Η κατάρτιση συνδυασμών υποψηφίων βουλευτών

Στη σύγχρονη αντιπροσωπευτική δημοκρατία που κατοχυρώνει το ισχύον ελληνικό Σύνταγμα, το άρθρο 29 ρυθμίζει – μεταξύ άλλων – την ίδρυση και τη λειτουργία των πολιτικών κομμάτων, η οργάνωση και η δράση των οποίων οφείλει να υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του πολιτεύματος. Τα πολιτικά κόμματα λειτουργούν ως ιμάντες μεταφοράς των πολιτικών διεκδικήσεων των ελλήνων πολιτών στη Βουλή αρχικά και στην κυβέρνηση δευτερογενώς.

Η ισχύουσα νομοθεσία έχει εδώ και αρκετό καιρό διακρίνει μεταξύ των πολιτικών κομμάτων που κινούνται εντός νομιμότητας και των σχηματισμών, μέλη των οποίων έχουν παραβιάσει διατάξεις του ΠΚ και, ως εκ τούτου, δημιουργούν τεκμήριο αντιδημοκρατικής δράσης. Στις ρυθμίσεις αυτές ορίζεται ότι δεν επιτρέπεται να κατέχει θέση – και, ως εκ τούτου, να καταρτίζει συνδυασμούς – υποψηφίου προέδρου, γενικού γραμματέα, μέλους διοικούσας επιτροπής ή νομίμου εκπροσώπου σε πολιτικό κόμμα ή συνασπισμό κομμάτων πρόσωπο που έχει καταδικασθεί σε οποιονδήποτε βαθμό σε κάθειρξη για τα αδικήματα των άρθρων 134 έως 197 ΠΚ, που αντιστοιχούν στα πρώτα έξι κεφάλαια του δεύτερου βιβλίου αυτού, ή σε οποιαδήποτε ποινή για εγκλήματα του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα που επισύρουν την ποινή της ισόβιας κάθειρξης.

Το ερώτημα το οποίο αναφύεται είναι η χρονική διάρκεια της στέρησης του δικαιώματος κατάρτισης συνδυασμών, ερώτημα στο οποίο όμως απαντά η διάταξη του άρθρου 32 παρ. 1 του π.δ. 26/2012. Τα κρίσιμα στοιχεία της σχοινοτενούς αυτής διάταξης είναι ότι η διάρκεια της στέρησης ταυτίζεται χρονικά με την ποινή που επιβάλλει η οριστική καταδικαστική απόφαση, ανεξαρτήτως της πραγματικής έκτισης της ποινής.

Η στέρηση του δικαιώματος κατάρτισης συνδυασμών ξεκινά την επόμενη ημέρα της οριστικής απόφασης, άρα, εν προκειμένω, δεν ενδιαφέρει ο πραγματικός χρόνος κράτησης, αλλά η αρχικώς καταγνωσθείσα ποινή, δηλαδή τα 13 έτη, στοιχείο που μας οδηγεί τουλάχιστον στο 2033. Ενόψει των ανωτέρω, η συμμετοχή καταδικασθέντος στην κατάρτιση συνδυασμών απαγορεύεται μέχρι το έτος 2033.

Οι διατάξεις της εκλογικής νομοθεσίας επιτρέπουν στον οποιονδήποτε έλληνα πολίτη να είναι υποψήφιος βουλευτής, εκτός και αν έχει καταδικασθεί για πράξη που παραβιάζει τα άρθρα 134, 187 και 187Α ΠΚ, δηλαδή για εσχάτη προδοσία και συμμετοχή σε εγκληματική ή σε τρομοκρατική οργάνωση, αντιστοίχως. Σε κάθε περίπτωση, το όλο ζήτημα θα κριθεί ενώπιον του Α1 Τμήματος του Αρείου Πάγου, το οποίο εκ του νόμου διαθέτει την αρμοδιότητα εξέτασης και επίλυσης των ανωτέρω.

Εκτός των ανωτέρω, η υποψηφιότητα βουλευτή του οιουδήποτε καταδικασμένου τέμνει τα όρια και τις αντοχές της δημοκρατίας μας, ιδίως κατά την τρέχουσα περίοδο των μεγάλων δοκιμασιών της χώρας και του λαού μας. Ισως έχει έρθει η στιγμή, αντί να δίνουμε προσοχή στα συμπτώματα της κρίσης, να αναζητήσουμε ουσιαστικά τα αίτια αυτής, καθώς και τις προσφορότερες λύσεις. Καθώς η κρίση εξαπλώνεται στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η συζήτηση δεν πρέπει να διεξαχθεί αποκλειστικά στο εσωτερικό εθνικό επίπεδο, αλλά να επεκταθεί και στο ευρωπαϊκό. Αλλωστε, η δημοκρατία δοκιμάζεται στο σύνολο των κρατών-μελών αυτής. Η εξουδετέρωση της αμφισβήτησης της δημοκρατίας πρέπει να γίνει με τον πλέον πειστικό τρόπο.

Ο Αλκης Ν. Δερβιτσιώτης είναι καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου