκεια ζωής και πάντα το ίδιο τέλος, δηλαδή οφειλές που δεν θα πληρώνονταν ποτέ. Η επιχείρηση έκλεινε και η επόμενη άνοιγε στο ίδιο ακριβώς σημείο, με άλλο «πρόσωπο».

Πλέον διαβάζουμε τα δεδομένα οριζόντια και όχι ΑΦΜ προς ΑΦΜ. Το κλειδί ήταν η διασταύρωση 4.200 ΑΦΜ με περίπου 700 διευθύνσεις. Σε όλες, διαχειριστές και μοναδικοί εταίροι ήταν πρόσωπα χωρίς καμία πραγματική σχέση με την επιχείρηση. Ακολούθησε πολύμηνη και επίπονη δουλειά 60 ελεγκτών του ΔΕΟΣ, με τον συντονισμό επτά εισαγγελικών λειτουργών στην τελική φάση της επιχείρησης.

Θα μπορούσαμε να το είχαμε δει νωρίτερα; Η ειλικρινής απάντηση είναι ότι τα εργαλεία που μας επέτρεψαν να το δούμε δεν υπήρχαν καν πριν από λίγα χρόνια. Ακόμα πιο δυσάρεστο από το ίδιο το ύψος της φοροδιαφυγής είναι η τραγική εκμετάλλευση δυστυχισμένων ανθρώπων. Είναι ότι το κύκλωμα στρατολογούσε ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα υγείας έξω από νοσοκομεία. Εκεί η υπόθεση παύει να είναι μόνο φοροδιαφυγή. Γίνεται ζήτημα ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Υπάρχουν ενδείξεις για αντίστοιχα κυκλώματα και σε άλλες περιοχές της χώρας;

Το πρόβλημα των «αχυρανθρώπων» δεν εντοπίζεται σε μια πόλη. Εντοπίστηκαν εταιρείες που δραστηριοποιούνταν και στη Χαλκιδική και σε άλλες περιοχές, ενώ οι «αχυράνθρωποι» στρατολογούνταν και έξω από νοσοκομείο της Αθήνας. Αυτό λέει κάτι σημαντικό. Δεν πρόκειται για τοπική παθογένεια. Μπορεί να εμφανιστεί οπουδήποτε υπάρχει υψηλή ρευστότητα σε μετρητά και γρήγορη εναλλαγή επιχειρήσεων: εστίαση, διασκέδαση, κατασκευές, παροχή προσωπικού, καύσιμα.

Για υποθέσεις σε εξέλιξη δεν θα μιλήσω, για προφανείς λόγους. Μπορώ, όμως, να πω ότι η μεθοδολογία, που αποκάλυψε το κύκλωμα, δεν ήταν για μια φορά. Έχει ήδη γίνει μόνιμο εργαλείο ανάλυσης κινδύνου και εφαρμόζεται σε όλη την επικράτεια. Θυμίζω αντίστοιχη επιχείρηση με πάνω από 300 «αχυρανθρώπους», στις αρχές της χρονιάς. Πλέον, αξιοποιούμε την εμπειρία των δύο αυτών μεγάλων υποθέσεων και μπορούμε να αποκαλύψουμε κι άλλα κυκλώματα, σε συνεργασία με τη Δικαιοσύνη και τις άλλες διωκτικές Αρχές.

Προς όσους λειτουργούν με ανάλογο τρόπο, το μήνυμα είναι απλό: «Σας βλέπουμε και σύντομα ο έλεγχος θα χτυπήσει και τη δική σας πόρτα».

Έχετε προαναγγείλει αυστηρότερους ελέγχους κατά την έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας. Πώς θα εντοπίζονται οι ύποπτες περιπτώσεις; Θα υπάρξουν πρόσθετοι έλεγχοι σε λογιστές και δικηγόρους;

Οι έλεγχοί μας πάντα δείχνουν τον δρόμο για τα επόμενα βήματα. Όπως οι έλεγχοι των προηγούμενων ετών οδήγησαν στο myDATA, τη διασύνδεση ταμειακών με POS, το ψηφιακό δελτίο αποστολής και το ψηφιακό πελατολόγιο, έτσι και εδώ έχουμε εντοπίσει αναγκαίες παρεμβάσεις σε νομοθετικό, κανονιστικό και επιχειρησιακό επίπεδο.

Η αρχή είναι απλή. Η είσοδος στην επιχειρηματικότητα πρέπει να είναι εύκολη για τους πολλούς και δύσκολη για τους λίγους που την καταχρώνται. Δεν πρόκειται να επιβαρύνουμε τον συνεπή επαγγελματία που ανοίγει ένα καφέ ή ένα γραφείο.

Κάθε έναρξη θα περνά από αυτοματοποιημένη αξιολόγηση κινδύνου για το προφίλ και τη φορολογική εικόνα του δηλουμένου διαχειριστή, αλλά και για τη συχνότητα σύστασης εταιρειών στην ίδια διεύθυνση.

Φυσική παρουσία θα απαιτείται μόνο όπου τα κριτήρια ανάλυσης κινδύνου συγκλίνουν. Ο «αχυράνθρωπος» λειτουργεί επειδή κανείς δεν τον βλέπει. Όταν πρέπει να εμφανιστεί αυτοπροσώπως, το κόστος για το κύκλωμα αυξάνεται κατακόρυφα.

Όσο για τους επαγγελματίες, οι λογιστές και οι δικηγόροι είναι πολύτιμοι συνεργάτες της φορολογικής διοίκησης. Από την πλευρά μας, πλέον έχουμε τα εργαλεία να βλέπουμε σχέσεις και μοτίβα: πόσες εταιρείες συστήνει ένας επαγγελματίας, με ποια πρόσωπα και με ποια κατάληξη. Θα εργαστούμε από κοινού με τους επαγγελματικούς φορείς, ώστε να μην αφήσουμε τους λίγους παράνομους να βλάψουν το δημόσιο συμφέρον και να αμαυρώνουν τον καθοριστικό ρόλο που έχουν οι επαγγελματίες αυτοί στη διασφάλιση της νομιμότητας.

Έχετε δηλώσει ότι η ανοχή στη διαφθορά είναι μηδενική. Με αφορμή τη μηνυτήρια αναφορά σας προς τη Δικαιοσύνη, υπάρχουν ενδείξεις διαρροής πληροφοριών από το εσωτερικό της ΑΑΔΕ;

Η μηδενική ανοχή είναι καταστατική θέση και καθημερινή πρακτική. Οι αρμόδιες υπηρεσίες μας διεξάγουν τους ελέγχους τους, έχουν ισχυροποιήσει τη συνεργασία τους με όλες τις διωκτικές και δικαστικές Αρχές και έχουν παραπέμψει υποθέσεις στη Δικαιοσύνη σύμφωνα με τον νόμο. Ταυτόχρονα, εφαρμόζουμε σταθερά σειρά από διαδικασίες διαφάνειας και αμεροληψίας, όπως η επιλογή προϊσταμένων της ΑΑΔΕ με συμμετοχή καθηγητών πανεπιστημίου στα γνωμοδοτικά συμβούλια. Το κυριότερο, όλος ο οργανωτικός μετασχηματισμός της ΑΑΔΕ, με την κεντρικοποίηση των ελέγχων και την ψηφιοποίηση των υπηρεσιών της, έγινε με γνώμονα και την ενίσχυση της ακεραιότητας και του επαγγελματισμού στη λειτουργία της Αρχής.

Ας πάμε τώρα στη δημοσιοποίηση πληροφοριών για την επιχείρηση «Αχυράνθρωποι», όσο αυτή βρισκόταν σε εξέλιξη. Υπέβαλα μηνυτήρια αναφορά κατά παντός υπευθύνου, διότι δημοσιεύθηκαν αφενός τα αρχικά και η περιγραφή δραστηριότητας δύο προσώπων που αναζητούνταν, αφετέρου τα πλήρη ονόματα και οι ιδιότητες των στελεχών μας που συντόνιζαν στο πεδίο. Το ζήτημα έχει δύο διαστάσεις. Η ποινική: αν δηλαδή τελέστηκαν και από ποιους συγκεκριμένα ποινικά αδικήματα, όπως οι παραβιάσεις απορρήτου και η υπόθαλψη εγκληματία. Αυτό προφανώς είναι έργο της Δικαιοσύνης, στην οποία έχουμε απόλυτη εμπιστοσύνη. Αυτονόητα, αντίστοιχη έρευνα έχει διαταχθεί και εσωτερικά, και αν αποδειχθεί εμπλοκή υπαλλήλου της Αρχής, οι συνέπειες θα είναι αυτές που προβλέπει ο νόμος, χωρίς εκπτώσεις και χωρίς καθυστερήσεις.

Η ηθική: Η δημοσιοποίηση πληροφοριών για μία έρευνα βαριάς παραβατικότητας κατά τη διάρκεια της επιχείρησης ενδέχεται να υπονομεύσει την αποτελεσματικότητά της, αλλά κυρίως να θέσει σε σοβαρό κίνδυνο ακόμα και τις ζωές όσων επιχειρούν στο πεδίο. Κανένας σκοπός δεν αγιάζει τέτοια μέσα.

Δεν θα επιτρέψω τη στοχοποίηση κανενός υπαλλήλου που δουλεύει, με προσωπικό κόστος, για να υπερασπιστεί το δημόσιο συμφέρον και την αποτελεσματικότητα του έργου της Αρχής.

Πόσα πρόσθετα έσοδα έχουν εισρεύσει στα κρατικά ταμεία από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής;

Tα δημόσια έσοδα, από τα 47 δισ. ευρώ το 2017, έφτασαν τα 75 δισ. το 2025, και αναμένεται να ξεπεράσουν τα 77 δισ. ευρώ. Αύξηση άνω του 60%. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής οφείλεται βεβαίως στην ανάπτυξη μετά την έξοδο από την κρίση, υπολογίζουμε όμως ότι, μόνο την τελευταία τριετία, πάνω από 7 δισ. έχουν προέλθει από την αύξηση της συμμόρφωσης και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής.

Αντίστοιχη εικόνα δίνει η μέτρηση του κενού ΦΠΑ, που έχει μειωθεί κατά 61% σε έξι χρόνια, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μείωση εντός της ΕΕ.

Το σημαντικό είναι ότι αυτά τα έσοδα δεν είναι έκτακτα. Είναι μόνιμα, γιατί προέρχονται από αλλαγή συμπεριφοράς. Αυτή στηρίχθηκε στη διασύνδεση ταμειακών με POS, στα ηλεκτρονικά βιβλία, στο ψηφιακό δελτίο αποστολής και στην ηλεκτρονική τιμολόγηση. Επειδή είναι μόνιμα, μπορούν να χρηματοδοτούν μόνιμες φοροελαφρύνσεις.

Το τελευταίο διάστημα βρίσκεστε στο επίκεντρο έντονης κριτικής και προσωπικών επιθέσεων, με αφορμή υποθέσεις που χειρίζεται η ΑΑΔΕ. Πώς απαντάτε;

Η κριτική είναι και θεμιτή και αναγκαία. Μία Ανεξάρτητη Αρχή που διαχειρίζεται τα δημόσια έσοδα οφείλει να ακούει κάθε κριτική, όπως οφείλει να λογοδοτεί. Και λογοδοτεί: στη Βουλή, στη Δικαιοσύνη, στους ελεγκτικούς μηχανισμούς, στην κοινή γνώμη. Κι επειδή θέλουμε να γινόμαστε συνεχώς καλύτεροι, προσπερνούμε το ύφος και στεκόμαστε στην ουσία, βλέποντας πάντοτε εάν μέσα στην κριτική καταγράφεται κάτι που χρειάζεται να βελτιώσουμε.

Άλλο, όμως, η κριτική και άλλο η δημοσίευση ψευδών ειδήσεων, οι κακόβουλες, προσβλητικές και ενίοτε χυδαίες προσωπικές επιθέσεις. Δυστυχώς έχω δεχθεί και τέτοιες κατά καιρούς. Βλέποντας από πού προέρχονται, δεν με εκπλήσσουν και σίγουρα δεν με αποθαρρύνουν. Θα έλεγα μάλιστα ότι αν μια φορολογική διοίκηση δεν ενοχλεί κανέναν, μάλλον κάτι δεν κάνει σωστά.

Η ΑΑΔΕ δεν επιλέγει ποιον θα ελέγξει με βάση πρόσωπα. Επιλέγει με βάση στοιχεία, δεδομένα και κινδύνους. Είναι αναμενόμενο οι έλεγχοι να ενοχλούν κάποιους. Όποιος πιστεύει ότι οι έλεγχοι σταματούν όταν ασκηθεί πίεση στον επικεφαλής, μάλλον δεν έχει καταλάβει ότι η Αρχή στηρίζεται σε θεσμούς, διαδικασίες και χιλιάδες ανθρώπους, όχι σε ένα πρόσωπο. Δεν απαντώ λοιπόν στις επιθέσεις με δηλώσεις. Απαντώ με αποτελέσματα. Κι αυτά, όπως είδατε πρόσφατα, και βλέπετε διαρκώς, μιλούν ξεκάθαρα.