Η φύση της επόμενης εκλογικής μάχης

Το ερώτημα είναι λογικό και οι σχετικές απορίες επίσης. Τι είδους κάλπη έχουμε μπροστά μας; Επειτα από οκτώ χρόνια διακυβέρνησης από την ίδια ομάδα εξουσίας, τι είναι αυτό που θα καταγραφεί στην κάλπη ως αποτύπωση του συναισθήματος, της αξιολόγησης και της κρίσης αυτού του κόμματος εκ μέρους των πολιτών, μετά ιδιαίτερα από μια μακρά περίοδο άσκησης της εξουσίας και μάλιστα ανεμπόδιστης; Ποιο κριτήριο θα προταχθεί και τι θα κυριαρχήσει ως μέτρο, που θα καθορίσει την έκφραση, την ένταση της έκφρασης και το πολιτικό της περιεχόμενο;

Θα επικρατήσει ο θυμός; Η άρνηση; Η εναντίωση; Η απόρριψη; Η ελπίδα; Η προσδοκία; Η κομματική προσήλωση; Το οπαδικό πνεύμα; Το ατομικό συμφέρον; Η κοινή πορεία; Η ανορθολογική ισοπέδωση; Η κριτική σκέψη και ωρίμανση; Μπορεί κανείς να παραθέσει πολλά παρόμοια συνοπτικά ερωτήματα, ψάχνοντας τα μυστικά της κάλπης. Μοιάζει αυτό να είναι ένας δρόμος διερεύνησης του μυστηρίου της, πολύ συμβατικός όμως και απρόσφορος. Φυσικά η κάλπη είναι και θα είναι πάντα ένας υποδοχέας όλων αυτών. Και του θυμού και της ελπίδας. Και της εναντίωσης και της προσδοκίας. Και της τυφλής άρνησης και της ώριμης σκέψης. Η επιλογή θα γίνει απόφαση. Η απόφαση ψηφοδέλτιο. Στο τέλος αριθμός.

Ολα τα παραπάνω είναι αδιαίρετα. Τίποτα δεν υπάρχει μόνο του ως συναίσθημα ή στάση. Απομονωμένο, αυτόνομο και καθολικά μερικό. Ως ανθρώπινη έκφραση αγκαλιάζεται από πολλά άλλα μαζί, συνυπάρχει με άλλα ρητά και άρρητα, συνειδητά ή λιγότερο συνειδητά, απωθημένα βιώματα ή προσδοκίες και ελπίδες σε αναβολή ή μετάθεση. Για να κατανοήσουμε αυτό το αφώτιστο όλο θα πρέπει να το αποσυναρμολογήσουμε και φωτίζοντας ένα-ένα τα μέρη του, να κάνουμε πιο ορατό και κατανοητό αυτό το πλέγμα παραγόντων, σχέσεων και επιλογών που καταλήγει ως έκφραση με ενότητα στην κάλπη.

Το ψηφοδέλτιο στην κάλπη είναι μια καθολική επιλογή. Είναι δύσκολο – αδύνατο εκτιμώ – να καταλήξεις με βεβαιότητα τι τελικά – αν ψάχνεις ένα κριτήριο – καθορίζει την εκλογική απόφαση. Πόσο εύκολα μοιάζει σαν απάντηση ο θυμός! Ή, ακόμη πιο επεξεργασμένα, η άρνηση. Ακόμη περισσότερο ο αντισυστημισμός που «αγοράζεται» από πολλούς τελευταία. Πέρα από τις εύκολες λύσεις της κατηγορίας του ψυχολογισμού, υπάρχουν και οι παγιωμένες πλάνες που έχουν και αυτές ακόμη πιο εύκολες τις απαντήσεις. Οι άνθρωποι «ψηφίζουν με την τσέπη τους» ακούμε συχνά και, υποθέτω, πηγαίνοντας προς τις εκλογές θα το ακούμε όλο και συχνότερα. Δεν αντικρούονται εύκολα η απλοϊκή σκέψη και ακόμη δυσκολότερα η αυθόρμητη γνώση.

Το ψηφοδέλτιο είναι το αποτέλεσμα μιας ωρίμανσης. Είναι η καθολική αποτύπωση της εμπειρίας, όπως η ατομική συνείδηση τη βιώνει και είναι σε θέση, ανάλογα με το επίπεδο της ανάπτυξής της, να τη μετατρέψει σε (εκλογική) δράση. Ο πολιτικός ανταγωνισμός, ως ανάπτυξη επιχειρημάτων, πολιτικής επικοινωνίας ή προπαγανδιστικών πρακτικών, έχει ως επιδίωξη την επιρροή σε αυτή την ατομική συνείδηση, ώστε να τη θέσει σε όρια, να την εντάξει στο κοινό μέτρο, να την εξαφανίσει στον ωκεανό της κυρίαρχης «κοινής γνώμης». Στην κάλπη καταγράφεται το αποτέλεσμα αυτής της σύγκρουσης. Η κάλπη που έρχεται θα έχει μέσα της τη βιωμένη πραγματικότητα της οκταετούς διακυβέρνησης. Την αποτίμησή της. Αυτός ο τυπικός υποδοχέας γίνεται αμέσως μετά ο πολιτικός οργανωτής της επόμενης φάσης. Αυτό που είναι και η πραγματική φύση της κάλπης.

Ο Λευτέρης Κουσούλης είναι πολιτικός επιστήμονας